رئیس اطلاعات و فرهنگ طالبان در هرات گفته است که شرکتهای مخابراتی در بخش بازسازی بناهای تاریخی همکاری و تبلیغات خود را روی آن نصب کنند. به گزارش باختر، مولانا نعیمالحق حقانی میگوید که با ساخت و ترمیم بناهای تاریخی، توجه گردشگران به هرات افزایش خواهد یافت.
منابع افغانستان اینترنشنال چندی قبل گفتند که وزارت شهرسازی طالبان بودجه مراقبت از مسجد جامع هرات را قطع کردهاند. مسجد جامع هرات از معدود آثار تاریخی افغانستان است که از گزند جنگ نسبتا در امان بود.
رئیس اطلاعات و فرهنگ طالبان در هرات میگوید که مردم انتظار دارند نهادهای داخلی با طالبان در بازسازی افغانستان همکاری کنند.
پیشتر عتیقالله عزیزی، معین وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان هم خواهان همکاری جهان برای بازسازی آثار تاریخی افغانستان شد.
بر اساس گزارشها، پس از حاکمیت طالبان، پروژههای مراقبتی از آثار تاریخی چون گذشته وجود ندارد و بسیاری از اماکن و بناها در خطر نابودی است.
در پی فشارهای بیسابقه جمهوری اسلامی بر طالبان برای تامین حقابه، طالبان بار دیگر اعلام کرد که به قرارداد آب بین دو کشور متعهد است. سخنگویان وزارت خارجه و انرژی و آب طالبان گفتهاند که جلسات منظم با ایران جریان دارد و افغانستان بر اساس قرارداد سال ۱۳۵۱ متعهد به اجرای آن است.
رئیسجمهور ایران روز پنجشنبه (۲۸ ثور) در سفر به استان سیستان و بلوچستان به طالبان اخطار داد و گفت که طالبان باید حقابه این کشور از رودخانه هلمند را تامین کند. ابراهیم رئیسی تاکید کرد که طرف افغان این اخطار او را جدی بگیرند و «بعدا گلایه نکنند که به ما گفته نشد.»
دیروز چهارشنبه نیز وزیر خارجه ایران در تماس تلفنی به وزیر خارجه طالبان گفت که تامین حقابه ایران مطالبه جدی این کشور است و بر مناسبات دو کشور تاثیر دارد.
پس از تسلط طالبان بر افغانستان، جمهوری اسلامی به صورت بیسابقه روی حقابه این کشور از رودخانه هلمند تاکید کرده است. این فشارها و هشدارها در روزهای اخیر افزایش یافته است.
مطیعالله عابد، سخنگوی وزارت انرژی و آب طالبان میگوید که کمیساران دو طرف بر اساس تفاهمنامه سال ۱۳۵۱ سال آبی عادی و غیر عادی را تنظیم میکنند.
ضیا احمد تکل، معاون سخنگوی وزارت خارجه طالبان نیز گفت که موقف طالبان در مورد حقابه ایران بر اساس تفاهمنامه سال ۱۳۵۱ مشخص است و این گروه متعهد است که با کشورهای همسایه روابط نیک داشته باشد.
قرارداد آب میان افغانستان و ایران در سال ۱۳۵۱ از سوی موسی شفیق، نخستوزیر اسبق افغانستان و امیرعباس هویدا، نخستوزیر سابق ایران امضا شد.
طبق این قرارداد، افغانستان چون از نظر جغرافیایی در موقعیت بالادست آب قرار دارد باید در هر ثانیه ۲۶ مترمکعب که در سال ۸۲۰ میلیون متر مکعب آب میشود از رودخانه هلمند به ایران حقابه بدهد.
این آمار و ارقام از سال آبی عادی است، خشکسالی و سیلابها توسط کمیسیونهای فنی دو طرف هر سال بررسی میشود. اکنون که پنجاه سال از این قرارداد میگذرد هم سطح آب رودخانه هلمند کاهش یافته و هم ایران به دلیل خشکسالی به این آب ضرورت پیدا کرده است.
