تمنا زریاب پریانی و همراهش نظام بهدلیل بدتر شدن شرایط صحیشان به شفاخانه منتقل شدند. تمنا پریانی و نظام از نه روز پیش در اعتراض به سیاستهای ضد زن طالبان و به منظور رسمیتشناسی آپارتاید جنسیتی در افغانستان، در شهر کلن آلمان اعتصاب غذا کردهاند.
زرمینه پریانی، خواهر تمنا پریانی در انستاگرامش نوشته که «جهان در مقابل جنایت تروریست در افغانستان سکوت کرده است.» او افزوده: تمنا و نظام به شفاخانه منتقل شدند.
در روزهای نخستین اعتصاب، خانم پریانی به افغانستان اینترنشنال گفت زنان در دو سال اخیر زیر شکنجه و خشونت قرار دارند و بهدلیل جنسیت خود از حقوق انسانیشان محروم هستند.
او گفت که در افغانستان «آپارتاید جنسیتی» وجود دارد و جامعه جهانی بهویژه آلمان باید آپارتاید جنسیتی طالبان را به رسمیت بشناسد.
خانم پریانی همچنین تاکید کرد که دولت آلمان هر نوع تعامل با طالبان را ممنوع اعلام کند.
با گذشت نه روز از این اعتصاب غذایی، تاکنون هیچ نهاد و کشوری به درخواستهای تمنا مبنی بر بهرسمیتشناسی آپارتاید جنسیتی، پاسخی نداده است.
خیراالله خیرخواه، وزیر اطلاعات و فرهنگ طالبان که بیش از ۱۳ سال را در گوانتانامو سپری کرده، میگوید باری یک مگس به اتاقش در این زندان آمد، اما نخواست آنرا بکُشد. آقای خیرخواه گفت این مگس را نکشته تا ببیند یک «پرنده دیگر» هم آنجا حضور دارد.
این اظهارات در حالی انجام میشود که گروه طالبان در بیست سال گذشته، از سوی سازمانهای حقوق بشری بارها به ارتکاب جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت متهم شده است.
سراجالدین حقانی، رهبر شبکه حقانی و وزیر داخله طالبان پس از ورود این گروه به کابل اعتراف کرد که افراد گروه تحت امر او بیش از ۱۰۵۰ حمله انتحاری را در شهرهای افغانستان سازماندهی کرده است.
خیرالله خیرخواه در نشستی تحت عنوان «ملت آسوده و نظام مسئول» که روز دوشنبه، سیزدهم سنبله در تخار برگزار شد، این سخنان را ابراز کرده است؛ خبرگزاری باختر تحت کنترول طالبان روز شنبه (۱۸ سنبله) ویدیوی سخنرانی وزیر اطلاعات و فرهنگ این گروه منتشر کرده است.
این مقام طالبان، در سخنرانی خود از تجربهاش در زندان گوانتانامو حکایت میکند؛ جایی به گفته خودش از گذر فصل بهار و تابستان باخبر نمیشد.
خیرالله خیرخواه که در سال ۲۰۱۴ از گوانتانامو آزاد و به قطر منتقل شد، میگوید در این زندان مشغول «قرآن و تفکر» بود و بسیاریها از «معنویت» در آنجا استفاده کردند.
خیرخواه «کیفیت محبس امریکاییها» را در تمام دوران زندگیاش یگانه توصیف کرد.
این مقام طالبان زندانی شدنش را «فیصله خداوند» خواند و گفت یک روز جنرالان امریکایی آمدند و گفتند: «تو از اینجا میروی... شاید خانه بروی.»
این مقام طالبان در حالی از نکشتن یک مگس در زندان تعریف میکند که این گروه در جریان نبرد بیست ساله علیه دولت سابق افغانستان و متحدان غربی آن، به کشتار گسترده غیرنظامیان متهم شده است.
در ماه حوت ۱۴۰۰، سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان و رهبر شبکه حقانی، تایید کرد که تنها هزار و ۵۰ نفر از اعضای شبکه او حمله انتحاری انجام دادند.
خیرالله خیرخواه در سال ۲۰۱۴ در پی مذاکرات طالبان و مقامهای ایالات متحده، یکجا با برخی اعضای دیگر این گروه با یک اسیر امریکایی مبادله و آزاد شد. او پس از آن به دفتر سیاسی طالبان در قطر پیوست.
اندیشکده امریکایی جیمز تاون میگوید با تسلط طالبان بر افغانستان، وضعیت امنیتی پاکستان بهویژه در ایالتهای بلوچستان و خیبرپختونخوا بدتر شده است. این نهاد از افزایش ۷۳ درصدی ستیزهجویان و افزایش ۱۳۸ درصدی تلفات در دو سال اخیر در پاکستان خبر داد.
بنیاد جیمزتاون روز جمعه (۱۸ سنبله) با نشر مقاله پژوهشی از کیا بلوچ به بررسی آماری فعالیتهای «تروریستی» در دو سال اخیر در پاکستان پرداخته است.
این بنیاد نوشت از زمان تسلط طالبان بر کابل، شورش جداییطلبان بلوچ در ایالت بلوچستان در جنوبغربی پاکستان، شکل «خطرناکتری» به خود گرفته است.
این بنیاد میافزاید که خشونت جداییطلبان به طور چشمگیری افزایش یافته و زنان نیز در بمبگذاریهای انتحاری دخیل شدهاند.
