سفارت طالبان در تهران میگوید الله گل مجاهد، عضو پیشین مجلس نمایندگان در دیدار با فضلمحمد حقانی، سرپرست این سفارت، از تمایل خود برای بازگشت به افغانستان خبر داده است. الله گل مجاهد از معدود چهرههای شناخته شده در حکومت پیشین بود که توسط افراد طالبان «لتوکوب و تحقیر» شد.
به دنبال سقوط کابل به دست طالبان، تصاویری از بازداشت تحقیرآمیز آقای مجاهد به دست اعضای طالبان در ماه عقرب ۱۴۰۰ پخش شد.
در این تصاویر دیده میشد که جنگجویان طالبان با این نماینده پیشین مجلس بدرفتاری میکنند.
این نماینده جنجالی سابق در پی این برخورد توهینآمیز طالبان افغانستان را ترک کرد.
برخی منابع گفتند که او به ترکیه رفته است.
در یک سال گذشته اطلاعات کمی درباره او منتشر شده بود.
مسئول قطعه نظامی ناصر بدری طالبان ویدیوی تهدیدآمیزی را که علیه جمهوری اسلامی در توییتر منتشر کرده بود، حذف کرد. حمید خراسانی در این ویدیو هشدار داده بود که جمهوری اسلامی باید مدیون حوصله بزرگان طالبان باشند، در غیر آن با علاقه بیشتر از جهاد در برابر امریکا با ایران خواهد جنگید.
حمید خراسانی که همزمان ولسوال طالبان در ولسوالی احمدآبای پکتیا نیز است، در این ویدیو جمهوری اسلامی را یک «نظام مفسد» خوانده بود.
این مقام طالبان هشدار داده بود که اگر «بزرگان امارت اسلامی اجازه دهند مطمین باشید که انشالله به زودی ایران را فتح خواهیم کرد.»
رابطه بین جمهوری اسلامی ایران و طالبان پس از صدور هشدار ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور ایران پر تنش شده بود. در هفته گذشته مقامات هر دو کشور در سطوح مختلف اظهارات تندی علیه همدیگر ابراز کردند.
در اوج تنشهای لفظی بین دو طرف، روز شنبه درگیری مرزی چند ساعته میان مرزبانان جمهوری اسلامی و جنگجویان طالبان اتفاق افتاد. رسانههای دولتی ایران کشته شدن دستکم دو مرزبان ایرانی و مقامات طالبان کشته شدن دستکم یک جنگجوی این گروه در جریان درگیریها را تایید کردند.
پس از وقوع این درگیری وزارت داخله طالبان اعلام کرد که خواهان جنگ با طالبان نیست و وزیر داخله ایران نیز گفت «درگیری مختصر» با مرزبانان طالبان در مرز نیمروز تمام شده و «آرامش در مرز ایران و افغانستان برقرار است.»
به دنبال ایجاد نگرانی از افزایش تنش مرزی، مقامات جمهوری اسلامی و طالبان لحن آشتی جویانهای در برابر همدیگر در پیش گرفتهاند.
بر اساس گزارش خبرگزاری باختر، وزارت عدلیه طالبان ۶۵ فرمان و احکام منسوب به ملا هبتالله، رهبر این گروه را در جریده رسمی چاپ کرده است. از ۱۵ آگست ۲۰۲۱ که طالبان به قدرت رسید، فرمانهای منسوب به ملا هبتالله، زنان را خانهنشین کرد و جلوی رفتن دختران به مکتب و دانشگاه را گرفت.
وزارت عدلیه طالبان اعلام کرد فرمانهای را که چاپ کرده طی سالهای ۱۳۹۴ تا ۱۳۴۱ از سوی رهبر طالبان صادر شده و موضوعات مختلف را شامل میشود.
تعدادی از این فرمانها در شروع دور دوم حاکمیت طالبان بر افغانستان صادر شده است که بیش از همه زندگی زنان را متاثر کرده است.
طالبان بر اساس فرمانهای منتسب به ملا هبتالله که هنوز هیچ تصویری از او دیده نشده و معلوم نیست وجود خارجی دارد یا خیر، در ابتدا دختران بالاتر از صنف ششم را از مکتب منع کرد، و سپس در سال ۲۰۲۲ از ورود دختران به همه مراکز آموزشی جلوگیر کرد.
این گروه همزمان با سختتر کردن شرایط برای آموزش دختران، کار زنان را در ادارات دولتی و سازمانهای بینالمللی را هدف قرار داد.
