منابع میگویند که رهبر طالبان کابینه این گروه را به قندهار فراخوانده است. یک عضو کابینه طالبان به افغانستان اینترنشنال گفت که بسیاری از رهبران و وزیران این گروه برای سپری کردن عید فطر به قندهار رفتهاند. منابع گفتند که طالبان در قندهار تدابیر شدید امنیتی وضع کرده است.
منابع گفتند که رهبر طالبان وزیران این گروه را برای گفتوگو در مورد نشست دبیرکل سازمان ملل با نمایندگان کشورها به قندهار فراخوانده است.
اما یک عضو کابینه طالبان گفت که هیچ دعوت خاصی از سوی رهبر این گروه صورت نگرفته بلکه بسیاری از وزرا و رهبران طالبان به مناسبت عید فطر به دیدار خانوادههای خود به قندهار رفتهاند.
منابع به افغانستان اینترنشنال گفتند که برخی از وزیران طالبان تلاش میکنند در دیدار با هبتالله آخندزاده او را متقاعد کنند که ممنوعیت آموزش دختران را برطرف کند.
این مقام طالبان تاکید کرد انتظار نمیرود رهبر این گروه درباره رسمیت و یا غیر رسمیت حکومت طالبان چندان دغدغه داشته باشد.
قرار است دبیرکل سازمان ملل ۱۱ ثور در دوحه، پایتخت قطر با نمایندگان کشورها در امور افغانستان دیدار کند.
سخنگوی دبیرکل سازمان ملل هدف از این نشست را گفتوگو برسر رویکرد هماهنگ و دیدگاه مشترک در مورد افغانستان عنوان کرده است.
پیشتر امینه محمد، معاون دبیرکل سازمان ملل گفت که در جلسه دبیرکل سازمان ملل با نمایندگان خاص کشورها برای افغانستان، برسر راههای به رسمیت شناختن طالبان بحث خواهد شد.
استفان دوجاریک، سخنگوی دبیرکل گفته است که سازمان ملل برای شناسایی طالبان رایزنی نمیکند.
سخنگوی دبیرکل سازمان ملل در مورد حضور نماینده طالبان در این نشست جزئیات نداده است.
به دنبال اظهارات امینه محمد، معاون دبیرکل سازمان ملل در مورد نشستی برای شرایط به رسمیت شناختن طالبان، جنبش زنان مقتدر افغانستان به سازمان ملل نامه نوشت. این جنبش از سازمان ملل خواست که از تعامل و مشروعیتدهی عجولانه به طالبان بدون درنظرداشت منافع مردم افغانستان جداً جلوگیری شود.
در نامه گفته شده که تحویلدهی نمایندگیهای دیپلوماتیک افغانستان به طالبان، نمونه بارز این رفتار عجولانه است.
این جنبش میگوید نادیده گرفتن عملکرد فجیع طالبان در افغانستان و مسامحه کشورها با طالبان به طور رقتانگیزی تحیرآور و نگرانکننده است.
جنبش زنان متقدر افغانستان تاکید کرده در شرایطی که طالبان با تندروی و زورگویی خواستههای بدوی و ضد بشری خود را یکی پس از دیگری بر مردم افغانستان تحمیل میکند، مسئولیت سازمان ملل و کشورهای عضو آن است که به جای عکسالعمل منفعت محور و چشم بستن بر اعمال ضد بشری طالبان، مسئولانه عمل کنند.
امینه محمد، معاون دبیرکل سازمان ملل خبر داده که قرار است به زودی نشستی در دوحه در مورد شرایط به رسمیت شناختن طالبان برگزار شود.
جنبش زنان متقدر افغانستان در اعتراض به این اظهارات گفته: به رسمیت شناختن و احترام به حقوق انسانی باید در هر مذاکره به عنوان پیششرط در نظر گرفته شود.
