رئيس هیئت مذاکرهکننده صلح حکومت پیشین افغانستان در واکنش به تنشهای اخیر بین طالبان و جمهوری اسلامی ایران، گفت که قبل از هر اقدام «احساساتی» باید متوجه عواقب آن بود. معصوم استانکزی در توییتی هشدار داد که ایجاد تنش ممکن است آسان باشد، اما عواقب جبرانناپذیری در پی خواهد داشت.
رئیس هیئت مذاکرکننده صلح حکومت پیشین روز چهارشنبه نوشت: «قبل ازهر اقدام احساساتی، باید به عواقب آن که بعدا باعث پشیمانی میشود، متوجه بود. افغانستان و ایران دو کشور همسایه هستند که باهم مرز طولانی دارد.»
آقای استانکزی تاکید که تنش بین جمهوری اسلامی و طالبان باید از طریق گفتوگو حل شود. به گفته او: «افغانها به صلح نیاز دارند، نه دخالت دیگران.»
در روزهای گذشته، تنشها بین جمهوری اسلامی ایران نخست بر سر حقابه بالا گرفت و روز شنبه نیز مرزبانان دو طرف در نیمروز باهم درگیر شدند.
طالبان و جمهوری اسلامی اعلام کردند که در این درگیری یک جنگجوی این گروه و یک مرزبان ایرانی کشته شدهاند.
مقامهای طالبان و جمهوری اسلامی در هفته گذشته اظهارات تهدیدآمیز و تندی علیه همدیگر بر سر حقابه بیان کردند.
سلطان برکات، از چهرههای معروف و نزدیک به طالبان در قطر سهشنبه از طالبان خواست که با رفتارهایش جهان را دشمن خود نکند. زیرا به گفته او، این گروه بدون کمک جهان افغانستان را از بحران انسانی بزرگ نجات داده نمیتواند. برکات گفت که جهان «فرصت طلایی» انتصاب مولوی کبیر را از دست ندهد.
اشاره سلطان برکات به اصرار طالبان بر ادامه ممنوعیت آموزش و کار زنان در افغانستان است که باعث انتقادهای شدید کشورهای جهان شده است. طالبان درخواست کشورها برای تغییر این ممنوعیتها را مداخله در «امور داخلی» توصیف نموده و آن را رد کرده است.
رئیس پیشین مرکز مطالعه منازعات در انستیوت دوحه قطر در مقالهای در وبسایت الجزیره ابراز امیدواری کرد که رهبران طالبان پس از نزدیک به دو سال انزوای بینالمللی درک کرده باشند که تصور آنان از حاکمیت ملی و بیتوجهی به رابطه با جهان عملی نیست.
سلطان برکات از طالبان خواسته که با تغییر «دیدگاههای سفت و سخت» خود آماده تعامل با جهان شود. زیرا، افغانستان «در آستانه بزرگترین بحران انسانی» قرار دارد.
سلطان برکات از چهرههای نزدیک به طالبان به حساب میآید. متقی در اولین سفر خارجیاش به قطر از مرکز مطالعات منازعات و بشردوستانه در انستیوت دوحه قطر که ریاست آن را به عهده برکات بود، دیدار کرد.
او همچنان در چارچوب «گفتوگویهای بین الافغانی»، از تسهیلکنندگان دیدار ۴۵ فعال سیاسی و مدنی افغان با هیئت طالبان در ۲۹ میزان ۱۳۹۹ در قطر بود.
منتقدان میگویند که این مرکز محل لابی طالبان برای ترغیب کشورهای غربی برای تعامل با این گروه است.
سلطان برکات در مقالهاش نوشت که «تعیین مولوی عبدالکبیر به عنوان رئیس الوزرا» نشانگر گرایش طالبان به تعامل و گفتوگو با کشورهای غربی است و از این کشورها خواست که با جدی گرفتن این انتصاب، این«فرصت طلایی» را از دست ندهند.
ملا هبتالله، رهبر طالبان اخیراً مولوی عبدالکبیر را به عنوان سرپرست ریاستالوزرا منصوب کرده است. سخنگوی طالبان گفت که ملا حسن آخند به علت بیماری موقتاً وظایفش را به مولوی کبیر واگذار کرده است.
این مقاله یکی از لابیهای معروف طالبان با واکنش انتقادی رو به رو شده است. تمیم عاصی، معاون سابق وزارت دفاع افغانستان، در توییتر نوشت که اظهارات برکات درباره مولوی کبیر «سفسطه آمیز» و نادرست است.
از نظر او، مولوی عبدالکبیر در رژیم طالبان فاقد صلاحیت و سمت ریاستالوزرا «نمادین» است. زیرا، قدرت اصلی در دست ملاهبتالله در قندهار است.
عاصی نوشت: «طالبان هیچکاری در رابطه به مسائل اصلی انجام نداده است که در آن بتوان نشانههای تغییر سیاستها را دید. طالبان محافظهکارتر و افراطی تر شده است.»
