صالح محمد زیری یکی از بنیانگذاران حزب دموکراتیک خلق افغانستان و عضو کمیته مرکزی این حزب در سن ۸۷ سالگی در لندن درگذشت. آقای زیری در دوره دکتر نجیبالله، رئیسجمهور سابق افغانستان وزیر زراعت و اصلاحات اراضی بود.
آقای زیری قبل و بعد از کودتا ثور برای مدتی زندانی شد.
او بعد از سرنگونی حکومت دکتر نجیبالله به پیشاور پاکستان مهاجر و پس از آن به بریتانیا پناهنده شد.
صالح محمد زیری در سال ۱۳۱۵خورشیدی در قندهار متولد شد. او از دانشکده طب دانشگاه کابل فارغ تحصیل شد.
صالح محمد زیری ضمن فعالیت سیاسی نویسند نیز بود. او علاوه بر نوشتن چند کتاب به زبان پشتو شاهنامه فردوسی را نیز به این زبان ترجمه کرد.
رحمتالله اندر، سخنگوی سابق شورای امنیت افغانستان از طالبان پرسیده است شما که در لوگر حدود شرعی را پیاده میکنید چرا تا حالا آن را معطل کردید و بر عالم گل حقانی و قاری خوستی صادر نکردید. قاری سعید خوستی، سخنگوی پیشین سراجالدین حقانی متهم به تجاوز جنسی بر یک دانشجوی دختر است.
برادر عالم گل حقانی، رئیس پیشین اداره پاسپورت طالبان هم چندی پیش از سوی این گروه در یک اتاق با جمعی از زنان در حال خوشگذرانی گرفتار شد.
آن زمان، دفتر ملاعبدالغنی برادر، معاون رئیسالوزرای طالبان به انتشار ویدیوی خوشگذرانی برادر عالم گل حقانی و بازداشت او واکنش نشان داد. منشی خاص ملا برادر گفته بود «از فرمان خداوند نمیشود چشم پوشی کرد، تمام زنان و مردانی که در اتاق بودند باید در ملاء عام مجازات شوند».
به رغم شواهد مستند و ویدئوهایی که از این دو مقام طالبان در شبکههای اجتماعی منتشر شد، هیچ یک از آنان دادگاهی و مجازات نشدند.
شواهد نشان میدهد که آنان آزاد هستند.
قاری سعید خوستی پس از افشای تجاوز جنسی بر الهه دلاورزی، دانشجوی طب، پیهم ویدیوهایی در صفحه توییتر خود منتشر میکند که گویا مشغول توزیع کمکهای بشردوستانه به مردم فقیر است.
عدم مجازات مقامهای طالبان با وجود شواهد انکارناپذیر و از سویی دیگر شلاق زدن زنان و مردان و حتی طبق برخی گزارشها قطع دست در برخی مناطق، واکنشهای گستردهای در داخل و خارج داشته است.
طالبان روز چهارشنبه ۲ قوس، ١٢ نفر؛ ۳ زن و ۹ مرد را به اتهامهای مختلف در ورزشگاه فوتبال شهر پل علم، مرکز ولایت لوگر شلاق زدند.
پیش از آن هم طالبان ۱۰ مرد و ۹ زن را در مسجد جامع تالقان ولایت تخار شلاق زدند.
شلاق زدن مردم در حالی رسما توسط مقامهای طالبان اعلام میشود که این گروه چند روز پیش اعلام کردند ملا هبتالله آخندزاده، رهبرشان خواسته است تا «حدود و قصاص شرعی» در سراسر افغانستان عملی شود.
سخن رحمتالله اندر، سخنگوی سابق شورای امنیت ملی افغانستان هم اشاره به همین فرمان منسوب به رهبر طالبان است که چرا حدود شرعی بر مقامهای خود این گروه پیاده نمیشود.
رحمتالله اندر میگوید قاری خوستی و عالم گل حقانی طالبانی بودند که افشا شدند و مجازات نشدند، «چه رسد به صدها موردی که علنی نشده است.»
شماری شهروندان افغانستان در هرات به سرویس جهانی بیبیسی گفتهاند که به کودکان خود که از گرسنگی گریه میکنند دوای خواب میدهند تا آنان را آرام کنند. برخی دیگر نیز گفتهاند برای تامین غذا برای اعضای خانوادهشان ناچار شدهاند کودکان و اعضای بدنشان را بفروشند.
در گزارش آمده است که افرادی که با بحران گرسنگی دست و پنجه نرم میکنند مجبور شدهاند تا دواهایی مانند اسیتالوپرام، سرترالین و آلپرازولام را که معمولا برای درمان افسردگی و اضطراب تجویز میشوند به فرزندانشان بدهند.
