رتبه‌بندی آزادی رسانه‌ها ۲۰۲۳؛ افغانستان در جمع کشورهای با وضعیت «بسیار جدی» باقی ماند

این خبرگزاری به عنوان نمونه نوشته که اخیراً یک عضو طالبان هنگام توزیع مواد خوراکی شلیک هوایی کرد که این یکی از موارد اذیت و آزار کارکنان سازمان‌های غیردولتی هنگام امدادرسانی است.

این خبرگزاری می‌افزاید که اعضای این گروه بدون اطلاع قبلی وارد دفاتر نهادهای غیردولتی می‌شوند و از آنها می‌خواهند که اطلاعات برنامه‌ریزی کاری، بودجه، عملیات امدادرسانی و کارمندان خود را در اختیار این گروه قرار دهند.

آسوشیتدپرس همچنین در گزارش افزوده که جنگجویان طالبان کارمندان سازمان‌های غیردولتی را در ایست‌های بازرسی اذیت می‌کنند و آزار می‌دهند.

آسوشیتدپرس همچنین در گزارش خود دستور طالبان برای ممنوعیت کار زنان در نهادهای دولتی و سازمان ملل را هم در همین راستا بررسی کرده است.

وزارت اقتصاد تحت کنترول طالبان خزان پارسال به سازمان‌های غیردولتی دستور داد که به کارمندان زن اجازه ندهند در این سازمان‌ها کار کنند. اخیرا این گروه اشتغال زنان در نهادهای وابسته به سازمان ملل را هم ممنوع کرد.

رهبران این گروه استدلال کرده‌اند که رعایت حجاب اجباری در اولویت این گروه قرار دارد و زنان کارمند در این نهادها نمی‌توانند حجاب و تفکیک جنسیتی را به درستی رعایت کنند.

دستور طالبان برای ممنوعیت کار زنان در آژانس‌های سازمان ملل حامل پیامی برای «ادامه مداخله» طالبان در کارهای سازمان‌های غیردولتی و سازمان ملل بود.

همچنین اخیراً بازرس ویژه امریکا برای بازسازی افغانستان در گزارشی مثال‌هایی از مداخله طالبان در امور سازمان‌های غیردولتی را برشمرد و نوشت که مداخله طالبان در کار این سازمان‌ها، خدمات عمومی و بنیادی را کاهش می‌دهد و محدود می‌کند

با این حال، عبدالرحمان حبیب، سخنگوی وزارت اقتصاد طالبان مداخله اعضای این گروه در کار سازمان‌های غیردولتی و اذیت و آزار کارمندان آنها در ایست‌های بازرسی را تکذیب کرده است.

این سازمان روز چهارشنبه (۱۳ ثور) در اعلامیه‌ای نوشت که به قدرت رسیدن طالبان پیامدهای جدی برای آزادی رسانه‌ها و امنیت روزنامه‌نگاران به‌ویژه زنان داشته است.

گزارشگران بدون در اعلامیه خود افزوده که پس از سقوط کابل به دست طالبان در ۲۴ اسد ۱۴۰۰، دورنمای رسانه‌ای این کشور از نظر سیاسی تغییر کرد و در سه ماه پس از آن ۴۳ درصد رسانه‌های افغانستان ناپدید شدند.

براساس این اعلامیه، از ماه اسد تا جدی همین سال ۶۰ درصد از ۱۰ هزار و ۸۷۰ نفری که در اتاق‌های خبر در افغانستان کار می‌کردند، دیگر در این آنجا حضور نداشتند.

به نوشته این سازمان، از زمان به قدرت رسیدن طالبان، روزنامه‌نگاران زن تحت فشار بیشتری قرار گرفتند و از هر پنج زن، چهار زن (برابر با ۸۴ درصد) از کارمندان رسانه‌ها کارهای خود را از دست دادند.

گزارشگران بدون مرز همچنین نوشته که وضعیت رسانه‌ای افغانستان پس از روی کار آمدن طالبان «سردرگم» شد و خبرنگار بسیاری هشدارهایی از جانب اداره طالبان دریافت کردند.

این سازمان همچنین به فرار روزنامه‌نگاران به خارج از افغانستان اشاره کرده و افزوده بیشتر کسانی که در داخل افغانستان مانده‌اند، بازداشت و بازجویی شده‌اند و چنین بازداشت‌ها می‌تواند خشونت‌آمیز باشد.

