نماینده خاش در مجلس نمایندگان ایران از وزارت خارجه این کشور خواست «با جدیت با طالبان مذاکره کند تا حقآبه ایران از هلمند گرفته شود.» اسماعیل حسینزهی میگوید «دو دهه است با خشکسالی پیدرپی مواجهایم و اکثر روستاهای سیستان و بلوچستان به دلیل نبود آب در حال خالی شدن از سکنه است.»
این نماینده مجلس ایران گفته است که حاشیهنشینی عجیبی در مرکز استان سیستان و بلوچستان شکل گرفته است.
یک روز پیش از این اظهارات نیز ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت خارجه ایران گفته بود که کاظمی قمی، نماینده ویژه رئیسجمهور این کشور و سرپرست سفارت ایران در کابل موضوع حقآبه هلمند را پیگیری میکند.
آقای کنعانی روز دوشنبه در یک نشست خبری در تهران گفت: «طالبان بر حق جمهوری اسلامی از رودخانه هلمند اقرار دارد اما برای اجرای این موضوع، دلایل و معذوراتی را مطرح میکند که طبیعتا این موضوع برای ما قانعکننده نیست.»
مقامات ایرانی پیوسته درباره آنچه آنان «گرفتن حقآبه هلمند» میگویند، ابراز نظر میکنند، با این حال طالبان کمتر در حوزه عمومی در این باره سخن میگویند.
اختر محمد نصرت، سخنگوی وزارت آب و انرژی طالبان پیش از این گفته بود طبق قراداد افغانستان و ایران بر سر دریای هلمند، حقآبه سالانه ایران داده شده است.
نجیبآقا فهیم، پژوهشگر محیط زیست و آب روز دوشنبه به افغانستان اینترنشنال گفت: «ایران هیچگاه خواستار اجرای معاهده آب هلمند نیست. چرا که این معاهده مقدار آب ایران را محدود میکند.»
به گفته آقای فهیم گفته است ایران با استفاده از وضعیت موجود از تمام جریان آب هلمند به صورت یکجانبه استفاده میکند و این نوع استفاده در معاهده پیشبینی نشده است.
این پژوهشگر و استاد دانشگاه میگوید به دلیل جنگهای طالبانی، افغانستان نتوانسته است از منابع آبی خود استفاده درست کند. به همین دلیل تمام جریان آب هلمند وارد ایران میشود و خارج از چهارچوب معاهده آب هلمند استفاده میشود.
نجیبآقا فهیم میگوید جمهوری اسلامی ایران با استفاده از ضعیف، کمسوادی و عدم مشروعیت طالبان، در پی این است که معاهده آب هلمند را دور بزند و یک سند حقوقی جدید را به جای آن بر سر یک دولت نامشروع به امضا برساند.
آقای فهیم همچنین معتقد است که جمهوری اسلامی ایران زیر عنوان حقآبه به دنبال فریب افکار عمومی است و با سواستفاده از وضعیت موجود، میخواهد خواستهای خود را بر طالبان تحمیل کند.
معاهده آب هلمند در سال ۱۳۵۱ خورشیدی توسط موسی شفیق و عباس هویدا، نخستوزیران پیشین افغانستان و ایران امضا شد. دولت پیشین افغانستان بارها از این معاهده با ستایش یاد کرده و گفته بود خود را به مواد مندرج در آن متعهد میداند.
