خبرگزاری ایرنا روز دوشنبه به نقل از فرمانده مرزبانی خراسان رضوی نوشت که در ۹ روز گذشته، ۱۳ هزار و ۸۷۹ افغان را از مرز دوغارون اخراج شده اند. ده روز پیش نیز این مقام جمهوری اسلامی از اخراج ۱۹ هزار افغان دیگر خبر داده بود.
مجید شجاع، فرمانده مرزبانی خراسان رضوی، به ایرنا گفت: «مرزبانان هنگ مرزی تایباد در ۹ روز گذشته این تعداد (۱۳ هزار و ۸۷۹) تبعه غیرمجاز را از طریق مرز دوغارون به کشورشان بازگرداندند.»
او دلیل اخراج را «حضور غیرقانونی» مهاجران افغان در ایران عنوان کرد.
ده روز پیش نیز خبرگزاری ایرنا با نقل و قول از فرمانده مرزبانی نوشته بود: «مرزبانان تایباد در دو هفته گذشته این تعداد (۱۸ هزار و ۹۴۳) اتباع غیرمجاز دستگیر شدند و از طریق مرز دوغارون طرد و تحویل نماینده کشور افغانستان دادند.»
همزمان با قدرتگیری طالبان، شمار قابل توجهی از مردم افغانستان به دلایل اقتصادی یا ترس از دستگیری و شکنجه توسط به ایران و دیگر کشورها مهاجرت کرده اند.
مرکز خبرنگاران افغانستان دوشنبه با نشر اعلامیهای خواستار رهایی رضا شهیر شد.این مرکز به نقل از خانواده این خبرنگار نوشت که او «در ولسوالی شاهجوی زابل» توسط طالبان بازداشت شد. شهیر قبلا نیز از بازداشت و لتوکوب خود توسط طالبان خبر داده بود.
طالبان مانند گذشته درباره بازداشت یا عدم بازداشت این خبرنگار سابق «رادیو تلویزیون فردا» اظهار نظری نکرده است. مرکز خبرنگاران از طالبان خواسته تا در مورد سرنوشت و بازداشت رضا شهیر توضیحات دهد.
در حساب این خبرنگار مطالبی در انتقاد از طالبان نشر یافته است. او خبرها و اطلاعاتی در مورد لتوکوب مردم و تجاوز طالبان به زنان را نشر کرده است.
مرکز خبرنگاران به نقل از برادر رضا شهیر نوشت که رضا با خانوادهاش در ایران زندگی میکرد اما به علت تمدید نشدن ویزه اقامتش، مجبور به بازگشت به افغانستان شده بود. به گفته او، رضا در مسیر راه بازگشت توسط نیروهای طالبان بازداشت شد.
این نخستین بار نیست که خبر بازداشت رضا شهیر نشر میشود. این خبرنگار با انتشار یادداشتی در صفحه فیسبوک خود گفته بود که ۱۳ جوزا ۱۴۰۱ هنگام بازگشت به خانه، توسط گشت سیار طالبان مورد بازرسی و ضرب و شتم قرار گرفت.
او پیش از آن هم گفته بود که طالبان در ۳۰ حمل او را هنگامی که برای پوشش خبری چند انفجار پیهم در مکتب عبدالرحیم شهید به غرب کابل رفته بود، لتوکوب کردند.
مرکز خبرنگاران افغانستان در اعلامیهاش گفته است که «در سال ۱۴۰۱، دستکم ۲۳۷ رویداد نقض آزادی رسانهها و خبرنگاران از جمله ۹۴ مورد بازداشت موقت از چند ساعت و چند روز تا هفته و چندین ماه خبرنگاران را ثبت کرده است. »
دفتر محافظت از کودکان در کابل دوشنبه در اعلامیهای نوشت که حمله گسترده ملخها در شمال افغانستان و کمبود بودجه برای کمکهای بشردوستانه میلیونها نفر را با گرسنگی شدید روبهرو کرده است. کاهش کمکها، «دسترسی ۸ میلیون نفر به غذا را قطع کرده است.»
حمله ملخهای مراکشی به حداقل ۸ ولایت افغانستان در حالی صورت میگیرد که به گفته این سازمان، عدم پایبندی کشورهای کمک کننده ۸ میلیون نفر را از غذای امدادی در دو ماه گذشته محروم کرده است.