بر بنیاد مکتوبی که به افغانستان اینترنشنال رسیده، وزارت تحصیلات عالی طالبان از استادان دانشگاه خواسته تا در نوشتههای دانشگاهی شان از انتقاد از «نظام کنونی» طالبان خودداری کنند. در این نامه بر استفاده از «اصطلاحات ملی» و تسلط استادان بر زبانهای پشتو و فارسی تاکید شده است.
این مکتوب حاوی هفت دستور در مورد تحقیق و ترجمه است که از سوی حمیدالله مزمل، رئیس بخش تحقیق، تالیف و ترجمه وزارت تحصیلات عالی طالبان در تاریخ ۶ جوزا ۱۴۰۲ ارسال شده است.
یک منبع معتبر در این وزارت صحت این نامه را تایید کرد.
در آغاز مکتوب، مزمل از استادان خواسته تا در نوشتههای شان از «نظام فعلی دفاع و از هر نوع انتقاد از آن اجتناب کنند» تا دچار «مشکلات» نشوند.
در مکتوب به صراحت خواسته شده که استادان در آثار خود «از به کاربردن اصطلاحاتی بیگانه چون دادگاه، دادستانی، دانشجو، دانشگاه، دانشکده، زده کریال، پوهنپال و... به صورت جدی اجتناب کنند.» وزارت تحصیلات عالی طالبان گفته است کشور برای این کلمات «اصطلاحات ملی» دارد.
ممنوعیت استفاده از کلماتی چون دانشگاه بارها باعث واکنش و جنجال در دانشگاهها و رسانهها در افغانستان شده است. نهادهای حکومتی با «بیگانه» توصیف کردن این واژههای فارسی مانع از استفاده رسمی آن شده اند. مقامات حکومتهای سابق و طالبان این حساسیت را در برابر کلمات و اصطلاحات غیر فارسی مانند اردو و انگلیسی نداشتهاند.
وزارت تحصیلات عالی طالبان نیز بر خارجی بودن واژههایی چون دانشگاه و دادگاه تاکید کرده است. پیش از این، طالبان بارها کلمات فارسی را از لوحههای رسمی حذف کرده است.
در مکتوب وزارت تحصیلات عالی از تمام استادان دانشگاه خواسته شده که «دو زبان رسمی دری و پشتو» را یاد داشته باشند. در این بخش آمده است: «هر استاد باید هر دو زبان رسمی را بتواند بخواند، بنویسد، بگوید و تدریس کند.» در ضمن، از آنها خواسته شده تا آثار خود را به زبان مادریشان بنویسند، «در غیر آن ترفیعات شان اجرا نخواهد شد.»
در عین حال، این وزارت از استادان خواسته تا اسامی «شخصیتهای ملی» مانند «سید جمال الدین افغان، سلطان محمود غزنوی و احمدشاه بابا» را با «با احترام کامل» بنویسند. طالبان تهدید کرده که عدم رعایت این دستور موجب پیگرد برای «مولف، محقق، مترجم، استاد راهنما، نویسنده تقریظ، آمر بخش و رئیس دانشگاه» خواهد شد.
وزارت تحصیلات عالی طالبان بر آوردن دیدگاههای علمای مذهبی در آثار دانشگاهی تاکید کرده است. در مکتوب این وزارت از استادان دانشگاه خواسته شده تا «در شروع هر اثر تحقیقی و علمی خود، به دیدگاه اسلامی مراجعه کنند و ارتباط مسلک خود با دین اسلام را به شکل مستدل بیان کنند.»
طالبان تهدید کرده که «هر نوع سرپیچی» از مکتوب وزارت تحصیلات عالی برای استادان عواقب خواهد داشت.
عثمان انور، بازرس کل ایالت پنجاب پاکستان، به دادگاه عالی لاهور گفت که شمارههای تلفنی افغانستان در پرونده عمران ریاض خان، مجری تلویزیونی مفقود شده پاکستانی دخیل است. آقای خان از حدود سه هفته پیش در حوزه عمومی دیده نشده و پولیس و خانوادهاش میگویند نتوانستهاند او را پیدا کنند.
عمران ریاض خان کیست و چگونه مفقود شد؟
حدود سه هفته قبل ویدیویی در شبکههای اجتماعی پخش شد که عمران ریاض خان را در محاصره پولیس پاکستان در یک میدان هوایی نشان میداد.
این مجری ۴۷ ساله جنجالی تلویزیون، که بیش از سه میلیون دنبالکننده در یوتیوب دارد، از آن زمان تاکنون در فضای عمومی دیده نشده است.
