وزیر خارجه طالبان چهارشنبه (۸ سنبله) در نشست علمای طرفدار این گروه در کابل، خطاب به کشورهای حامی حکومت فراگیر گفت: «در زندانهای ما آن قدر زندانی نیست که شما اعدام میکنید.» امیرخان متقی با کنایه به این کشورها گفت: آیا شما حکومت فراگیر دارید؟
او ادامه داد: «در کشور شما هزاران نفر ناپدید شده، اما کسی جرات پرسیدن درباره آن را ندارد.»
وزیر خارجه طالبان در این سخنرانی از هیچ کشوری نام نبرد، اما جمهوری اسلامی از جمله کشورهایی است که متهم به ناپدید کردن مخالفان و اعدام آنهاست و از طالبان بارها خواسته تا حکومتی فراگیر تشکیل دهند.
حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ماه حمل ۱۴۰۲ در حاشیه شست وزیران خارجه کشورهای همسایه افغانستان در سمرقند اوزبیکستان، با امیرخان متقی دیدار کرده بود. امیرعبداللهیان به وزیر خارجه طالبان در این دیدار گفته بود: «آقای ملا متقی! ما ۲۱ ماه است که منتظر دولت فراگیریم.»
علاوه بر جمهوری اسلامی، جامعه جهانی هم بارها از طالبان خواستهاند که حکومت فراگیر تشکیل دهند.
با این حال امیرخان متقی در سخنرانی امروز خود، چگونگی تشکیل نظام طالبان را یک مسئله داخلی دانست و از کشورها خواست در امور این گروه دخالت نکنند.
جلیل عباس جیلانی، وزیر خارجه حکومت موقت پاکستان روز چهارشنبه گفت که طالبان تعدادی از کسانی را که در حملات تروریستی در پاکستان دست داشتند، بازداشت کرده است. او گفت که طالبان موضوع دستگیری مظنونان را به اطلاع مقامات پاکستانی رساندهاند.
این مقام پاکستانی درباره هویت افراد مظنون و تعلق شان به طالبان پاکستانی و دیگر گروههای شبهنظامی اطلاعاتی ارائه نکرده است.
با شکست مذاکرات اسلامآباد با طالبان پاکستانی در عقرب سال گذشته، حملات انتحاری، بمبگذاری و کشتار نیروهای امنیتی در پاکستان افزایش یافت. مسئولیت تعداد زیادی از این حملات را طالبان پاکستانی یا گروههای نزدیک به آن به عهده گرفتند.
به دنبال آن، مقامات ملکی و نظامی پاکستان از طالبان افغان به خاطر پناه دادن به طالبان پاکستانی انتقاد کرده و خواستار اخراج شان از خاک افغانستان شدند. در واکنش، طالبان افغان پاکستان را متهم کرده که از حل معضل شورشیان ناتوان است و در عوض این گروه را ملامت میکند.
خبر دستگیری مظنونان حملات تروریستی بر اظهارات مقامات پاکستانی مهر تایید میگذارد که به گفته آنها، شبهنظامیان از افغانستان برای انجام حملات تروریستی به خاک پاکستان میآیند.
نماینده امریکا برای عدالت کیفری جهانی میگوید اگر سراجالدین حقانی همچنان در فهرست افراد تحت تعقیب امریکا باشد، پاداش ده میلیون دالری برای دستگیری او سرجایش است. حقانی متهم به دست داشتن در برخی از مرگبارترین حملات تروریستی در افغانستان است.
بث ون شاک روز سهشنبه در یک نشست خبری در پاسخ به سوال خبرنگار افغانستان اینترنشنال گفت: «اگر برای دستگیری او[حقانی] همچنان جایزه تعیین شده است، پس افرادی که اطلاعات مربوط به او را ارائه کنند، در صورتی که آن شخص در نهایت به پنجه عدالت سپرده شود، واجد شرایط دریافت پاداش برای آن اطلاعات خواهد بود.»
با این که رویکرد امریکا در برابر طالبان نرم و مصالحه جویانه است اما نام وزیر داخله طالبان همچنان در فهرست افراد خطرناک تحت تعقیب پولیس فدرال امریکا قرار دارد و این اداره ۱۰ میلیون دالر برای اطلاعاتی که منجر به دستگیریاش شود، پاداش میدهد.
طبق گزارشها، سراجالدین حقانی پس از آنکه به عنوان وزیر داخله طالبان معرفی شد، افبیآی پاداش برای دستگیری او را از ۵ میلیون به ۱۰ میلیون دالر افزایش داد.
خانم ون شاک گفت که امریکا چندین برنامه پاداش برای شناسایی و به دست عدالت سپردن افراد خطرناک متهم به اقدامات تروریستی دارد.
او افزود که این برنامهها «به ما امکان میدهد برای اطلاعاتی که منجر به دستگیری، انتقال یا محکومیت این افراد در دادگاههای حقوقی در سراسر جهان میشود، پاداش بدهیم.»