این سازمان پیشبینی کرده که احتمالاً در پنج ماه آینده ۱۵.۳ میلیون افغان، از جمله ۳.۲ میلیون کودک، با بحران گرسنگی مواجه خواهند شد. به گفته آن، همزمانی حمله ملخ در شمال افغانستان با کمبود بودجه سازمانهای بشردوستانه را نگرانکننده خوانده است.
دفتر محافظت از کودکان نوشت: «ملخها توانایی نابودی ۱.۲ میلیون تن گندم را دارند که تقریبا یک چهارم برداشت سالانه کشور است و ۴۸۰ میلیون دالر ضرر میرساند.»
این سازمان افزود: «بدون فراهم شدن فوری بودجه، کشور ممکن است به مرحله شبیه قحطی مواجه شود.»
در بیانیه این سازمان در مورد پیامد کاهش کمکها آمده که در دو ماه گذشته دسترسی دستکم هشت میلیون نفر به غذا به دلیل کاهش کمکها قطع شده است.
این سازمان سومین خشکسالی متوالی، ویرانی دههها جنگ، تعلیق کمکهای توسعهای توسط جامعه جهانی و تحریمهای افغانستان را علت بدتر شدن وضعیت خوانده است.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل روز دوشنبه گفت که «تبعیض شدید و منظم» علیه زنان در افغانستان میتواند آپارتاید جنسیتی تلقی شود. او در نشست شورای حقوق بشر ابراز داشت که تبعیضهای جنسیتی در قلب ایدیولوژی طالبان قرار دارند.
بنت در این شورا درباره وضعیت حقوق بشر در افغانستان به کشورهای عضو صحبت میکرد، جایی که گزارش اخیر او از نقض گسترده حقوق مردم و جنایات جنگی طالبان در اختیار کشورهای عضو قرار گرفت.
بنت گفت: «تبعیض شدید، سیستماتیک و نهادینه علیه زنان و دختران در قلب ایدیولوژی و حاکمیت طالبان قرار دارد که این میتواند نشان دهد آنها احتمالاً مرتکب آپارتاید جنسیتی شده اند.»
بر بنیاد تعریف سازمان ملل، آپارتاید جنسیتی «تبعیض اقتصادی، اجتماعی و جنسی علیه افراد بر اساس جنسیت و جنس است.»
بنت در حاشیه نشست شورای حقوق بشر به خبرنگاران گفت: «ما به بحثهای بیشتر درباره مفهوم آپارتاید جنسیتی ضرورت داریم. اگرچه این نوع آپارتاید هنوز به عنوان یک جرم بینالمللی شناخته نمیشود، اما امکان آن در آینده وجود دارد.»
او افزود: «اگر کسی تعریف آپارتاید را که فعلا محدود به نژاد است، درباره افغانستان به کار برد و به جای نژاد جنس را بگذارد، به احتمال قوی [به عنوان یک جرم] شناخته خواهد شد.»
تلاش گزارشگر ویژه سازمان ملل برای تعریف تبعیض و سرکوب زنان افغان به عنوان آپارتاید جنسیتی از حمایت فعالان حقوق زن برخوردار است.
شهرزاد اکبر، رئیس سابق کمیسیون حقوق بشر افغانستان که طالبان منحل کرد، در این نشست از دعوت نمایندگان طالبان توسط برخی کشورها انتقاد کرد و آن را به معنای عادیسازی آپارتاید جنسیتی توصیف نمود.
در جلسه روز دوشنبه (۲۹ جوزا) این شورا، نمایندگان کشورهای مختلف به نوبت درباره وضعیت حقوق بشر، به ویژه محدودیتهایی که طالبان علیه زنان وضع کرده، از جمله منع کار و آموزش زنان و دختران، سخن گفتند.
این نمایندگان از جامعه جهانی خواستند که موارد نقض حقوق بشر در افغانستان را از نزدیک زیر نظر داشته باشد و طالبان را برای تغییر رفتارشان تحت فشار قرار دهد.
طالبان تبعیض و سرکوب زنان را رد کرده است. این گروه محرومیت زنان و دختران از کار و آموزش را بر بنیاد تفسیر خود از شریعت جایز میداند.
از سوی دیگر، وزیر داخله طالبان ادعا کرده که حکومت این گروه حقوق شرعی زنان را تامین و نکاح اجباری را ممنوع کرده است.
