یک روز پس از درگیری مرزی، دو مقام ارشد نظامی ایران از مرز افغانستان دیدار کردند

کمیسیون سیاسی طالبان روز یکشنبه در نشستی به ریاست مولوی عبدالکبیر در عین حال، بر ابعاد حقوقی حقابه و رعایت کردن توافق‌نامه ۱۳۵۱ هلمند برای حل معضل فعلی آب تاکید کرد.

مقام‌های ارشد طالبان در حالی از روابط نیک با تهران سخن می‌گویند که در روزهای اخیر تنش‌های آبی بین افغانستان و ایران افزایش یافته است.

چندی پیش ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور ایران، به طالبان "اخطار" داد که حق‌آبه مردم سیستان و بلوچستان را تامین کنند.

رئیس‌جمهور ایران افزود: "اگر کارشناسان ما کمبود آب را تایید کنند، حرفی نداریم وگرنه اجازه نخواهیم داد حق مردم ما تضییع شود و این مسأله چیزی نیست که مشمول مرور زمان شود.

با این حال مقامات وزارت خارجه طالبان گفته‌اند به کارشناسان ایرانی اجازه نمی‌دهند از سدهای آبی افغانستان دیدار کنند.

این درگیری، تنش‌های موجود بین طالبان و جمهوری اسلامی را وارد مرحله تازه‌ای کرده است. در اوج تنش‌های لفظی، روز شنبه گزارش درگیری مرزی میان جنگجویان طالبان و مرزبانان ایرانی منتشر شد و روابط بین دو طرف را ملتهب‌تر کرد.

درگیری مرزی روز شنبه هرچند ارتباط مستقیم به مناقشه آبی ندارد، اما نشان می‌دهد که روابط این دو رژیم مذهبی بیش از پیش تیره شده است.

جمهوری اسلامی بارها از سوی مقام‌های حکومت پیشین افغانستان به حمایت از طالبان متهم شده بود. تهران با پذیرایی از هیئت‌های طالبان و برقراری روابط گرم با این گروه پس از به قدرت رسیدن آن و واگذاری سفارت افغانستان در تهران به آن، نشان داد که از برگشت این گروه به قدرت خوشحال است.

اما حالا بسیاری در تهران می‌گویند جمهوری اسلامی در محاسبات خود اشتباه کرده و باید سیاستش در قبال افغانستان و به ویژه سپردن سفارت این کشور در تهران به طالبان را بازبینی کند.

آقای ظهره‌وند افزوده که طالبان در حال استفاده از اهرم‌های فشار خود از جمله آب هلمند (هیرمند) و بستن مرز اسلام‌قلعه (دوغارون) است.

آقای ظهره‌وند به روزنامه انتخاب گفت: باید هوشیار بود؛ درگیری می‌تواند با عوامل دیگری از سر گرفته شود. جنگ یک جنگ بسیار جدی‌ست؛ باید افق کار را درست دید و در آن راستا کار کرد. یک مقطع حساس تاریخی را تجربه می‌کنیم.»

این دیپلومات پیشین ایران افزوده که زیاده‌خواهی‌های طالبان در کنار رفتار‌های اخیرشان نسبت به آب و اخلال در مرز‌ها، باعث ایجاد تنش‌های نسبی شده است که در آینده می‌تواند ابعاد خطرناک‌تری را نشان دهد.

او گفته که روند‌های نگران‌کننده‌ای بین ایران و طالبان جریان دارد.

او طالبان را یک مولفه ضدامنیت در منطقه خواند و گفت که امریکایی‌ها این گروه را به عنوان «سرمایه ژئوپلوتیک» خود می‌بینند.

آقای ظهره‌وند گفت که امریکا طبق توافق دوحه، افغانستان را به طالبان سپرد. او افزود: «ما در این طرف باید ببینیم مولفه‌های ژئوپلوتیک ما چیست تا بتوانیم اهدافمان را مقابل طالبان پیش ببریم. امریکایی‌ها این منطقه را رها نمی‌کنند. جنگ یک جنگ بسیار جدی‌ است و با این شرایط باید افق کار را درست دید و در آن راستا کار کرد.»

آقای خراسانی افزود که مرزبانان جمهوری اسلامی همیشه در مناطق مرزی مشکل ایجاد کرده‌اند. او گفت که کشورهای همسایه افغانستان در مناطق مرزی به قوانین بین‌المللی احترام نمی‌گذارند.

او بیانیه وزارت دفاع این گروه را تکرار کرد که طالبان خواهان جنگ نیست، اما به گفته او اگر به خاک افغانستان «تجاوز» شود، طالبان از قلمرو خود دفاع خواهند کرد.

عبدالحمید خراسانی این جنگ را مقدس خواند و گفت: هر کس سلاح پیشرفته داشته باشد، اینجا شکست خورده است.

با این حال، او گفت که افغانستان روابط خوبی با جمهوری اسلامی دارد و این مشکلات از طریق دیپلماسی حل می‌شود.