سراجالدین حقانی
در طول بیست جنگ طالبان علیه دولت پیشین افغانستان و متحدان بینالمللی آن، شبکه حقانی به رهبری سراجالدین حقانی در عقب برخی از مرگبارترین حملات تروریستی در افغانستان، به خصوص کابل، پایتخت بوده است.
حمله انتحاری منسوب به شبکه حقانی در جوزای ۱۳۹۶ در کابل حدود ۱۵۰ نفر کشته و چهارصد زخمی برجای گذاشت.
سراجالدین حقانی در دلو ۱۴۰۰ در یک گردهمایی در شهر قندهار در جنوب افغانستان تایید کرد که تنها ۱۰۵۰ نفر از اعضای گروه او، در یک و نیم دهه گذشته حملات انتحاری انجام دادند.
رهبر شبکه حقانی در همین سال، با خانوادههای اعضای طالبان که در سالهای گذشته حملات انتحاری انجام دادند، در هوتل کانتیننتال کابل دیدار کرد و در سخنانش آنها را "قهرمانان وطن" خواند و از آنها قدردانی کرد.
یک سازمان بینالمللی از شورای حقوق بشر ملل متحد خواسته که منابع بیشتری به نظارت و پیگیری همهجانبه موارد نقض حقوق بشر در افغانستان اختصاص دهد. «مرکز جهانی مسئولیت محافظت» گفته که باید شواهد نقض حقوق بشر جمع آوری شود و عاملان آن پاسخگو گردند.
این مرکز گفته که طالبان در دو سال گذشته مرتکب نقض گسترده حقوق بشر شده و پیشنهاد کرده است که علاوه بر افزایش منابع برای نظارت، ماموریت گزارشگر ویژه این سازمان در افغانستان را وسیعتر کند.
این نهاد حقوق بشری در نامهای به پنجاه و چهارمین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل در ژنو نوشته که صدور قطعنامهای از سوی شورای حقوق بشر موقف گزارشگر ویژه سازمان ملل را برای نظارت بر وضعیت حقوق بشر در افغانستان و اطمینان از تحقیقات قوی و جمعآوری شواهد تقویت میکند.
نقض گسترده حقوق بشر
مرکز جهانی در نامهاش نوشته از زمانی که طالبان دو سال پیش قدرت را در افغانستان بهدست گرفتند، این گروه با اجرای سیاستها و اقدامات محدود کننده، اشکال شدید تبعیض جنسیتی را علیه زنان و دختران تداوم بخشیدهاست.
به گفته این مرکز این محدودیتها زنان و دختران را از حقوق بشری و آزادیهای اساسی شان از جمله آزادی رفت و آمد،آزادی عقیده و بیان، فرصتهای شغلی، حضور در عرصههای سیاسی و اجتماعی و دسترسی به آموزش و مراقبتهای صحی محروم میکند.
در این نامه که روز سهشنبه به شورای حقوق بشر سازمان ملل ارسال شده، آمده است که «این محدودیتها نقض آشکار تعهدات آنها (حکومت طالبان) تحت کنوانسیون رفع همه اشکال تبعیض علیه زنان (CEDAW) است.»
در نامه این مرکز آمده که مقامهای طالبان مرتکب نقض گسترده و سیستماتیک حقوق بشر در سراسر افغانستان شدهاند. این نهاد از جمله به قتلهای فراقانونی، دستگیریها و بازداشتهای خودسرانه و شکنجه و بدرفتاری با مقامهای دولتی و نیروهای امنیتی حکومت پیشین، کارکنان رسانهها و مدافعان حقوق بشر اشاره کرده است.
در ادامه این نامه همچنین به تلفات حملات منسوب به داعش هم اشاره شده است. این مرکز گفته که از ۲۴ اسد ۱۴۰۰ تا ۹ جوزا ۱۴۰۲ بیش از سه هزار و ۷۷۴ غیر نظامی در افغانستان کشته و زخمی شدهاند. به گفته این نهاد قربانیان این حملات عمدتا اقلیتهای مذهبی از جمله هزارهها بودهاند.
این مرکز همچنین به گزارش گزارشگر ویژه سازمان ملل در ماه سنبله ۱۴۰۱ اشاره کرده که گفته بود حملات علیه اقلیتهای قومی و مذهبی ماهیت سیستماتیک دارند که احتمالاً جنایت علیه بشریت محسوب میشود.
گزارشگر ویژه سازمان ملل در ماه جوزا هم گزارش داد که اعمال محدودیتهای شدید طالبان علیه زنان و دختران ممکن است به عنوان آزار و اذیت جنسیتی شناخته شده و آپارتاید جنسیتی توصیف شود.