با اینحال، کارشناسان و مقامهای افغانستان همواره گفتهاند که براساس محاسبات آنها در طول چهار دهه جنگ و با وجود خشکسالی، آبریز رود هلمند به ایران هیچگاه کمتر از ۸۲۰ میلیون متر مکعب نبوده است.
یک گزارش مرکز پژوهشهای مجلس ایران که در ماه حوت سال ۱۳۸۳ منتشر شد (که ایران در همان زمان هم ادعای کمبود حقابه داشت) تایید میکند که در بازه زمانی چهل ساله، متوسط ورودی آب به دشت سیستان ۱.۶ میلیارد متر مکعب آب بوده است. این رقم حدود دو برابر حقابه توافق شده در معاهده سال ۱۳۵۱ میان افغانستان و ایران است.
یک مقام وزارت خارجه طالبان با تاکید بر اینکه اعضای این گروه در آرامش تحصیل نکردهاند، از مردم افغانستان خواست تا به اندازه توانایی طالبان تقاضای خود را مطرح کنند. شعیب بریالی رئیس امور کنسولی وزارت خارجه طالبان گفت که افغانستان مشکلات زیادی دارد اما اولویتهای طالبان متفاوت است.
رئیس امور کنسولی وزارت خارجه طالبان روز چهارشنبه ۲۷ ثور در همایش ملی افغانستان و چشماندازهای آینده که در ایران برگزار شده بود، خواهان به رسمیت شناختن طالبان توسط جامعه جهانی شد.
او گفت که در افغانستان تنشها قومی است.
او میگوید که هرچند دختران حق تحصیل از صنف ششم به بالا را ندارند و تنشهای قومی در افغانستان جریان دارد، اما «در حال حاضر همه کنار یکدیگر میایستند و نماز میخوانند.»
او گفت «فرق ما و یک دیپلومات ایرانی این است که ما در آرامش تحصیل نکردهایم.»
فیضانالله ناصری، معاون دوم سیاسی وزارت خارجه طالبان نیز در این نشست، «ایجاد نظام اسلامی» را برای حل مشکلات افغانستان ضروری دانست. او در عین حال خواهان همکاری کشورها از جمله ایران شد.
او در واکنش به انتقادات جمهوری اسلامی ایران درباره حقابه گفت که اگر آبی به ایران نرسیده به علت خشکسالیهای اخیر است. به گفته وی، طالبان متعهد به معاهده حقابه با ایران است و متخصصان در حال پیشبرد این مسئله هستند.
ریاست گمرکات طالبان روز پنجشنبه (۲۸ ثور) اعلام کرد که نزدیک به پنحصد کیلو گرام مواد منفجره را که در یک محموله تجاری جاسازی شده بود در گمرک تورخم کشف کرده است. مقامات گمرک طالبان میگویند که این محموله مربوط به شرکت شمس امین است و قرار بود از پاکستان به افغانستان منتقل شود.
طالبان میگویند که راننده و یک نماینده این شرکت را دستگیر کرده و آنها را برای تحقیقات بیشتر به ارگانهای امنیتی تحویل دادهاند.
در ۱۳ ماه جاری نیز وزارت مالیه طالبان گفت که از گمرک تورخم مقداری مواد منفجره کشف و ضبط شده است.
وزارت مالیه طالبان گفته بود که این مواد انفجاری با مهارت در یک محموله تجاری جاسازی شده بود تا به صورت قاچاق وارد افغانستان شود. این وزارت در مورد مقدار مواد انفجاری جزئیات نداده بود.
رئیسجمهور ایران به طالبان اخطار داد که حقابه سیستان و بلوچستان را تخصیص دهد. ابراهیم رئیسی روز پنجشنبه (۲۸ ثور) در سفر به استان سیستان و بلوچستان گفت که طالبان باید این اخطار او را جدی بگیرند و «بعدا گلایه نکنند که به ما گفته نشد.»