سید رسول موسوی روز یکشنبه در توییترش نوشت: «اگر در سال ۱۸۷۲ گلدسمیت با توطئه خود سیستان‌آباد را به وضعیت کنونی درآورد امروز وارثان او می‌خواهند ایران و افغانستان نابود کنند.»

طبق مطلبی که ۱۷ ماه می ۲۰۱۱ در روزنامه اعتماد منتشر شده، طبق قرارداد گلداسمیت (فردریک جان گلداسمیت) در دوره ناصرالدین شاه قاجار و در سال ۱۸۷۲، منطقه بلوچستان به دو قسمت اصلی و خارجی تقسیم شد.

در این مقاله آمده است: طبق این قرار داد، بلوچستان اصلی که مناطق غربی هیرمند از نیزار تا ملک سیاه کوه را شامل می‌شد به ایران و بلوچستان خارجی که مناطق شرقی هیرمند (هلمند) را تشکیل می‌داد به افغانستان واگذار شد.

روز شنبه در جریان درگیری مرزی بین مرزبانان طالبان و جمهوری اسلامی یک جنگجوی طالبان و دو سرباز ایرانی کشته و چندین تن دیگر زخمی شدند.

هرچند مشخص نیست که دلیل این درگیری شده چه بوده اما همزمان با بالا گرفتن تنش بین دو طرف بر سر حقابه هلمند صورت گرفته است.

مرزبانان جمهوری اسلامی و نیروهای مرزی طالبان روز شنبه (ششم جوزا) در ولسوالی کنگ ولایت نیمروز درگیر شدند. دو طرف از سلاح‌های سبک و سنگین استفاده کردند که به گفته مقامات طالبان و ایران، یک عضو طالبان و یک مرزبان جمهوری اسلامی در این درگیری کشته شدند.

بسیاری از شهروندان افغانستان به تنش‌های لفظی بر سر آب و درگیری مرزی واکنش نشان دادند. اما رهبران سیاسی و مقامات حکومت پیشین افغانستان در این دو مورد سکوت کرده‌اند.

پیش از این، شورای مقاومت ملی برای نجات افغانستان که متشکل از رهبران برجسته سیاسی و جهادی است، تحویل‌دهی سفارت افغانستان در تهران به طالبان را «خلاف عرف دیپلوماتیک و در تضاد با منافع ملی افغانستان»‌ خوانده بود.

این شورا گفته بود که توقع دارد جمهوری اسلامی از پیش‌برد امور سفارت افغانستان در تهران با «ساختار قبلی» حمایت کند.

جبهه مقاومت ملی به رهبری احمد مسعود نیز پارسال در واکنش به تحویل سفارت افغانستان به طالبان گفت که واگذاری نمایندگی دیپلوماتیک افغانستان در ايران به «گروهی که نام‌های رهبران شان همچنان در لیست سیاه سازمان ملل متحد است و هنوز هیچ کشور دنیا حاضر به برقراری روابط رسمی دیپلوماتیک با آن نشده، سوال انگیز است.»

این جبهه تاکید کرده بود که تصمیم تهران «حاوی پیامی ناخوشایند به مردم افغانستان و برخی کشورهای دیگر می‌باشد.»

جمهوری اسلامی علی‌رغم روابط دیرینه با شماری از رهبران احزاب و نیروهای مقاومت ضدطالبان، در این دور مقاومت از آن‌ها حمایت نکرده است.

کاظمی قمی، نماینده رئیس‌جمهور ایران و سرپرست سفارت این کشور در کابل، پارسال گفته بود امریکا با سازماندهی گروهی تحت عنوان جبهه مقاومت، به‌دنبال ایجاد آشوب‌ در افغانستان است.

آقای قمی اما به دلیل انتقادهای گسترده از سخنان خود عقب‌نشینی کرد و گفت جبهه مقاومت ملی وابسته به امریکا نیست.

با وجود عدم حمایت جمهوری اسلامی از مقاومت ضد طالبان، هواداران جبهه مقاومت ملی خواهان حمایت از این جبهه در مقابل طالبان و خواستار دیدار رئیس‌جمهور ایران با احمد مسعود شدند.

همزمان با درگیری مرزی، کاظمی قمی صبح روز شنبه با وزیر خارجه طالبان در کابل دیدار کرد. یک سخنگوی وزارت خارجه طالبان به نقل از حسن کاظمی قمی، نماینده ویژه ایران برای افغانستان گفته که هیئت ایرانی در نشست دوحه «از وضعیت موجود در افغانستان دفاع کرد.»

محیی‌الدین مهدی، عضو سابق مجلس نمایندگان افغانستان، سفیر جمهوری اسلامی در کابل را آدم «کم‌هوش» خواند و خواهان برکناری او شد.

آقای مهدی در توییتی نوشت: «باری، در باره‌ی حسن کاظمی قمی گفته بودم که وی شخص کم‌هوش است! حالا این حقیقت به اثبات رسید. جمهوری اسلامی ایران فقط با برکنار ساختن او می تواند شکست‌های خود را جبران کند.»