گروهی از دانشجویان پسر دانشکده ادبیات دانشگاه بلخ روز دوشنبه اعلام کردند که تا بازگشایی دانشگاه به روی دختران، به صنف درسی حاضر نخواهند شد. این دانشجویان نوشتهاند: «به عهدی که در ماه جدی داده بودیم، پابندیم و تا زمانی که دروازه دانشگاه به روی دختران باز نشود به صنف نمیرویم.»
پیش از این وزارت تحصیلات عالی طالبان با انتشار بیانیهای از دانشجویان پسر خواسته بود که در ۱۵ حوت برای شروع آغاز سمستر جدید تحصیلی به دانشگاهها بیایند.
در پی انتشار این اعلامیه طالبان، روز یکشنبه شماری از دانشجویان دختر با انتشار یک نامه سرگشاده از دانشجویان پسر خواستند که «دانشگاهها را تحریم کنند و به طالبان درس بدهند.»
این دانشجویان خطاب به دانشجویان پسر نوشته بودند که «میلیونها دختر با چشمان اشکبار شجاعت و همراهی شما را تحسین خواهند کرد.»
عفو بینالملل یکشنبه از کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل خواست تا برای بررسی و مستندسازی آزار و خشونت طالبان در افغانستان، «میکانیزم مستقل حقیقتیاب» ایجاد کند. به گفته این سازمان، برای حمایت از قربانیان، باید شواهد نقض حقوق بشر برای تامین عدالت و پیگیری در سطح بین المللی حفظ شود.
در بیانیه سازمان عفو بینالملل از کشتارها، بازداشتها و خشونت علیه مردم ملکی، فعالان حقوق بشر و دانشگاهیان یاد شده است.
در این بیانیه، سازمان عفو بینالملل از کشتار اقلیتهای قومی، به ویژه هزارهها در ولایت غزنی، دایکندی و غور یاد کرده و نوشته است که این کشتار طالبان مصداق جنایت جنگی است و مقامات ارشد طالبان هیچ اقدامی برای بررسی این قضایا و پیگیری افراد مسئول نکردهاند.
سازمان عفو بینالملل گفت که اسناد و شواهد حداقل هشت قضیه بازداشت و تحقیر مردان پنجشیر را بررسی کرده است. این گروه، بازداشت غیرقانونی حداقل ۸۷ نفر در پنجشیر را تایید کرد و نوشت اغلب افراد پس از درگیری طالبان با جبهه مقاومت دستگیر میشوند. در یکی از ویدیوها، بقول سازمان عفو بینالملل، یک عضو طالبان میگوید، «اگر دست من بود، همه اینها را میکشتم.»
اگنس کالامار، دبیرکل عفو بینالملل نوشت: « وضعیت حقوق بشر در افغانستان سریعاً رو به وخامت گذاشته است و طالبان هر روز و به طور پیوسته به خشونت و آزار دست میزنند.»
وی افزود: «جامعه بینالمللی باید هرچه عاجل برای ایجاد یک مکانیزم بینالمللی حقیقتیاب و حفظ شواهد به دستور ملل متحد اقدام کند تا اطمینان حاصل شود که امکان تحقیقات و پیگردهای مستقل وجود دارد.»
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه ملل متحد در امور افغانستان قرار است تازهترین گزارش خود را به پنجاهودومین جلسه شورای حقوق بشر ارائه کند و کشورهای عضو قرار است فردا وضعیت حقوق بشر در افغانستان را به بحث بگیرند.
وزیر خارجه سابق افغانستان در برلین گفت که بدون توافق سیاسی با طالبان برای تشکیل حکومت، جنگ در برابر این گروه بیفایده است. حنیف اتمر در سخنرانیاش بر اجرای توافقنامه دوحه و برگزاری «نشست بُن دوم» تحت نظر سازمان ملل و با حضور طالبان و تمام جریانهای سیاسی تاکید کرد.
او از آنانی انتقاد کرد که میگویند طالبان را به عنوان واقعیت پذیرفت و تحمل کرد. اتمر گفت: «پذیرش طالبان به صلح و ثبات منجر نمیشود.» به گفته او، سلب آزادی و حقوق اساسی مردم باعث بیثباتی دولت طالبان در افغانستان خواهد شد.
حنیف اتمر در موسسه دیپلوماسی فرهنگی آلمان در شهر برلین سخنرانی میکرد. او تلاش کرد که آغاز «گفتگوهای بینالافغانی» را برای حل بحرانهای امنیتی، بشردوستانه و رفع انزوای افغانستان برجسته سازد.
