طالبان مدعی شده که حکومت آنان هرگونه تسهیلات لازم را برای بررسی بیطرفانه و دریافت حقایق توسط ادارات و اشخاص گماشته شده تحت چارچوب ملل متحد برای بررسی وضعیت حقوق بشر در افغانستان فراهم کرده است.
وزارت خارجه طالبان گفته است پس از تسلط این گروه بر افغانستان در اگست پارسال، «تغییرات مثبت و چشمگیری در وضعیت حقوق بشر به وجود آمده است.»
طالبان در حالی گزارشهای نهادهای ناظر بینالمللی از وخامت وضعیت حقوق بشری در افغانستان را غیر قانونی میخواند که این گروه هیچ قانون مشخصی ندارد و حتا قانون اساسی افغانستان را نیز ملغی کرده است.
طالبان گفته است که نهادهای بین المللی با نشر گزارشها، «روحیه همکاری مسئولین را در راستای فعالیتهای حقوق بشری از بین میبرد.»
دیدهبان حقوق بشر در گزارشی در ماه سنبله ضمن ابراز نگرانی از عدم حاکمیت قانون در افغانستان گفت که در حکومت طالبان قانون معنایی ندارد و حتا مشخص نیست قانون چیست.
به گفته این نهاد، در حکومتداری طالبان تنها «احکام در حال تغییر با تفسیر دلخواه» وجود دارد و قانون همان چیزی است که یک مقام طالبان میگوید.
به گفته این نهاد ناظر بر مسایل حقوق بشری، از زمان لغو قانون اساسی افغانستان و این که قوانین باید با شریعت مطابقت داشته باشد، مشخص نیست که کدام قوانین و مقررات نافذ هستند یا چگونه به جرایم رسیدگی میشود.
ادعای تامین عدالت و شفافیت در نهادهای عدلی و قضایی تحت سلطه طالبان در حالی صورت میگیرد که از زمان قدرتگیری دوباره این گروه، صدها تن از نظامیان حکومت پیشین توسط این گروه شکنجه و یا به قتل رسیدهاند.
در همین حال، از زمان تسلط طالبان بر کشور بسیاری از رسانههای آزاد به دلیل جو ترس حاکم قادر نیستند تا به درستی رویدادها را تحت پوشش قرار دهند.
بسیاری از رسانهها برای پوشش درگیریها و تنشها مجبورند تا با استفاده از آنچه که شهروندان در شبکههای اجتماعی از درون افغانستان به نشر میسپارند رویدادها و گزارشات نقض حقوق بشری را راستیآزمایی میکنند.
بسیاری از نهادهای حقوق بشری مانند عفو بینالملل و دیدهبان حقوق بشر با انجام مصاحبه با شهروندان افغانستان تلاش کردهاند تا گزارشهای موثقی از وضعیت حقوق بشری در افغانستان ارایه کنند.
در همین حال تصاویر و ویدیوهای نشر شده از سوی افراد طالبان در بسیاری موارد خود نشاندهنده نقض فاحش حقوق انسانی شهروندان افغانستان زیر سلطه حکومت این گروه است.
پس از تسلط طالبان بر افغانستان، نهادهای حقوق بشری به صورت مداوم در گزارشهای خود از نقض حقوق بشر، قتل و شکنجههای خودسر شهروندان افغانستان توسط طالبان ابراز نگرانی کردهاند.