پزشکان میگویند که وقتی به کودکان خردسالی که تغذیه کافی دریافت نمیکنند، داروی خواب داده میشود آنها در معرض آسیبهای صحی و اختلالات رفتاری قرار میگیرند.
سازمان ملل در گزارشهای متعددی هشدار داده است یک فاجعه بشردوستانه اکنون در افغانستان در حال رخ دادن است.
در گزارش آمده است که پنج دانه قرص خوابآور به قیمت ۱۰ افغانی در دواخانههای محلی به فروش میرسند.
گزارش میافزاید که این افراد برای زنده ماندن به بدترین گزینهها مانند فروش کلیه و کودکان خردسال دست میزنند.
با فروپاشی اقتصادی و شدتگیری بحران گرسنگی در افغانستان میزان سوءتغذیه در کودکان زیر پنج سال افزایش یافته است.
مطابق با آمار ارایه شده سازمان حفاظت از کودکان، موارد سوءتغذیه در میان کودکان افغانستان ۵۰ درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافته است.
در همین حال کمیته بینالمللی صلیب سرخ در گزارش تازهای از گسترش فقر و بیماری در افغانستان ابراز نگرانی کرده است. در گزارش این کمیته آمده بیماری ذاتالریه و سوءتغذیه در کودکان به شدت رو به افزایش است.
براساس این گزارش، پیامدهای اقتصادی درگیریهای مسلحانه روسیه و اوکراین در زندگی میلیونها افغان نیز تاثیر گذاشته و آنها نمیتوانند به دلیل افزایش قیمتهای مواد خوراکی مانند گندم و روغن مخارج زندگی خود را تامین کنند.
سازمانهای امدادی میگویند که کودکان به دلیل تغذیه نادرست در معرض بیماریها قرار میگیرند و با رسیدن زمستان بیشتر بار گرسنگی را به دوش خواهند کشید.
باختر، خبرگزاری طالبان میگوید اگر امریکا خواستار شکلگیری تحولات مثبت در افغانستان است، باید برای عادیسازی روابط با طالبان اقدام کند و تحریمها را هم بردارد. امریکا طالبان را به خاطر نقض حقوق بشر، تصاحب قدرت از راه نظامی و روابط با گروههای تروریستی تحریم کرده است.
طالبان در حالی چنین خواستهای را بارها تکرار میکنند که تاکنون به هیچ یک از خواستهای امریکا و دیگر کشورهای جهان هیچ توجهی نداشتهاند؛ به ویژه بازگشایی مکاتب دخترانه، تشکیل حکومتی فراگیر و قطع روابط با گروههای تروریستی.
باختر، رسانه وابسته به طالبان انتقاد کرده که برخورد کشورها با افغانستان آن چنان که باشد، نیست؛ برخی کشورها به جای همکاری با نظام جدید در افغانستان، بیشتر برای محکوم کردن آن فکر میکنند، در این میان نقش امریکا در خور بحث است.
باختر اصرار کرده که امریکا باید بر طبق توافقنامه دوحه در راستای عادیسازی روابط با طالبان اقدام کند و تحریمها را هم لغو کند. این رسانه طالبان میگوید عدم روابط با طالبان و تحریمها نقض توافقنامه دوحه است.
در سویی دیگر اما نماینده پیشین امریکا در امور صلح افغانستان چندی پیش گفت که این طالبان است که بخشهایی از توافقنامه دوحه را عملی نکردهاند. زلمی خلیلزاد با بیان این که امریکا مشغول گفتگو با طالبان است تا تمام آنچه در این توافقنامه آمده اجرایی شود، گفته امریکا هنوز با این چالش مواجه است که با طالبان چه کند.
چندی قبل طالبان پیامی منسوب به هبتالله آخندزاده، رهبر خود را منتشر کردند که در آن گفته شده بود این گروه خواهان روابط با تمام جهان از جمله امریکا است.
ریاست امر به معروف طالبان در ولایت بلخ اعلام کرد پوشش حجاب اسلامی اجباری است و پخش هرنوع موسیقی در محافل شادی ممنوع و حمام زنانه بسته شود. ماموران امر به معروف طالبان در بلخ به تمام امامان مساجد دستور دادهاند نام هبتالله آخندزاده را در خطبههای نماز جمعه ذکر و برایش دعا کنند.
وزارت امر به معروف طالبان در اعلامیه رسمی گفته است که امامان مساجد باید در تطبیق حجاب اسلامی همکاری کنند و کسانی را که این نوع پوشش را رعایت نمی کنند ابتدا «نصیحت» کنند و سپس به ریاست امر به معروف طالبان معرفی کنند. به گفته طالبان، ریاست امر به معروف طالبان به کسانی که حجاب مورد نظر این گروه را رعایت نمیکنند «وعظ دینی» خواهد کرد.