اتمر مقاومت مسلحانه در برابر طالبان را «دیدگاه افراطی» و بینتیجه خواند وگفت: «یک دیدگاه افراطی جنگ و استفاده از زور علیه طالبان تا شکست کامل آنان است. این دیدگاه اشتباه است. چون، ما این کار را در دو دهه گذشته تجربه کردیم و نتیجهای که میخواستیم نگرفتیم.»
او برخلاف دیگر سیاستمداران افغان که در سه سالگی توافقنامه دوحه از آن شدیداً انتقاد کردهاند، با خوشبینی گفت که این موافقتنامه چارچوب حقوقی لازم را برای آغاز گفتگو میان طالبان و دیگر گروههای سیاسی افغان فراهم کرده است.
اتمر هیچ اشارهای به این نکرد که طالبان تمایلی به گفتگو با جریانهای سیاسی مهم ندارد.
طالبان از گروههای دیگر خواسته است که حاکمیت این گروه را بپذیرند و سیاستمدارانی چون حامد کرزی و داکتر عبدالله را شدیداً محدود کرده و تحت نظر قرار داده است.
وزیر خارجه سابق تاکید کرد که مشروعیت دولت بدون دموکراسی و رعایت حقوق اساسی مردم ممکن نیست، از این رو باید یک حکومت جدید در افغانستان با حضور طالبان تشکیل شود.
او پیشنهاد کرد که برای تشکیل دولت جدید و آغاز گفتگوهای سیاسی با طالبان، «نشست بن دوم» برگزار گردد.
زلمی خلیلزاد در مصاحبه با ایران اینترنشنال گفت که خروج بدون قید و شرط امریکا از افغانستان اشتباه بود. فرستاده پیشین امریکا در افغانستان گفت که در صورت قوی بودن احتمال تشکیل حکومت جدید با طالبان، امریکا احتمالا خروج نیروهای خود را به تاخیر میانداخت.
او از رئیسجمهور پیشین افغانستان انتقاد کرد که با حکومت امریکا برای ساختن یک حکومت جدید در افغانستان صادقانه همکاری نمیکرد. از نظر خلیلزاد، اشرف غنی باور نداشت که امریکا به علت نزدیکی افغانستان به چین، ایران و روسیه از این کشور بیرون شود.
خلیلزاد در این مصاحبه به سیما ثابت گفت که امریکا اشرف غنی و طالبان را برای انجام مذاکرات جدی نمیدانست و نگران بود که مبادا پای نیروهای امریکایی برای مدت بیشتری در افغانستان گیر بماند.
او گفت: «به رئیسجمهور بایدن گفتم که بهتر است به طالبان بگویید که ما تا زمان موفقیت مذاکرات میان افغانها از افغانستان بیرون نمیشویم. او از من پرسید که اگر ما یکسال دیگر در افغانستان بمانیم آیا گرنتی [یا ضمانت] کرده میتوانی که افغانها به موافقه میرسند؟ من گفتم که چانساش است اما گرنتی کرده نمیتوانم. بایدن گفت که در این صورت ما در آنجا بند خواهیم ماند.»
نماینده پیشین امریکا اذغان کرد که با توجه به محوری نبودن افغانستان در مبارزه با تروریزم مانند گذشته، امریکا منافع خود را نسبت به اندیشیدن چارهای برای وضعیت بعد از خروج کامل نیروهای امریکایی ترجیح داد.
نماینده امریکا در مذاکرات صلح با طالبان در پاسخ به پرسشهای مجری برنامه در مورد اشتباهات خودش در مذاکرات با طالبان، تلاش کرد که بیشتر تقصیر شکست امریکا را به گردن حکومت سابق افغانستان بیندازد.
او گفت: «بدبختانه با کسانی همکار بودیم که نتوانستند کاری که از آنها توقع میرفت انجام دهند.» او با اشاره به سطح فساد مالی و اداری، که به گفته وی اعتماد ارتش افغانستان از دولت را سلب کرد، گفت: «سطح رشوهگیری به آسمان رسیده بود. از وطن دوستی حرف میزدند اما جیب خود را پر میکردند.»
خلیلزاد گفت که اگر امریکا از افغانستان بیرون نمیشد، آزادی عمل را در حمایت از اوکراین در برابر روسیه و در مناقشات هستهای با جمهوری اسلامی نداشت. به گفته او، این کشورها میتوانستند با حمایت وسیع تسلیحاتی از طالبان به نیروهای امریکایی در افغانستان آسیب برسانند.