این جنبش تاکید کرده تا زمانی که طالبان آماده گذار مسالمت آمیز قدرت و اعاده راهکارهای مسالمت آمیز با مردم افغانستان نشود، نه تنها باید از به رسمیت شاخته شدن طالبان اجتناب شود، بلکه این گروه باید مورد تحریم بیشتر قرار گیرد.
این نامه با مشارکت جمعی از فعالان زن، فعالان مدنی مستقل، نویسندگان، شاعران و روزنامهنگاران افغانستان نوشته شده است.
آنان از سازمان ملل خواستهاند که مردم افغانستان، بخصوص زنان را تنها نگذارد.
به گفته این جنبش، وضعیت فعلی افغانستان، «تاریک و سیاه» است.
رهبران طالبان به صراحت گفتهاند وعده رزق به مردم ندادهاند و رساندن روزی مردم کار خداست. آنچه وضعیت را برای مردم دشوارتر میکند این است که نه تنها طالبان برای آنها خدمات ارائه نمیکنند، بلکه از مردم توقع دارند برای تحکیم نظام طالبانی، آنها را کمک کنند، آنهم در سایه فقر شدید.
برخی از منتقدان طالبان میگویند بعید است که حکومتهای حامی طالبان به یکبار دست از حمایت مالی این گروه کشیده باشند، آنهم وقتی این گروه بر اریکه قدرت تکیه زده و در تامین منافع کشورهای حامی دست بازتری دارد.
نکته دیگر اینکه طالبان برای نمایش استقلال و نشان دادن موثریت خود نیاز دارند درآمدهای داخلی را افزایش دهد. از طرف دیگر میتواند با حفظ منابع پنهانی حکومت متمرکز نظامی خود را بچرخاند.
مالیات
یکی از مواردی که در دو سال گذشته همیشه در صدر خبرهای مردمی بود، مالیات است. طالبان با خوشحالی در پشت میکروفونها از افزایش مالیات خبر دادهاند. در حالیکه هیچ نهاد مستقلی آمار و ارقام طالبان را تایید نکرده است، مردم اما از افزایش بیرویه مالیات شاکیاند.
وزارت مالیه طالبان میگوید در سال ۱۴۰۱ حدود ۱۹۳ میلیارد و ۹۱۲ میلیون افغانی عواید جمعآوری کرده که نسبت به سال قبل ۳۷ درصد افزایش را نشان میدهد.
عبدالمتین سعید، رئیس گمرکات وزارت مالیه طالبان در حوت ۱۴۰۱ گفت بودجه عادی و انکشافی این وزارت حدود ۲۳۹میلیارد و ۳۷ میلیون افغانی بوده که از این میان ۸۱.۶۸ درصد آن مصرف شده است.
مولوی سعید افزوده که این وزارت با «رعایت اصل پسانداز»، از حدود ۴۳ میلیارد و ۷۸۹ میلیون افغانی کسر بودجه، جلوگیری کرده است.
روایت مردم
در دو سال گذشته مخاطبان افغانستان اینترنشنال مرتبا گزارش کردهاند که افراد طالبان مالیات را در دوره دوم حکومت خود به شدت بالا بردهاند.
در مواردی، طالبان از مالیهدهندگان دو بار مالیات گرفتهاند. اعتراضات معترضان با خشم و خشونت پاسخ داده شد.
در ویدیوهایی که دراین مدت به این رسانه فرستاده شده، از پکتیکا گرفته تا نیمروز و بلخ و غزنی و دایکندی، هرازگاهی دکانداران و مغازهداران به رسم اعتراض دکانهای خود را بستهاند. البته ناچاری و غم نان آنها را وادار به فروخوردن این خشم و بازکردن مغازهها کرده است. یک نمونه از این اعتراضها، اعتصاب مغازهداران «بازار بوش» کابل بود که از افزایش مالیات شکایت داشتند و میگفتند که قبلا حساب مالی خود را با شهرداری تسویه کردهاند، ولی باز هم از آنها مالیات خواسته شده است.