طبق فرمان منسوب به هبتالله که از قندهار صادر میشود، در سال ۲۰۲۲ ابتدا کار زنان در موسسات غیر دولتی داخلی و بینالمللی منع شد و در شروع سال ۲۰۲۳، کار زنان در سازمان ملل، عمدهترین سازمان امداد رسان در افغانستان منع شد.
این فرمانها نه تنها کار به رسمیت شناختن طالبان را با مشکل مواجه کرده، بلکه این گروه را بیش از پیش در تقابل با جامعه جهانی قرار داده است.
علاوه بر این، صدور این فرمانها، به یک عامل اصلی بروز اختلاف داخلی در میان مقامهای ارشد طالبان تبدیل شده است.
خبرگزاری تسنیم به نقل از یک منبع امنیتی گزارش داد، علت آغاز درگیری میان طالبان و مرزبانان ایرانی در نیمروز، درگیری سربازان ایران با قاچاقچیان مواد مخدر بود. این منبع گفته طالبان بیاطلاع از موضوع، اقدام به تیراندازی به طرف نیروهای ایرانی کردند که منجر به برخورد میان دو طرف شد.
این منبع آگاهی امنیتی در ایران به خبرگزاری تسنیم گفته که یک کاروان از قاچاقچیان مواد مخدر از سمت مرز شرقی قصد ورود به داخل خاک ایران را داشت که نیروهای مرزبانی ایرانی متوجه شده و با آنها درگیر میشوند.
در درگیری مرزی میان طالبان و مرزبانان ایرانی دستکم سه نفر از جمله دو مرزبان ایرانی و یک طالب کشته شدند. مقامهای ایرانی گفتند که تعداد تلفات طالبان بالا بوده اما آمار ارائه نکردهاند.
روز یکشنبه یک هیات بلند پایه نظامی ایران، از جمله قاسم رضایی، جانشین فرمانده کل انتظامی و امیر کیومرث حیدری، فرمانده نیروی زمینی ارتش آن کشور از منطقه درگیری در نیمروز بازدید کردند.
طبق فرمان منسوب به هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، ملا محمد ناصر، سرپرست وزارت مالیه این گروه شد. ملا ناصر قبلا معین ریاست عواید و گمرکات این وزارت بود. طبق این فرمان، ملا عبدالقاهر ادریس، معین عواید و گمرکات وزارت مالیه و عبدالقادر احمد، معاون مالی و اداری این وزارت شد.
خبرگزاری باختر که تحت کنترل طالبان فعالیت میکند این خبر را در توییتر خود منتشر کرده اما جزییات بیشتری نداده است.
به گفته این خبرگزاری، عبدالقادر ادرس قبلا معین وزارت آب و انرژی طالبان و عبدالقادر احمد معاون دوم بانک مرکزی تحت کنترل این گروه بود.
هرچند کابینه سرپرست طالبان در کابل مستقر است، اما تقریبا تمامی تعیینات و تقررها در این حکومت این گروه توسط هبتالله آخندزاده، ساکن در قندهار صورت میگیرد.
علاوه بر این، تقریبا تمامی افرادی که در پستهای مهم دولتی گماشته میشوند مولوی یا ملا هستند و تحصیلات مرتبط با وزارت یا ادارهای را که رهبری میکنند، ندارند.
نکته دیگر این که قریب به اتفاق افرادی که در پستهای مهم تعیین میشوند، عضو این گروه هستند.
یک روز پس از درگیری مرزی نیروهای جمهوری اسلامی با طالبان، اسماعیل کوثری، نماینده مجلس شورای اسلامی، تنش میان آنان را خیلی معمولی جلوه داد. او گفت: «از این اتفاقات برای بچههایی که در یک خانه باهم هستند، میافتد. اختلافی بهوجود میآید و دعوایی میشود. بحث نظامی مطرح نیست.»
آقای کوثری میگوید این تنشها باید از طریق گفتوگو حل شود.
این نماینده تهران افزود: «طالبان جرات ناامن کردن مرزهای ما را ندارد، اما کسانی هستند همانند استکبار جهانی، صهیونیسم، منافقین(مجاهدین خلق) و کسانی که چشم دیدن جمهوری اسلامی ایران را ندارند ،میخواهند این کار را انجام دهند.»
