رئیس‌جمهور اوزبیکستان خواهان توجه جامعه جهانی به مشکلات افغانستان شد

نخستین نشست سران شورای همکاری خلیج فارس و پنج کشور آسیای میانه؛ اوزبیکستان، ترکمنستان، تاجیکستان،‌ قیرقیزستان و قزاقستان روز چهارشنبه ۲۸ سرطان در جده برگزار شد.

شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی میزبان این نشست بود.

امامعلی رحمان در این نشست خطاب به شرکت‌کنندگان تاکید کرد: «ما از ایجاد یک حکومت فراگیر که نماینده همه گروه‌های قومی، سیاسی و اجتماعی برای تضمین حقوق و آزادی‌های مردم، به ویژه زنان باشد، حمایت می‌کنیم.»

او افزود: تاجیکستان همیشه طرفدار راه حل مسالمت آمیز در افغانستان بوده است.

آقای رحمان افزود که حکومت فراگیر در افغانستان، زمینه‌ای برای صلح در افغانستان خواهد شد.

رئیس‌جمهور تاجیکستان گفت از تمام تلاش‌های دیپلوماتیک برای تشکیل حکومت فراگیر در افغانستان حمایت می‌کند.

او‌ همچنین از رهبران عرب و کشورهای آسیای میانه خواست تا در مبارزه با جنایات فراملی و قاچاق مواد مخدر همکاری کنند.

رئیس‌جمهور قرقیزستان نیز در این نشست وضعیت افغانستان را بسیار نگران کننده خواند و تاکید بر ادامه کمک‌های بشردوستانه به مردم افغانستان کرد. سادیر جباروف همچنین گفت ما متعهد به مبارزه با تروریسم هستیم.

نخستین نشست سران شورای همکاری خلیج فارس و پنج کشور آسیای میانه؛ اوزبیکستان، ترکمنستان، تاجیکستان،‌ قیرقیزستان و قزاقستان روز چهارشنبه ۲۸ سرطان در جده برگزار شد.

رئیس‌جمهور قرقیزستان خطاب به شرکت‌کنندگان گفت: «وضعیت افغانستان برای ما بسیار نگران‌کننده است. ما معتقدیم که جامعه جهانی نباید مردم رنج کشیده افغانستان را در انزوا بگذارد.»

او افزود: «کمک‌های بشردوستانه به مردم افغانستان و حمایت کامل از پروژه‌هایی که به احیای اقتصاد افغانستان کمک می‌کند، ضروری است.»

سادیر جباروف در عین حال تاکید کرد: ما متعهد به مبارزه با تروریسم، افراط‌گرایی و جنایات سازمان یافته فراملی هستیم.

او پیشنهاد کرد: «ما با تجمیع منابع خود، می‌توانیم همکاری‌های خود را تقویت کنیم و امنیت و ثبات کشورهای‎‌مان را تضمین کنیم.»

محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی میزبان این نشست بود.

او در این اجلاس گفت که به «چشم‌اندازهای جدید» در روابط کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و پنج کشور آسیای میانه امیدوار است.

وزارت خارجه عربستان سعودی در بیانیه‌ای گفته که این نشست بازتاب دهنده تعهد کشورهای شرکت کننده به همکاری‌های استراتژیک است.

در بیانیه پایانی این نشست هم بر اهمیت تقویت روابط سیاسی و راهبردی و محکوم کردن تروریسم تاکید شده است.

زلمی خلیلزاد، نماینده پیشین امریکا برای صلح افغانستان از این نشست استقبال کرده و آن را «تحولی مثبت» خوانده است.

او در توییتی نوشت: نشست شورای همکاری خلیج و پنج کشور آسیای میانه و همچنین امضای تفاهمنامه پروتوکل مسیر خط آهن افغانستان، اوزبیکستان و پاکستان، «اتفاقات مثبت» برای تجارت و اتصال خاورمیانه، جنوب شرق آسیا و آسیای میانه است.

نمایندگان طالبان، اوزبیکستان و پاکستان تفاهمنامه پروتوکل مسیر خط آهن موسوم به «افغان ترانس» را روز سه‌شنبه ۲۷ سرطان امضا کردند.

در پی حادثه یازده سپتامبر، حکومت امریکا خواهان تحویل اسامه بن لادن از جانب طالبان شد تا به اتهام دست داشتن در حمله تروریستی بر نیویارک محاکمه شود. اما، این گروه از این کار امتناع کرد و بن لادن را بیگناه دانست.