صرفیه برق، میتر جدید و صفایی خانه
در حالیکه مردم زمستان را در تاریکی سر کردند و گاهی طی چند روز فقط چند ساعت برق نداشتند، پول هنگفتی به شرکت برشنا پرداختند. مردم از تسویه صفایی خانه و دکان و نصب میتر جدید شکایت کردند.
عبدالرحمن رحمانی، رئیس تجارتی شرکت برشنا در ماه حوت در نشستی در لوگر گفت که پس از آمدن طالبان این شرکت ۴۵.۸ میلیارد افغانی درآمد داشته است.
شهروندی از کابل میگفت در کمتر از نصف سال دو بار وادار به تعویض میتر خانه خود شده است و نه تنها تعویض میتر شرط بوده بلکه مغازه خاصی هم برای مردم معرفی شده بود که باید از آنجا میتر بخرند.
شهروند دیگری که قبض برق ماههای زمستان را برای افغانستان اینترنشنال فرستاده، میگوید در حالیکه در تمام زمستان برق نداشته، ولی حداقل چهار برابر تابستان قبض برق آمده است.
طالبان از طریق شرکت برشنا نه تنها برای مردم افغانستان برق تامین نکردند، بلکه قبض برق این شرکت و کتابچه صفایی یکی از راههای درامد این گروه بود.
عشر و زکات
از شروع حکومت طالبان یکی از موضوعات اساسی که این گروه برای کار در آن آستین بالا زدهاند، جمعآوری عشر و زکات است. از طرح قانون گرفته تا فیصله در نشست سه روزه طالبان در قندهار، عشر و زکات در محور توجه حکومت طالبان بوده است. تا جایی که رهبر طالبان از مردم خواست با پرداخت «عشر و زکات» به آنان کمک کنند.
طالبان در مورد اینکه از جمعآوری عشر و زکات چه مقدار درآمد داشتهاند، هنوز آمار رسمی ارائه نکردهاند، اما مخاطبان افغانستان اینترنشنال میگویند که مجبورند پول مشخصی به طالبان زکات بدهند. حداقل در ولایت بغلان و جوزجان از مقدار زکات انتقاد شده است.
شماری از افراد طالبان نه تنها از حاصل کشت مردم عشر اجباری گرفتهاند، بلکه زمینهای دولتی را به مزرعه شخصی تبدیل کردهاند.
بانکداری و مشکل پول فرسوده
یکی مسایل اصلی و چالشبرانگیز برای طالبان بحران بانکی بوده است. طالبان برای فرار از بحران مالی شدید در ابتدای تسلط خود بر بیرون کردن پول از بانک محدودیت وضع کردند. مردم شبها تا صبح برای پسگرفتن سپردههای خود، پشت دروازههای بانکها صف کشیدند تا اینکه وضعیت نسبتا کنترول شد.
مقامهای بانک مرکزی افغانستان تحت کنترول طالبان در نشستی گفتند که این بانک در سال گذشته بیش از هشت میلیارد افغانی عواید جمعآوری کرده است که نسبت به سال ۱۴۰۰، ۵۹.۵ در صد افزایش را نشان میدهد.
رئیس سیاست پولی بانک مرکزی افغانستان افزود در یک سال اخیر، بیشتر از سه میلیارد بانک نوتهای جدید چاپ و توزیع شده و بانکنوتهای مندرس نیز جمعآوری شده است.
اما روایات مردم به گفتههای مقامهای طالبان هماهنگ نیست. مردم از دریافت اجباری پولهای فرسوده از طریق بانکها شاکیاند. آنها میگویند که پول فرسوده اصلا از بازار جمع نمیشود و به عنوان بخشی از معاش مجبور میشوند آن را دریافت کنند.
پاسپورت
گرفتن پاسپورت در هیچ دوره برای مردم افغانستان این همه چالشبرانگیز نبوده است. بعد از به قدرت رسیدن دوباره طالبان، مردم در بحبوبه فرار نیاز شدیدتر به پاسپورت داشتند اما عدم چاپ و توزیع دشواری را بیشتر کرد.