این نهاد حقوق بشری مستقر در امریکا از شورای حقوق بشر سازمان ملل خواسته که در پنجاه و چهارمین نشست خود اطمینان بدهد قطعنامهای را که صادر میکند، نقض حقوق بشر از سوی طالبان را محکوم میکند و در همان حال، بر لزوم رعایت مفاد آن توسط کشورهای عضو و اطمینان از پاسخگویی در قبال چنین نقضهایی تاکید میکند.
هدر بار از سازمان دیدبان حقوق بشر میگوید که تعامل کشورها با طالبان بر رفتار این گروه تاثیری نداشته و تغییری در سیاستهای طالبان دیده نمیشود. او گفت زمان آن فرارسیده تا «درباره جنایات طالبان و چگونگی مجازات» شان صحبت شود.
خانم بار روز چهارشنبه در مصاحبه با شبکه فرانس ۲۴ گفت که باید بر حسابگیری از طالبان عمیقاً تمرکز شود.
او گفت که دیدبان حقوق بشر در ماه سپتامبر بار دیگر از شورای حقوق بشر خواهد خواست تا سازوکاری برای جمعآوری و حفظ شواهد نقض حقوق بشر ایجاد کند تا جنایات طالبان در افغانستان پیگیری شود.
او خاطر نشان کرد: «ما همچنین به دنبال دادگاه کیفری بینالمللی هستیم تا در رابطه به افغانستان، از جمله در مورد جنایاتی که علیه زنان و دختران میشود، اقدام کند. بنابراین من فکر می کنم زمان آن رسیده است که در مورد چگونگی پیگیری این جنایات صحبت کنیم.»
هدر بار با تمجید از تصمیم سه کشور فنلند، دنمارک و سویدن که تمام درخواستهای پناهندگی زنان و دختران افغان را میپذیرند، گفت که کشورهای بیشتری باید از این رویکرد پیروی کنند.
او گفت که نیاز به انجام کارهای بیشتری برای حمایت از زنان افغانستان وجود دارد.
معاون بخش زنان دیدبان حقوق بشر تاکید کرد که از نظر زنان افغانستان تعامل با طالبان هیچ دستاوردی نداشته، حتا برعکس خطر این وجود دارد که طالبان به عنوان یک واقعیت در افغانستان پذیرفته شده و حتا به طور غیررسمی به رسمیت شناخته شود.
بار همچنان با انتقاد از فقدان رهبری از نظر واکنش بینالمللی به وضعیت بحرانی زنان در افغانستان گفت که کشورهای پیشرو مانند جاپان و علیالخصوص فرانسه، به عنوان مروج سیاست خارجی فیمنیستی، در این قسمت بسیار ضعیف عمل کردهاند.
طالبان میگوید سفیر ترکیه در دیدار با مولوی عبدالسلام حنفی، معاون ریاستالوزرای این گروه گفته که سطح تجارت سالانه بین ترکیه و افغانستان به ۳۰۰ میلیون دالر رسیده است. آمار رسمی ترکیه نشان میدهد که میزان مبادلات تجاری دو کشور ۳۷.۸ میلیون است.
بنا به آمار وزارت خارجه ترکیه، حجم تجارت میان افغانستان و ترکیه از سال ۱۳۸۸ روند نزولی داشته است. در حالیکه در این سال میزان مبادلات به ۲۶۵ دالر در سال میرسید، اما بعد از بازگشت طالبان حجم مبادلات به ۳۷.۸ میلیون دالر افت کرده است.
ارگ، تحت کنترل طالبان در شبکه اکس نوشت که جهاد ارگینای در ملاقات تودیعی با عبدالسلام حنفی گفته که کمک و همکاریهای انقره با افغانستان در آینده افزایش خواهد یافت. آقای ارگینای ابراز امیدواری کرده که رقم مبادلات در آینده به یک میلیارد برسد.
این مقام ارشد طالبان در این دیدار گفته که این گروه خواهان گسترش روابط با ترکیه در عرصههای سیاسی، اقتصادی، تجاری و آموزشی است.
معاون رئیس الوزرای طالبان همچنین ابراز امیدواری کرده که سفارت ترکیه در زمینه صدور ویزا به تاجران افغان سهولتهای بیشتری فراهم و در مورد مسائل مهاجران افغان در ترکیه همکاری کند.
ارگ نگفته که طالبان خواهان چه نوع همکاری ترکیه در مورد مهاجران افغان شده است.
ترکیه بهدلیل قرار گرفتن در مسیر حرکت مهاجران به اروپا، در سالهای اخیر میزبان دهها هزار پناهجوی افغان است.
با این حال، طبق گزارشها، پولیس ترکیه برخورد شدیدی با پناهجویان افغان دارد و تصاویری از شکنجه و لتوکوب شهروندان افغان در بازداشتگاههای این کشور بارها منتشر شده است.
علاوه براین، ترکیه باوجود تسلط طالبان بر افغانستان و افزایش سطح تهدیدهای امنتیی برای بسیاری پناهجویان، در یک سال گذشته روند اخراج افغانها به افغانستان را شدت بخشیده است.