«با احمد مسعود نامهربانی شد»
با افزایش تنش میان جمهوری اسلامی و طالبان، در حالیکه صحبتهای برخی مقامات و نمایندگانی چون کوثری در برابر طالبان ملایم تر شده است، اما نگاه روزنامههای چاپ ایران به مسایل افغانستان تغییر کرده است.
اکبر منتخبی، سردبیر روزنامه سازندگی میگوید: «وقتی از احمد مسعود در مقابل طالبان حمایت میکردیم، ما را شماتت کردند که چرا؟»
آقای منتخبی در توییتی نوشت که «در این دو سال با احمد مسعود نامهربانی شد.»
اکبر منتخبی تاکید کرده است که در دو سال گذشته رهبر جبهه مقاومت ملی افغانستان باید به ایران دعوت، از او دلجویی و تقویت میشد.
با این حال به گفته او «وقتی کابینه دولت طالبان را کابینه وحشت خواندیم باز برخی رسانههای اصولگرا خرده گرفتند که چرا؟»
با افزایش تنشهای لفظی در هفتههای گذشته در میان جمهوری اسلامی و طالبان، برخی از روزنامههای داخلی ایران با الفاظ تندی سیاست خارجی این کشور در مقابل طالبان را نقد کردند.
در آخرین مورد روزنامه جمهوری اسلامی، از «تناقض آشکار» در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران انتقاد کرد و از مقامات ذیربط پرسید اگر طالبان را به رسمیت نمیشناسند، چرا سفارت افغانستان در تهران را در اختیار این گروه قرار دادند و نمایندگان آنان را به جلسات رسمی دعوت کردند.
اخراج مهاجران افغان تا قطع صادارت تیل
با بالا گرفتن تنش بر سر حقابه، پیش از این نیز برخی از مقامات و طرفداران جمهوری اسلامی خواستار اخراج مهاجران افغان از این کشور شده بودند. درگیری مرزی طالبان و ایران، این خواستها را تشدید کرده است.
سایت خبری ایرانی شفقنا با اشاره به ابزارهای جمهوری اسلامی برای فشار علیه طالبان به نقل از علیاصغر زرگر، استاد دانشگاه و کارشناس مسائل منطقه نوشت: «ایران میتواند مهاجران افغان غیرقانونی را از کشور اخراج کند. ورود صدها هزار مهاجر افغان به خاک این کشور می تواند برای طالبان مشکلساز شود.»
این استاد دانشگاه گفت اگر جمهوری اسلامی از استفاده این ابزارهای فشار خودداری کند، حرف بزند و عمل نکند، «طالبان حرف تازه خود را با اسلحه خواهد زد.»
در همین حال، خبرگزاری فارس به وابسته جمهوری اسلامی به نقل از مخاطبان خود نوشت که آنها کارزاری را برای «تنبیه» طالبان از سوی ایران به راه انداختهاند.
این خبرگزاری نوشت: «پیشنهاد میشود به منظور متنبه کردن طالبان مدتی مشخص از فروش و صادرات محصولات نفتی خودداری شود.»
در همین حال، حبیبالله دهمرده، نماینده زابل، با اشاره به درگیری نظامی میان ایران و افغانستان و کشتهشدن مرزبانان جمهوری اسلامی به دست طالبان گفت: «بیش از این نباید عظمت و عزت ما در مقابل طالبان خدشهدار شود و وادادگی در برابر آنان پذیرفتنی نیست.»
در اوج تنشهای لفظی، روز شنبه گزارش درگیری مرزی میان جنگجویان طالبان و مرزبانان ایرانی منتشر شد.
منابع رسمی دولت ایران تایید کردند که دستکم دو مرزبان این کشور در جریان درگیریها کشته شدهاند. سخنگوی وزارت داخله طالبان هم تایید کرد که یک نیروی مرزی این گروه در درگیری کشته شده است.
درگیری بین جنگجویان طالبان و مرزبانان ایرانی برای چند ساعت طول کشید. طبق گزارشها، دو طرف در این درگیری از سلاحهای سنگین استفاده کردهاند.
یک روز پس این درگیری، امیر کیومرث حیدری، فرمانده نیروهای زمینی ارتش و قاسم رضایی، جانشین فرمانده کل انتظامی ایران روز یکشنبه از مرز افغانستان دیدار کردند.
آقای حیدری در جریان دیدار از مرز گفت اگر طالبان مقررات بینالمللی مرزی را رعایت نکنند، با برخورد دیگری مواجه خواهند شد.