خلیلزاد بار دیگر تاکید کرد که جمهوری اسلامی، القاعده را برای اهداف و کارهای مشخص خود مانند حمله به شهروندان امریکا و مخالفان رژیم، در ایران نگهداشته است.
او برای تایید استدلال خود به استفاده طالبان از القاعده برای ترور احمدشاه مسعود اشاره کرد و گفت: «طالبان نیز از القاعده استفاده کردند. وقتی مرکز القاعده در افغانستان بود و طالبان به آن جا داده بود، بالمقابل القاعده احمدشاه مسعود، رهبر مخالفان طالبان را از بین برد.»
به دنبال پیام نماینده اتحادیه اروپا به مخالفان طالبان در مورد عدم حمایت سیاسی و نظامی از آنان، یکی از چهرههای نزدیک به جبهه مقاومت گفت که آنها بیتوجه به دیکته دیگران به مقاومت ادامه خواهند داد. محمود صیقل یکشنبه در توییتر نوشت تا زمان آغاز مذاکرات تمام گزینهها روی میز است.
نماینده پیشین افغانستان در سازمان ملل در توییتی نوشت: «تا زمانی که طرح قانعکنندهای برای پایان دادن به قوانین سختگیرانه طالبان و آوردن آنها به پای میز مذاکره واقعی مطرح نشود، هیچ کس در موقعیتی نیست که به مردم ما دیکته کند که چه نوع مبارزه را باید یا نباید برای آزادی خود انجام دهند.»
او افزود که تمام گزینهها روی میز باقی میماند.
به نظر میرسد مخاطب این توییت محمود صیقل، توماس نیکلاسون، نماینده ویژه اتحادیه اروپا برای افغانستان است که پس از دیدار با مقامات طالبان در کابل و قندهار، روز یکشنبه گفت که اتحادیه اروپا حتا از لحاظ سیاسی نیز از گروههای مقاومت حمایت نمیکند.
به نظر می رسد که اتحادیه اروپا با این پیام واضح خواستار جلب همکاری بیشتر طالبان است که در دو دهه گذشته با نیروهای غربی در افغانستان جنگیدند.
در آستانه بازگشایی دانشگاههای افغانستان، شماری از دانشجویان دختر یکشنبه با انتشار یک نامه سرگشاده از دانشجویان پسر خواستند که «دانشگاهها را تحریم کنند و به طالبان درس بدهند.» این دانشجویان نوشتند که «میلیونها دختر با چشمان اشکبار شجاعت و همراهی شما را تحسین خواهند کرد.»
این دانشجویان دختر بارها برای بازگشایی دانشگاهها و مکاتب تظاهرات کردند اما با خشونت و بازداشت توسط طالبان روبرو شدند. یکی از نویسندگان این نامه به افغانستان اینترنشنال گفت که مدتی پیش آنها قبل از برگزاری یک برنامه اعتراضی علیه ممنوعیت تحصیل دختران، در خوابگاه دانشگاه «مسموم» شدند.
وزارت تحصیلات عالی طالبان تنها از دانشجویان پسر خواست که از تاریخ ۱۵ حوت به صنفهای خود برگردند.
در نامه دختران خطاب به دانشجویان پسر گفته شده است که با سر دادن شعار «یا همه یا هیچکس، درس با شکوهی را درج تقویم تاریخ مبارزات مدنی کردید.»
دانشجویان صنف سوم مهندسی دانشگاه پولیتخنیک کابل در ۲ جدی با ارسال نامهای به ریاست این دانشگاه اعلام کردند که «تا بازگشت دانشجویان دختر به دانشگاهها» صنفهای درسی را تحریم کردهاند.
این دانشجویان اقدام طالبان برای بستن دروازه دانشگاه به روی دختران را «امر ناپسند» خواندهاند.
پیش از این دانشجویان سمستر نهم دیپارتمنت شهرسازی دانشکده ساختمانی دانشگاه پولیتخنیک کابل نیز در اقدامی مشابه صنفهای درسی خود را تحریم کرده بودند.
گروه طالبان شماری از معترضان به ممنوعیت تحصیل دختران را بازداشت و مورد خشونت قرار داد. ولی در عین حال، وعده داد که روی برنامه بازگشت دانشجویان دختر به دانشگاهها و مکاتب کار میکند.