براساس اعلامیه این سازمان بین‌المللی، در افغانستان تحت کنترول طالبان پرداختن به بسیاری از موضوع‌ها از جمله مسائل مذهبی، جایگاه زنان و حقوق بشر «دشوار» یا «غیرممکن» شده و به «خط قرمز» تبدیل شده است.

سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی سازمان ملل، یونسکو، روز سوم می را روز جهانی آزادی مطبوعات نامیده و هدف از آن تقویت رسانه‌های مستقل است.

عفو بین‌الملل می‌گوید روز چهارشنبه، سیزدهم ثور گفت که روزنامه‌نگاری جرم نیست، اما از آگست ۲۰۲۱ اصول آزادی بیان توسط طالبان تهدید می‌شود.

عفو بین‌الملل جنوب آسیا، تصاویر شماری از خبرنگاران که توسط طالبان شکنجه شده‌اند را توییت کرده است.

این نهاد تاکید کرده که طالبان باید متعهد شوند به آزادی مطبوعات احترام می‌گذارد.

سوم ماه می روز جهانی آزادی مطبوعات است و ریچارد بنت، گزارشگر حقوق بشر سازمان ملل برای افغانستان نیز خواست مشابهی از طالبان داشته است.

ریچارد بنت از طالبان خواسته که به رسانه‌های آزاد، کثرت‌گرا، مستقل و فراگیر احترام بگذارد.

مرکز خبرنگاران افغانستان روز سه‌شنبه ۱۲ ثور گفت که در یک سال گذشته ۲۱۳ مورد خشونت علیه خبرنگاران را ثبت کرده است.

بر اساس شاخص جهانی آزادی مطبوعات، افغانستان تحت کنترل طالبان ۳۴ پله سقوط کرده است.

عبدالکبیر گفته طالبان آزادی بیان سالم و سازنده و تقویت مطبوعات را برای اصلاح جامعه، کاهش فاصله میان مردم و طالبان و پایان بخشیدن به مشکلات، مهم می‌داند.

اما عفو بین‌الملل و شماری از سازمان‌های بین المللی به مناسبت روز جهانی مطبوعات نسبت به وضعیت روزنامه‌نگاران و رسانه‌ها در افغانستان ابراز نگرانی کرده‌اند.

عفو بین‌الملل روز چهارشنبه ۱۳ ثور اعلام کرد که مطبوعات آزاد توسط طالبان تهدید می‌شوند و روزنامه‌نگاران به‌طور خودسرانه بازداشت، شکنجه و تهدید شده‌اند یا حتی به خاطر اطلاع‌رسانی به قتل رسیده‌اند.

طبق گزارش نهادهای حامی رسانه‌ها، با تسلط طالبان بر افغانستان بیشتر از شصت درصد رسانه‌ها تعطیل شده و هزاران خبرنگار از افغانستان فرار کرده و هزاران کارمند رسانه‌ای وظیفه خود را از دست داده‌اند.

آقای وست از این توافق نظر در نشست دوحه به عنوان «اجماع» کشورها در این زمینه یاد کرد.

این دیپلومات ارشد امریکایی افزوده که اولویت‌های کشورها در قبال افغانستان متفاوت‌اند، اما همه توافق نظر دارند که گفت‌وگوی سیاسی میان افغان‌ها بخش اصلی راه‌حل تمام چالش‌ها است.

آقای وست تاکید کرده که رسمیت طالبان در نشست دوحه مورد بحث نبود، بلکه طرف‌ها درباره رویکرد مشترک در مورد چالش‌های برخاسته از افغانستان رایزنی کردند.

پیش و همزمان با برگزاری این نشست، اعتراضات گسترده‌ای در داخل و خارج افغانستان به راه افتاد و معترضان از شرکت‌کنندگان این نشست دوروزه خواستند که اداره طالبان را به رسمیت نشناسند.

معترضان هشدار دادند که به رسمیت شناختن طالبان به معنای به رسمیت شناختن «تروریسم» و «آپارتاید جنسیتی» خواهد بود.

این نشست روزهای دوشنبه و سه‌شنبه (۱۱ و ۱۲ ثور) در دوحه، پایتخت قطر، با حضور آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل و حضور نمایندگان ویژه ۲۵ کشور و سازمان بین‌المللی پشت درهای بسته برگزار شد.

در این نشست هیچ نماینده‌ای از جناح‌های سیاسی و فعالان مدنی افغانستان حضور نداشتند. سازمان ملل از طالبان هم برای حضور در این جلسه دعوت نکرده بود.