نقش ایران در سقوط افغانستان؛ خواهرخواندگی جمهوری اسلامی و امارت اسلامی چقدر دوام می‌یابد؟

تام وست، نماینده ارشد امریکا برای افغانستان به وال استریت جورنال گفت: "ما افزایش سرمایه بانک مرکزی افغانستان را به عنوان یک گزینه کوتاه مدت نمی‌بینیم."

آقای وست قبل از رسیدن به این نتیجه ماه‌ها با مقام‌های بانکی افغانستان درگیر مذاکره بود. او گفت: "ما اطمینان نداریم که این نهاد توان حفاظت و نظارت مدیریت مسئولانه دارایی‌ها داشته باشد."

او افزود که پناه دادن طالبان به ایمن الظواهری، رهبر القاعده، نگرانی‌های عمیق امریکا را در مورد قرار گرفتن بودجه به‌دست گروه‌های تروریستی تقویت می‌کند.

وال استریت جورنال می‌گوید که تصمیم دولت امریکا مبنی بر آزاد نکردن دارایی‌های بانک مرکزی افغانستان و تعلیق گفتگو با مقام‌های طالبان، نشانه‌های اولیه پیشرفت در مذاکرات بین امریکا و طالبان را معکوس می‌کند.

در همان حال، این تصمیم به امیدواری‌ها در مورد بهبود اقتصادی افغانستان ضربه وارد می‌کند، زیرا میلیون‌ها نفر در این کشور در یک سال که از حکومت طالبان میگذرد با گرسنگی مواجه شده‌اند.

کشته شدن ایمن الظواهری در اواخر ماه گذشته در حمله هواپیمای بدون سرنشین امریکا، در عین حال که شکاف‌های عمیقی را در داخل طالبان آشکار کرد باعث نگرانی غرب در مورد احیای تروریسم جهانی شد که به گفته روزنامه از افغانستان سرچشمه می‌گیرد.

به گفته یکی از این منابع، یکی از زخمی‌ها عضو طالبان است که به عنوان محافظ در ورودی دفتر مرکزی افغان بیسیم و شبکه آریانا گماشته شده بود.

برخی منابع هم گفتند که چهار سر نشین موتر کرولا زخمی شده‌اند.

پیشتر در یک حساب توییتری جبهه مقاومت گفته شده بود که در عملیات این جبهه در پنجشیر،‌ ۲۵ طالب کشته شده‌اند.

عملیات جبهه مقاومت ملی در پنجشیر همزمان با سالروز سقوط افغانستان به‌دست گروه طالبان صورت گرفته است.

این جبهه می‌گوید شب گذشته نیز در ولایات کاپیسا و پروان بر مواضع طالبان حمله کرده‌اند.

هنوز طالبان درباره اظهارات جبهه مقاومت چیزی نگفته است.

آقای حنفی در مراسمی به مناسبت اولین سالگرد ورود طالبان به کابل گفت: "افرادی ارزش‌های کشور و ملت را پایمال کردند، برای خوشی اشغالگران مردم خود را می‌کشتند و کشور خود را ویران می‌کردند، روز سیاه است."

این مقام ارشد طالبان همچنین گفت که فساد اداری در حکومت پیشین به اوجش رسیده بود و مقام‌های پیشین حدود ۶۰ میلیارد افغانی دوسیه دارند.

او ادعا کرد که فساد اداری و اخلاقی در حکومت طالبان صفر شده است.

این در حالی است که بسیاری افغان‌ها به خصوص در فضای مجازی از پانزدهم آگست به عنوان روز سیاه در تاریخ افغانستان یاده کرده‌اند که با ورود طالبان به کابل رقم خورد.

به باور این افراد، با بازگشت طالبان به قدرت، افغانستان تمامی دست‌آوردهای بیست سال اخیر که با دشواری‌های فراوان به‌دست آورده بودند، به‌خصوص در عرصه حقوق زنان و آزادی‌های مدنی از دست داد.

طالبان تقدیر شوند

همزمان، امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان در این مراسم که در استدیوی تلویزون ملی افغانستان برگزار شده بود گفت که طالبان خواهان تعامل مثبت است، زیرا با مخالفان خود رفتار نیک انجام داده، همه را عفو کرده و از آنها حفاظت می‌کند.

او افزود که رفتار طالبان باید تقدیر شود.

متقی گفت که دامن زدن به بی‌ثباتی افغانستان به نفع جهان نیست و نیاز است بجای وضع محدودیت بر طالبان با این گروه همکاری شود.

وزیر خارجه طالبان گفته است که این گروه خواهان روابط نیک با همه کشورها است، سیاست اقتصاد محور در پیش دارد و با هیچ طرفی در تنش نیست.

همچنین رییس‌الوزرای طالبان در پیامی گفته است که جهان باید ارتباط خود را با این گروه محکم کند زیرا این گروه تهدیدی برای هیچ کشوری نیست.

طالبان در حالی یک سالگی پیروزی خود را جشن گرفته‌اند که بیشتر شهروندان کشور این روز را روز سیاه و عقب‌گرد کشور می‌دانند.

در سال گذشته علاوه بر فروپاشی ساختاری، تمامی تجهیزاتی که ناتو و امریکا در اختیار ارتش افغانستان قرار داده بودند نیز به تصرف طالبان درآمد.