به گزارش رسانه مشرق، او در سفر به چابهار گفت: حاکمان افغانستان باید اجازه دهند کارشناسان ما مراجعه و صحت و سقم ماجرا را بررسی کنند، اگر کارشناسان ما کمبود آب را تایید کنند حرفی نداریم وگرنه اجازه نخواهیم داد حق مردم به هیچ عنوان ما تضییع شود.
رئیسجمهور ایران میگوید که دولت او مصمم است موضوع حقابه را دنبال کند. او با جدیت گفته در تمام نقاط مرزی حق مردم را میگیرد.
ابراهیم رئیسی خطاب به طالبان گفت: «از حاکمان افغانستان میخواهم که مطلب بنده را جدی گرفته و سریعا اقدام کنند تا مردم این منطقه به حق خود دست یابند.»
چابهار امروز میزبان نشستی ویژه برای پیگیری حقابه ایران است. وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران هم در این نشست هشدار داد که طالبان باید تا فرصت هست دریچههای سد کجکی در هلمند را باز کنند که «هم مردم افغانستان و هم مردم ایران سیراب شوند.»
امیرعبداللهیان و امیرخان متقی روز چهارشنبه (۲۷ ثور) تلفنی در مورد حقابه صحبت کردند. پس از آن، وزیر خارجه جمهوری اسلامی با مسئولان کشورش در چابهار تشکیل جلسه داد.
امیرعبداللهیان در این نشست که حسن کاظمی قمی، کاردار سفارت ایران در کابل نیز حضور داشت گفت: «درخواست ما روشن است؛ طالبان مدعی است که سد از آب کافی برخوردار نیست، اما صراحتا اعلام کردیم طبق عهدنامه ۱۳۵۱یک تیم مشترک فنی باید این کار را مشخص کند. اسامی را دادیم تا تیم فنی ما از سد کجکی بازدید کند و بر مبنای آن، قضاوت شود که آب در سد موجود است یا خیر.»
طالبان پیشتر گفته بود که تمام معاهدات حقابه را میپذیرد. امیرخان متقی قبلا گفته بود اگر باران زیاد شود آب به ایران هم میرسد. این گفته او باعث خشم برخی از مسئولان ایران شد.
معینالدین سعیدی، نماینده مجلس ایران گفته «در حالی که سیر مهاجرت از شهرستانهای سیستان بهدلیل مشکل بیآبی سرعت گرفته، طرف افغان با بیاحترامی میگوید بروید دعا کنید باران ببارد.»
به دنبال گزارشها از خطر فروریزی شماری از آبدات تاریخی افغانستان، طالبان خواهان همکاری جامعه جهانی شد. عتیقالله عزیزی، معین وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان گفته است: «جهان باید در حفاظت و بازسازی آبدات تاریخی با افغانستان همکاری کند.»
به گزارش رادیو - تلویزیون افغانستان، این مقام طالبان با اعضای بورد علمی حفاظت از آبدات تاریخی دیدار کرده و آنها هم وعده همکاری دادهاند.
طالبان که در گذشته بسیاری از آثار تاریخی را تخریب کردهاند، میگویند حالا در تلاش حفظ اماکن باستانی هستند.
در عمل اما، این گروه سیاستی متفاوت را در پیش گرفته است. چندی پیش منبعی به افغانستان اینترنشنال گفت که گروه طالبان بودجه پروژههای نگهداری و بازسازی مسجد جامع هرات، از معدود آثار باستانی که از گزند جنگ در امان بوده را قطع کرده است.
در حال حاضر حفظ آثار باستانی و تاریخی افغانستان یکی از نگرانیهای سازمانهای بینالمللی به ویژه یونسکو است. بر اساس گزارشها، منار جام و اماکن تاریخی محمد شریف خان، دو برج شهر کهنه و آبده خواجه ملک در خطر فروریزی قرار دارند.
منابع میگویند مسجد جامع شهر قدیم غزنی، قدیمیترین مسجد این ولایت نیز در خطر نابودی است. ریاست اطلاعات و فرهنگ طالبان در غزنی گفته بود به دلیل باران سقف این مسجد تخریب شده. این گروه بارانهای شدید اخیر در غزنی را "غضب الهی" خواند.