برخی از رسانههای پاکستان پیش از این گزارش داده بودند که آقای خان در میدان هوایی علامه اقبال در لاهور به اتهام انتشار «سخنان نفرتبرانگیز» و «بیانیه خشونتآمیز» با هدف ایجاد «شکاف بین عموم مردم و نهادهای دولتی» دستگیر شده است.
برادر عثمان ریاض خان قبلا گفته بود که این مجری تلویزیونی در روزی که فیلم کوتاهی از او در شبکههای اجتماعی منتشر شد، میخواست از طریق میدان هوایی لاهور از پاکستان فرار کند، ولی پولیس او را دستگیر کرد.
برادر آقای خان ادعا کرده بود که برادرش همیشه سخن «حق میگفت» و با انتشار ویدیوهای کوتاه مسایل سیاسی را تفسیر میکرد، «به همین دلیل او را بازداشت کردند».
با این حال، پولیس پاکستان خبر بازداشت او را تایید کرده و افزوده است که او را همان شبی که بازداشت کرد، آزاد کرد. پولیس همچنین مدعی شده است که او با گروهی از افراد ناشناس رفته است و پولیس دیگر چیزی درباره او نمیداند.
با این حال، شبکه خبری الجزیره به نقل از پدر این مجری تلویزیونی نوشته است که چهار پنج مرد «نقابدار» پسر او را ربودهاند.
الجزیره افزوده که پدر آقای خان این موضوع را در شکایتنامهای به پولیس اطلاع داده است.
پیش از این دادگاهی در لاهور به نهادهای دولتی این ایالت دستور داده بود که در ظرف ۴۸ ساعت این مجری مشهور تلویزیونی را پیدا کنند. با این حال، به نظر میرسد که آنها موفق به این کار نشدهاند.
روزنامه پاکستانی دان گزارش داده است که اکنون دادگاه عالی لاهور رسیدگی به درخواست برای پیدا کردن این مجری مشهور تلویزیونی را از سر گرفته است.
بازرس کل پنجاب در جلسه دادگاه ادعا کرد که «در این مورد از شمارههای [تلفن] خارجی خاصی استفاده شده است. شمارههای استفاده شده به افغانستان بازمیگردد و ما توانایی ردیابی شمارههای [تلفن] افغانها را نداریم.»
براساس گزارش روزنامه دان، در جلسه دادگاه احتمال اینکه آقای خان به افغانستان رفته باشد، نیز مطرح شده است.
طالبان اعلام کرده که رهبر این گروه کمیسیونی برای تهیه طرزالعمل مدیریت امور زندانهای افغانستان تعیین کرده است. عبدالحق حماد، رئیس نظارت بر رسانههای وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان، روز سهشنبه در توییتر نوشت که زندانها پس از این «مراکز تادیب مجرم و انسانسازی خواهد بود.»
این در حالی است که پس از به قدرت رسیدن طالبان، گزارشهایی مبنی بر شکنجه و حتی کشتار زندانیان بهخصوص نظامیان و مقامات حکومت پیشین منتشر شدهاند.
دفتر سیاسی سازمان ملل در افغانستان، یوناما، هم در آخر سرطان پارسال تائید کرده بود که طالبان زندانیان را شکنجه و به آنها شوک برق میدهد.
در تازهترین تحول در این مورد، روزنامه هشت صبح در گزارشی در ۲۵ ثور نوشت که زنان زندانی توسط طالبان شکنجه شده و مورد تجاوز جنسی قرار گرفتهاند.
این در حالی است که طالبان نهادهای ناظر بر حقوق بشر از جمله کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان را منحل کرده و هیچ نهاد حقوی بشری به زندانهای تحت کنترول طالبان دسترسی ندارد.
در همین حال، اتهامهایی هم علیه شماری از مقامهای طالبان مطرح شده که ممکن است آنها زندانهای شخصی داشته باشند. طالبان این ادعاها را رد کرده است.
جلسه دادگاه سرباز نیروی ویژه استرالیایی به اتهام «قتل غیرقانونی» در زمان جنگ علیه طالبان در افغانستان، روز پنجشنبه این هفته برگزار میشود. به گزارش رویترز، طرح اتهامات علیه بن رابرتز اسمیت باعث تشکیل پرهزینهترین و دومین پرونده طولانیمدت در استرالیا شده است.
این سرباز در سال ۲۰۱۰ در استرالیا به عنوان قهرمان مورد ستایش قرار گرفت و بالاترین افتخار نظامی این کشور را برای «شادمانی آشکار» در حمله به دو هدف طالبان در افغانستان دریافت کرد.
اما براساس گزارشهای تحقیقی سه رسانه استرالیایی، آقای اسمیت، دریافتکننده صلیب ویکتوریا، در قتل غیرقانونی شش افغان نیز نقش داشته است.
بعد از پخش این گزارشها حکومت استرالیا اتهامات وارده علیه او پیگیری کرد و قرار است دادگاه روز پنجشنبه آینده حکم خود را در این درباره صادر کند.