در فبروری سال ۲۰۲۰ وقتی توافق‌نامه دوحه میان امریکا و طالبان به امضا رسید، جنگ در مقابل نیروهای امریکایی و ناتو از سوی طالبان عملاً متوقف شد و فقط در مقابل ارتش افغانستان ادامه داشت. این جنگ که بسیار خونین و پرتلفات بود، رسما در روز پانزدهم آگست سال ۲۰۲۱ از سوی رهبر طالبان با اعلان عفو عمومی پایان یافت.

بسیاری از آگاهان به این باور اند که عفو عمومی طالبان فریبی بیش نبود، زیرا این گروه با تحکیم قدرت انتقام گیری از اعضای ارتش را آغاز کردند.

انتقام

نیویورک تایمز در ماه حمل امسال گزارش داد که در حدود ۴۹۰ تن از نظامیان افغانستان به دست طالبان کشته و یا ناپدید شده‌اند. هرچند سخنگوی طالبان آن‌ زمان این خبر را رد کرد؛ اما اسنادی که بیشتر آن‌ها تصویری است و توسط خود طالبان در زمان شکنجه و گشتتن این نظامیان گرفته شده‌اند، خبر نیویورک تایمز را تایید می‌کنند. در ضمن چندین سازمان بین‌المللی و نهاد حقوق بشری دیگر هم این انتقام‌گیری را با گزارش‌های دقیقی از داخل افغانستان تایید کرده‌اند.

انتقام‌گیری طالبان تنها محدود به نظامیان نیست. این گروه بر اساس گزارش‌ها، فعالان حقوق بشر، اعضای حکومت سابق، خبرنگاران، سیاسیون و نیروهایی خیزش مردمی را نیز تعقیب و از آنها انتقام می‌گیرد.

چیزی که برای ناظران اوضاع افغانستان شاید بیشتر از همه نگران‌کننده باشد، پاک‌سازی افغانستان از مخالفان، سیاسیون، فعالان مدنی و حتی رسانه‌ای و به جای آن میدان‌ دادن و پناه ‌دادن به گروه‌های جهادی و تروریستی در قلمرو افغانستان است.

"تروریسم بین‌المللی" در افغانستان

بنا به گزارش‌هایی که در سال ۱۳۹۶ از سوی وزارت داخله جمهوری افغانستان نشر شد علاوه بر چند گروه و شاخه طالبان، حدود ۱۶ گروه مسلح دیگر شامل سازمان القاعده، داعش، تحریک طالبان پاکستان، جنبش اسلامی ازبکستان، لشکر طیبیه و جنبش ترکستان شرقی در مناطق تحت اداره طالبان فعالیت داشته‌اند.

طالبان ضمن این‌که پس از حاکمیت خود این گروه‌ها را از افغانستان نراندند، بلکه زمینه‌ حضور بیشتر آن‌ها را هم فراهم کردند. چنانچه برخی کارشناسان به این باور اند که ولایت‌های کنر، پکتیا، خوست، پکتیکا، بدخشان و حتی غزنی حالا همانند وزیرستان شمالی به جولانگاه ده‌ها گروه تندرو و ستیزه‌طلب تبدیل شده است.

طالبان پس از پیروزی حتی حضور جنگجویان عرب را در افغانستان را پنهان نکردند. ذبیح‌الله مجاهد گفت که بسیاری از این نیروها در آنچه او جهاد افغانستان خواند سهم گرفته‌اند و حتی با دخترهایی از خانواده‌های افغان‌ ازدواج کرده‌اند که به این ترتیب آن‌ها مستحق دریافت شناسنامه و پاسپورت افغانی هم می‌شوند.

ایمن ‌الظواهری، رهبر القاعده اخیراً در شیرپور کابل با حمله هواپیمای بی‌سرنشین امریکا کشته شد. این خبر دنیا را تکان داد و به ادعای مخالفان و سیاستمدران مخالف توافق امریکا و طالبان مبنی بر اینکه با تسلط این گروه بر افغانستان این کشور را به پایگاه تروریسم بین‌المللی تبدیل کرده است، صحه گذاشت.

مقاومت داخلی

پس از تسلط طالبان بر افغانستان، در جریان یک سال گذشته حدود هفت جبهه نظامی و جریان‌های سیاسی علیه طالبان اعلام حضور کرده‌اند.

علاوه بر گروه داعش، جبهه مقاومت ملی، جبهه آزادگان، حرکت اسلامی ملی آزادگان، چریک‌های نور، شورای عالی مقاومت ملی برای نجات افغانستان و جبهه ملی آزادگان افغانستان از جمله نیروهای است که عملا درگیر نبرد مسلحانه با طالبان هستند.

موجودیت شماری از نیروهای مقاومت ملی و درگیری‌های پراکننده در شماری از ولایت‌های شمالی نشان دهنده این واقعیت است که پس از تسلط طالبان، امنیت و ثبات سراسری در افغانستان تامین نشده است.

برخی از کارشناسان معتقدند که بعد از فروپاشی ارتش افغانستان و خروج امریکا و ناتو، نبرد رو در دو در افغانستان به جنگ چریکی تغییر شکل و ماهیت داده و امنیت سرتاسری که طالبان مدعی آن هستند، سرابی بیش نیست.