اما، ریچارد بنت در نشست شورای حقوق بشر درباره برخورد طالبان با زنان گفت: «موارد جدی محرومیت زنان و دختران از حقوق اساسی شان و اجرای شدید این اقدامات محدودکننده از سوی مقامات حاکم، احتمالا مجازات جنسیتی استوار بر جنایت علیه بشریت است.»
منابع محلی به افغانستان اینترنشنال گفتند که والی طالبان در بامیان چهار نفر را که برای پیگیری دعوای حقوقی با کوچیها به دفتر او رفته بودند، بازداشت کرد. به گفته منابع، این افراد از منطقه «پشته غرغری» ولسوالی پنجاب به دفتر والی بامیان رفته بودند.
منابع ما افزودند که عبدالله سرحدی، والی طالبان به جای این که به دادخواهی آنها گوش دهد و اسناد و مدارک حقوقی آنها را بررسی کند، دستور داد که آنها بازداشت شوند.
به گفته منابع، این چهار نفر از روز شنبه تا شام روز یکشنبه (۲۷ و ۲۸ جوزا) در بازداشت بودند و بعد آزاد شدند.
در همین حال، کمیسیونی برای رسیدگی به منازعات کوچیها و روستاییان در پنجاب کار میکند، اما به گفته منابع محلی، والی طالبان این کمیسیون را تحت فشار قرار داده که دعوای حقوقی میان دو طرف را به نفع کوچیها فیصله کند.
منابع نزدیک به دفتر والی طالبان در بامیان در این مورد اظهار نظر نکردهاند.
کوچیها و روستاییان در شماری از ولسوالیهای بامیان، از جمله پنجاب سالها است که بر سر چراگاهها و زمینهای زراعتی با هم دعوا دارند.
منابع محلی در بامیان میگویند در حال حاضر کوچیها از حمایت طالبان برخوردارند و این امر گروه بزرگی از جامعه روستایی در این ولایت را تحت فشار قرار داده است که زمینهای مورد منازعه را به کوچیها واگذار کنند و اجاره چندساله مورد نظر کوچیها را بپردازند.
طالبان در دور نخست حکومت خود، در سال ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۰، با اعزام صدها جنگجوی خود به حمایت کوچیها به هزارهجات، روستاییان را تحت فشار قرار دادند.
برخی از منابع محلی میگویند که کوچیها و طالبان در آن سالها دارایی شماری از روستاییان طرف دعوای کوچیها را «غارت» کردند.
سفارت افغانستان در ایتالیا اعلام کرده است که در رویداد واژگون شدن قایق حامل پناهجویان در سواحل یونان، شماری از شهروندان افغانستان هم جان باختهاند. پیشتر مقامات یونانی شمار مجموع پناهجویان تلف شده در این رویداد را ۷۸ نفر اعلام کرده بودند.
سفارت افغانستان در ایتالیا روز دوشنبه (۲۹ جوزا) اعلامیهای این مورد منتشر کرد، ولی توضیح نداد که چند نفر از افراد تلف شده و سرنشینان این قایق افغان بودند.
این سفارت در اعلامیه خود از مقامهای یونانی بابت اعلام سه روز عزای عمومی در این کشور و همچنین از کیریاکوس میتسوتاکیس، نخستوزیر و الکسس سیپراس، رهبر مخالفان بابت تعویق کارزارهای انتخاباتی، سپاسگزاری کرده است.
سفارت افغانستان در ایتالیا از شهروندان افغانستان خواسته که به قاچاقچیان انسان اعتماد نکنند و جان خود را در راههای غیرقانونی و پرخطر به خطر نیندازند.
این سفارت در اعلامیه خود از سازمان ملل، اتحادیه اروپا و دولت یونان به دلیل درمان و رسیدگی به ۱۰۴ نفر نجاتیافته از این رویداد قدردانی و سپاسگزاری کرده است.
مقامهای یونانی گفتهاند که سرنشینان این قایق ماهیگیری، که هفته گذشته در سواحل یونان واژگون شد، حدود ۷۵۰ نفر بیشتر شهروندان پاکستان، سوریه، افغاستان و مصر بودند.
پاکستان هم روز دوشنبه (۲۹ جوزا) بابت از دست دادن شهروندان خود در این رویداد سوگواری عمومی اعلام کرده است.
مقامهای یونانی گفتهاند که صدها نفر از سرنشینان این قایق هنوز ناپدید هستند.