شیرشاه قریشی، معاون ریاست عمومی پاسپورت وزارت داخله طالبان گفت که چهار میلیارد و ۵۵۰ میلیون افغانی از این ناحیه درآمد جمعآوری شده است.
اما یافتههای افغانستان اینترنشنال نشان میدهد که این سند ۱۲۰ دالری در بازار سیاه به قیمت دو تا چهار هزار دالر فروخته میشود و بخشی از این پول هم به جیب مقامهای طالبان میرود.
هفته چهل میلیون دالر
هر چند که سازمان ملل تصریح کرده است که مهمترین دلیل ارسال پول نقد به افغانستان اختلال در نقل و انتقالات بانکی بینالمللی و مسائل نقدینگی است، اما مسئله این همه ساده نیست.
یوناما پیشتر گفته بود که از دسامبر سال ۲۰۲۱، تقریبا ۱.۸ میلیارد دالر پول نقد برای انجام فعالیت این سازمان و شرکای آن، به افغانستان منتقل شده است.
شماری از منتقدان و جریانهای سیاسی مخالف طالبان میگویند که ارسال پول نقد به کابل منجر به تقویت طالبان میشود و این گروه از کمکهای نقدی جامعه جهانی سوءاستفاده میکند. موضوعی که یوناما آن را رد کرده است.
طالبان نزدیک به دو سال گذشته از یک طرف تلاش کرده است با منابع خود را افزایش بدهد و از سوی دیگر به شدت درگیر هدایت مردم به سوی اسلام مورد نظر خود بوده و نیازهای روزانه مردم از جمله فقیر و بیکاری گسترده شهروندان را نادیده گرفته است.
نیروهای طالبان روزانه مصروف دخالت امور شخصی شهرونداناند و رهبران طالبان هم اولویت را بر تطبیق فرمانهای ادراه امر به معروف این گروه اختصاص دادهاند.
یک بخش عمده اعضای گروه طالبان افراد بیکار و غیرمسلکی بودند که به امید پول و مقام پس از قدرت گرفتن این گروه جذب حکومتشان شدند و طبق گزارشها آنها با زورگویی از مردم رشوت میگیرند.
شماری از زنان معترض و ائتلاف جنبشهای اعتراضی زنان افغانستان در کابل و اسلامآباد از اظهارات اخیر معاون دبیرکل سازمان ملل انتقاد کردند. آنها خطاب به امینه محمد که گفته نشستی در مورد شرایط به رسمیت شناختن طالبان برگزار میشود، گفتند:این به معنای نقض حقوق تمام زنان افغانستان است.
امینه محمد پیشتر در مرکز روابط عمومی و بینالملل دانشگاه پرینستون امریکا گفت که تا دو هفته دیگر آنتونیو گوترش، دبیرکل ملل متحد با نمایندگان ویژه کشورها برای افغانستان دیدار میکند.
او میگوید: «امیدواریم که در این نشست بر اساس اصول و شروط، گامهای اولیه در مسیر به رسمیت شناختن طالبان را برداریم، آیا این امر ممکن است، من نمیدانم. اما این بحث باید اتفاق بیفتد.»
این اظهارات معاون دبیرکل سازمان ملل واکنشهای تندی را در داخل و خارج از افغانستان به دنبال داشته است.
زنان افغان در کابل و اسلامآباد با شعارهای «امینه محمد، تو یک زن، حرف عدالت بزن»، «به رسمیت شناسی طالبان نقض حقوق زنان»، «وجدانهای خوابیده خویش را بیدار کنید» به اظهارات معاون دبیر کل سازمان ملل اعتراض کردند.
ائتلاف جنبشهای اعتراضی زنان افغانستان در هشداری تند گفته است که به رسمیت شناسی طالبان، گروهی که مسئول گسترده نقض حقوق مردم افغانستان است، به معنای حکم کشتار زنان افغانستان است.