بر بنیاد اسناد حکومت امریکا، این کشور از ۱۹۹۶ تا تابستان ۲۰۰۱، بیش ۳۰ بار از طالبان خواست که بن لادن را از افغانستان بیرون کند. اما، طالبان به علت رابطه نزدیک فکری و نظامی با القاعده به درخواست واشنگتن پاسخ رد داد.

رادیو تلویزیون ملی تحت کنترول طالبان، به نقل از مولوی کبیر گزارش داد که «اسامه بن‌لادن اگر به خواست خود هم از افغانستان بیرون می‌شد، امریکا به افغانستان حمله می‌کرد.»

مولوی عبدالکبیر در اظهاراتی که روز چهارشنبه نشر شد، افزود که ملا عمر، رهبر پیشین این گروه، «در تاریخ اسلام این ننگ را برای مسلمان برجا نگذاشت که یک مسلمان (اسامه بن‌لادن) را به دست کافران بسپارد.»

برخلاف دهه نود، حالا حکومت امریکا کمتر مایل است که بر طالبان به علت حضور القاعده و رهبران آن در افغانستان فشار بیاورد. پس از کشته شدن ایمن الظواهری، جانشین بن لادن، در قلب کابل، واشنگتن از انتقاد و فشار بر طالبان خودداری کرد.

در عین‌حال، زلمی خلیلزاد، نماینده پیشین امریکا برای افغانستان نظریه احتمال همکاری بخش‌هایی از طالبان در کشتن ایمن الظواهری را مطرح کرده است.

آقای خلیلزاد در ماه فبروری در مصاحبه با بی‌بی‌سی ادعا کرد: «طالبان ممکن کمک کرده باشند و معلومات دادند که رهبر القاعده کجاست.»

خلیلزاد کشتن رهبر القاعده را پس از ۲۰ سال تعقیب و در پی تسلط طالبان بر افغانستان نشانه‌ای از همکاری این گروه با ماموریت ضد تروریسم امریکا خواند.

او گفت: «ما ۲۰ سال تلاش کردیم که او را بکشیم، اما بعد از آمدن طالبان توانستیم پیدا کنیم و بکشیم.»

مقامات طالبان کشته شدن ایمن ‌الظواهری در یک خانه محافظت‌شده در منطقه شیرپور کابل را انکار کرده‌اند.

برخی رسانه‌ها گزارش دادند که سراج‌الدین حقانی وزیر داخله طالبان، رهبر پیشین القاعده را در روزهای اقامتش در کابل میزبانی می‌کرد.

شبکه القاعده، که اخیراً رهبر جدیدش را انتخاب کرد، رسماً در مورد مرگ الظواهری که در ۹ اسد توسط پهپاد امریکایی کشته شد، ابراز نظر نکرده است.

او در مصاحبه با پیرس مورگان، خبرنگار معروف بریتانیایی گفت که از نشر ویدیو و اظهاراتی که مخالفان آن را تبلیغات ساده لوحانه برای طالبان خوانده‌اند، پشیمان است.

با این‌حال، رئیس کمیته دفاعی پارلمان بریتانیا بار دیگر بر بازگشایی سفارت این کشور در کابل و کار با طالبان دفاع کرد. او گفت که بریتانیا مانند اتحادیه اروپا در کابل حضور داشته باشد و با طالبان مستقیماً تعامل کند. توبایس استدلال کرد که کار با طالبان باعث تغییر در سیاست‌های طالبان و به حاشیه رفتن جناح تندرو این گروه می‌شود.

توبایس الوود گفت: «ما با بیرون شدن از افغانستان، این کشور را به حال خود رها کردیم.»

آقای الوود که نماینده ارشد حزب محافظه‌کار به رهبری ریشی سونک، نخست‌وزیر نیز است، روز ۲۶ سرطان ویدیویی از سفرش به افغانستان نشر کرد که در آن از طالبان برای «امنیت گسترده، کاهش فساد و پایان تجارت تریاک» در افغانستان ستایش کرده بود.

او همچنین خواستار بازگشایی سفارت بریتانیا در کابل و همکاری با طالبان شد و به کنایه نوشت که «با فریاد زدن از راه دور حقوق زنان افغان تامین‌ نمی‌شود.»