این وزارتخانه همچنین گفته است که در صورت پخش موسیقی در محافل خوشی، امامان مساجد مسئولیت دارند به ماموران امر به معروف طالبان اطلاع دهند.
در اعلامیه وزارت امر به معروف طالبان که روز چهارشنبه سوم قوس منتشر شده، آمده است که ماموران این وزارت در ولایت بلخ دستور دادند که فعالیت حمامهای زنانه و قیلون خانهها در این ولایت ممنوع است. طالبان گفته است در صورت تخلف، وکلای گذر مسئولیت دارند این موضوع را به محتسبین طالبان گزارش بدهند.
پیش از این نیز طالبان در شماری از ولایتها، فعالیت حمامهای زنانه را ممنوع و از امامان مساجد خواسته بودند که در خطبههای نماز جمعه نام رهبر این گروه را ذکر کنند.
با گذشت زمان، طالبان فشارها بر زنان را افزایش داده است.
بر اساس ارزیابی دیدهبان ناظر بر کمکهای بریتانیا، کمک ۳.۵ میلیارد پوندی این کشور بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۰ باعث نقض حقوق بشر و بیعدالتی در افغانستان شده است. به گفته این نهاد، کمکهای بریتانیا به فساد مالی در بالاترین سطح دولت پیشین و پولیس افغانستان کمک کرده است.
کمیسیون تاثیرگذاری کمکهای بریتانیا میگوید این کشور قبل از سقوط دولت پیشین افغانستان رویکردی واقعبینانه برای ایجاد یک دولت پایدار نداشت.
این کمیسیون به ۲۵۲ میلیون پوند کمک بریتانیا برای تامین مالی پولیس ضد شورش افغانستان اشاره کرده و میگوید بخشی از این پول "فساد و وحشیگری پولیس، از جمله اخاذی، بازداشت خودسرانه، شکنجه و قتلهای غیرقانونی" را تامین کردهاند.
در گزارش این کمیسیون آمده است که برای قطع کمکها به پولیس افغان تلاش صورت گرفت اما این تلاشها از سوی رهبری دولت بریتانیا رد شد.
این نهاد همچنین اعلام کرده است که کمکهای بریتانیا به فساد مالی در بالاترین سطح دولت پیشین افغانستان کمک کرده است.
طبق گزارش این کمیسیون، ارسال کمکهای بینالمللی از طریق دولت مرکزی افغانستان برای مصارف ادارات ولایتی و محلی، قدرت را در مرکز تقویت کرده و منجر به ترویج فساد شده است.
گزارش میگوید که کمک بریتانیا مطابق با اهداف کوتاه مدت امریکا در افغانستان صورت گرفته و همسویی با ایالات متحده باعث شده است بریتانیا با وجود نبود چشمانداز روشن در فرآیند دولتسازی به کمک در این قسمت ادامه بدهد.
به گفته مقامات ارشد بریتانیا، حمایت مالی نهادهای دولتی در صورتی که نتواند وفاداری یا حمایت بخش بزرگی از مردم را به دست آورد، هیچ ارزشی ندارد.
گزارش میگوید که براساس ارزیابی وزارت توسعه بینالمللی، نهادهای دولت مرکزی افغانستان علیرغم سالها کمک مالی و فنی عمدتا قادر به انجام وظایف خود نبودند.
این بررسی میگوید که در ماموریتهای پیچیده چون افغانستان حمایت مالی در مقیاس بزرگ برای دولت تنها باید در چارجوب یک راهحل سیاسی پایدار و فراگیر صورت بگیرد.
در این بررسی تاکید شده است که تخصیص بودجه در حجم بالا از طریق نهادهای دولتی ضعیف، روند سیاسی را مخدوش کرده و به فساد ریشهدار کمک کرده است.
گزارش میگوید که مطابق با اسناد دولت بریتانیا، کمکها به نام مردم افغانستان صورت گرفته اما این کمکها تنها به نفع گروه محدودی از نخبگان سیاسی افغانستان تمام شده است.
براساس این گزارش، کمکهای بریتانیا برای زنان و دختران در بخش بهبود آموزش و کاهش مرگ و میر کودکان به خوبی مصرف شده است.
در این گزارش آمده است که در نهایت، تصمیم ایالات متحده برای انعقاد توافقنامه با طالبان در فبروری ۲۰۲۰، با تعیین جدول زمانی برای خروج بی قید و شرط نیروهای امریکایی، باعث شد تا با وجود هزینههای زیاد برای افغانستان اهداف برنامه کمکرسانی بریتانیا تحقق پیدا نکند.