این زنان معترض با یادآوری محدودیتهایی که طالبان بر زنان افغانستان وضع کردهاند، میگویند که به رسمیت شناسی طالبان به اعتبار سازمان ملل نیز آسیب میزند.
ائتلاف جنبشهای اعتراضی زنان افغانستان تاکید کردهاند که از اظهارات اخیر امینه محمد به شدت نگران شدهاند.
این زنان از امینه محمد خواستهاند تا در مورد سخنان خود به زنان افغانستان وضاحت لازم را ارائه دهد.
ائتلاف جنبشهای اعتراضی زنان افغانستان روز پنجشبنه در نشست خبری خطاب به امینه محمد گفتند که تعامل بیقید و شرط با طالبان، تنها منجر به افزایش بحران در افغانستان خواهد شد.
این ائتلاف که شماری از اعضای آن در ماههای گذشته توسط طالبان بازداشت شدهاند، تاکید کردهاند: جهان نباید مقاومت مردم افغانستان به ویژه مقاومت مدنی زنان افغانستان را در برابر ستم طالبان نادیده بگیرد.
کمیسیون حقوق بشر افغانستان در واکنش به منع فعالیت موسسات آموزشی در ولایتهای هلمند و قندهار میگوید که این اقدام طالبان تخطی صریح و آشکار از حقوق اساسی شهروندان است. این کمیسیون گفته که تصمیم طالبان به روان کودکان و مردم آسیب میزند و سبب گسترش خشونت و ناامیدی میشود.
کمیسیون حقوق بشر افغانستان که در تبعید فعالیت میکند، روز پنجشنبه در بیانیهای گفت که طالبان با وجود تلاشهای گسترده ملی و بینالمللی، محدودیتهای بر آموزش دختران در مکاتب و دانشگاهها را لغو نکرده است.
این کمیسیون اقدام طالبان را ادامه محدودیتهای گسترده علیه آموزش عنوان کرده است.
در بیانیه با اشاره به استدلال طالبان که گفتهاند برنامههای آموزشی و نقش نهادهای جهانی را بررسی میکنند، آمده است که این گروه زمان مشخصی برای انجام این بررسی و بازگشایی موسسات تعین نکرده است.
روز دوشنبه نامهای از وزارت معارف طالبان به ریاستهای معارف قندهار و هلمند به دست افغانستان اینترنشنال رسید که نشان میداد این گروه فعالیت موسسات آموزشی در این ولایات را منع کرده است.
در این نامه آمده که این وزارت هیئتی را برای بررسی پروژهها و فعالیتهای تمامی موسسات آموزشی در ولایتهای قندهار و هلمند تعیین کرده است.
طبق نامه، این هیئت «ذیصلاح» قرار است پروژهها و فعالیتهای آموزشی موسسات را بررسی کرده و نتیجه آن را به وزارت معارف طالبان و به رهبری این گروه گزارش دهد.
این در حالی است که طالبان پیش از این دختران را از حضور در دانشگاهها و مکاتب بالاتر از صنف ششم منع کرده است.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان در پیام صوتی از مقامات طالبان خواست تا از نشر پیام عیدی به نام خودشان خودداری کنند و به نشر پیام ملا هبتالله اکتفا کنند. ظاهراً مخاطب این پیام سراجالدین حقانی است که دو روز قبل پیام مستقلانه نشر کرد و در آن هیچ اشارهای به ملا هبتالله نکرد.
ذبیحالله مجاهد در پیام صوتی گفت که پیامهای مستقلانه ممکن است خلاف سیاست واحد این گروه باشد و دردسرساز شود.
به نظر میرسد که گروه طرفدار ملا هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان نگران ظاهرشدن رهبران گروه حقانی به صورت رهبران مستقل هستند.
در پیام عیدی سراجالدین حقانی هیچ اشارهای به ملا هبتالله نشده و بیشتر بر تامین امنیت افغانستان توسط نیروهای خودش تاکید شده است.