این عضو پارلمان بریتانیا مدعی شد که مردم افغانستان «حاکمیت تمامیت‌خواه» طالبان را در بدل ثبات و امنیت پذیرفته‌اند.

او گفته بود که طالبان به «فکر رفاه مردم افغانستان» است و به این ترتیب وانمود کرده بود که این گروه دیگر یک سازمان تروریستی نیست.

توبایس الوود این بار در مصاحبه پیرس مورگان تلاش کرد که از «سفید نمایی طالبان»، به قول منتقدانش، فاصله بگیرد. او صراحتا گفت که طالبان به القاعده پناه داده بود که برادرش را در اندونیزیا در یک حمله تروریستی به قتل رساندند.

اظهارات الوود درباره طالبان باعث نارضایتی اعضای کمیته دفاعی مجلس عوام شده بود. شماری از این نمایندگان تهدید کردند که الوود را از ریاست کمیته دفاعی برکنار می‌کنند.

اعضای کمیته، از جمله از حزب محافظه‌کار، نگران‌اند که اظهارات توبایس الوود بیانگر دیدگاه‌های سایر اعضای کمیته و حتا نخست‌وزیر بریتانیا تلقی شود.

ریشی سونک امروز در پارلمان بریتانیا از اظهارات الوود فاصله گرفت و از طالبان به خاطر نقض حقوق بشر انتقاد کرد.

همچنین، نخست وزیر بریتانیا گفت که شرایط افغانستان برای بازگشایی سفارت در کابل فراهم نیست.

آصف درانی، نماینده ویژه پاکستان در امور افغانستان روز چهارشنبه وارد کابل شد. دیدار او از کابل چند روز پس از آن صورت می‌گیرد که در پی حملات اخیر شبه نظامیان به سربازان پاکستانی در ایالت بلوچستان، ارتش پاکستان هشدار داد که «این گونه حملات غیرقابل تحمل است» و اگر طالبان در افغانستان کاری انجام ندهد، «با واکنش موثر نیروهای امنیتی پاکستان مواجه خواهد شد.»

ارتش پاکستان در بیانیه‌ای که چهار روز پیش صادر کرد، همچنان گفت که نگرانی مهم دیگر اسلام‌آباد مشارکت اتباع افغان در اقدامات تروریستی در پاکستان است که باید به آن رسیدگی شود.

اما سخنگوی وزارت خارجه طالبان در رشته توییتی نوشت که آقای متقی به نماینده ویژه پاکستان در امور افغانستان گفته که «افغان‌ها هرگز به کسی آسیب نمی‌رسانند.»

امیرخان متقی گفت: «ما اجازه نمی‌دهیم از خاک ما علیه هیچ کشوری استفاده شود و همیشه برای صلح و ثبات در منطقه تلاش کنیم.»

تنش لفظی بین اسلام‌آباد و طالبان در افغانستان اخیرا به اوجش رسیده است. اولین بار است که مقام‌های ارشد نظامی پاکستان طالبان در افغانستان را از سرپیچی از مفاد موافقتنامه دوحه بین امریکا و این گروه متهم می‌کنند.

ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان در پاسخ به این اتهامات به بی‌بی‌سی گفت که «تواففقنامه صلح دوحه با امریکا امضا شده نه پاکستان.»

همکاری اقتصادی

وزیر خارجه طالبان در دیدار با آصف درانی از «فرصت بسیار خوب» برای رشد اقتصاد افغانستان تحت کنترل این گروه و پاکستان، آغاز پروژه‌ها و افزایش تجارت دو طرف خبر داده است.

عبدالقهار بلخی، سخنگوی آقای متقی گفته که نماینده ویژه پاکستان هم در این دیدار از آمادگی اسلام‌آباد در ایجاد و اجرای سازوکارهای دوجانبه در زمینه‌های سیاسی و اقتصادی برای احیای جاده تورخم - جلال آباد خبر داده است.

آقای بلخی از قول درانی نوشت: «کارهای باقی مانده را آغاز کرده‌ایم، برای ایجاد تسهیلات برای افغان‌ها در زمینه ویزا، به ویژه برای بیماران، توجه جدی به خرج می دهیم.»

سخنگوی طالبان گفته که آقای درانی به درخواست این گروه در زمینه حل مشکلات زندانیان افغان در پاکستان و مشکلات تاجران افغان در آن کشور «قول همکاری کامل» را داده است.