جیمز تاون افزایش تعداد بمبگذاران انتحاری زن را نگرانکننده خوانده است.
بنیاد جیمز تاون یکی از اندیشکدههای امریکایی است که در سال ۱۹۸۴ توسط ویلیام گیمر تاسیس شد و هماکنون با بیش از ۵۰ کارشناس بینالمللی به عنوان منبع مهم اطلاعرسانی و آموزش سیاستگذاریها و اطلاعات استراتژیک در مورد آسیا و آوراسیا و تروریسم شناخته میشود.
این بنیاد میگوید مرکز ایالت بلوچستان، فرصتهای زیادی برای طالبان، جنایتکاران، قاچاقچیان مواد مخدر و قاچاقیان انسان در طول جنگ تحت رهبری امریکا در افغانستان فراهم کرده بود.
افزون بر آن، بنیاد جیمز تاون در این مقاله خود به تغییر زاویه دید پاکستان نسبت به طالبان نیز اشاره کرده است. این بنیاد میافزاید که پاکستان، در ابتدای تسلط طالبان بر افغانستان در ۲۴ اسد ۱۴۰۰، از این رویداد به عنوان یک «تحول مثبت برای محیط امنیتی پاکستان» تعبیر کرد.
به طور نمونه فیض حمید، رئیس سازمان اطلاعات ارتش پاکستان، در اوایل تسلط طالبان در جریان سفر خود به کابل با اظهارات پیروزمندانه به رسانهها گفت: «نگران نباشید، همه چیز درست خواهد شد.»
اما با گذشت دو سال از تسلط طالبان بر افغانستان، برخلاف تصور مقامات پاکستان، وضعیت امنیتی در این کشور بدتر شده است.
پاکستان بار دیگر موجی از کشتار، بمبگذاری، حملات انتحاری و حملات هدفمند به پولیس، ارتش و مقامات دولتی را تجربه میکند.
ولایات جنوبغربی و شمالی پاکستان که با افغانستان هممرز است، بارها در معرض حملات ویرانگر ستیزهجویان قرار گرفتهاند. چنانچه به نقل از این بنیاد، سال ۲۰۲۲ را «یکی از خونینترین سالها» خوانده است. در این سال بیش از ۳۷۶ حمله تروریستی در پاکستان رخ داده است.
با اینحال گروههای شبهنظامی عملیات خود را در سال ۲۰۲۳ نیز افزایش دادهاند.
حمله مرگبار ستیزهجویان در ۳۰ جون امسال موجب کشته شدن ۱۰۱ افسر پاکستانی شد.
به صورت کل پس از تسلط طالبان بر کابل، پاکستان شاهد افزایش ۷۳ درصدی ستیزهجویان بوده است.
حملاتی که منجر به افزایش ۱۳۸ درصدی تعداد تلفات از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ شده و ایالتهای بلوچستان و خیبرپختونخواه بیشترین آسیب را دیدهاند.
با استناد به این مقاله پژوهشی بنیاد جیمزتاون، در نیمه اول امسال حداقل ۳۸۹ نفر بر اثر حملات تروریستی و انتحاری در پاکستان کشته و ۶۵۶ نفر دیگر مجروح شدهاند.
افزایش فعالیتهای گروههای شبهنظامی در پاکستان موجب شده تا تنش لفظی بین مقامات پاکستان و طالبان افزایش یابد. چنانچه چندی پیش خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، با تغییر موضع نخستین خود، در توییتی نوشت: «افغانستان نه به وظیفه همسایگی خود عمل میکند و نه به توافق دوحه پایبند است.»
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان در پاسخ نوشته بود: «طالبان توافق دوحه را با ایالات متحده امضا کردند، نه پاکستان.»
خواجه آصف و رئیس آیاسآی پس از افزایش حملات انتحاری در در پاکستان، در ۲۳ فبروری امسال از کابل دیدن کردند. آنان در این دیدار از طالبان خواستند تا پناهگاههای شبهنظامیان در خاک افغانستان را سرکوب کنند.
شماری از رهبران سیاسی افغانستان به مناسبت ۱۸ سنبله، سالروز ترور احمدشاه مسعود، فرمانده سابق جبهه مقاومت ضدطالبان، بیانیههایی برای یادبود از کارنامه او منتشر کردند. حامد کرزی، رئیسجمهور پیشین گفت: «مسعود یک مجاهد بزرگ و شخصیت وطندوست بود.»
حامد کرزی افزود که احمدشاه مسعود تا «شهادتش» برای استقلال و آزادی افغانستان مبارزه کرد.
داکتر عبدالله عبدالله، رئیس پیشین شورای عالی مصالحه افغانستان و از افراد نزدیک به احمدشاه مسعود در دهه هفتاد خورشیدی در شبکه ایکس نوشت: «احمدشاه مسعود که يكی از با تدبيرترين شخصيتهای افغانستان بود با دل و جان اعتقاد داشت که راه حل مشکلات کشور در تأمین حق مساوی برای همه مردم کشور نهفته است.»
به گفته آقای عبدالله «او میدانست که همه اقوام در ایجاد و غنابخشی تمدن و فرهنگ افغانستان کوشیدهاند و با همه تفاوتها و ویژگیها در یک سرزمین زندگی میکنند.»
داکتر عبدالله میگوید: «در ۱۸ سنبله افغانستان یکی از فرزندان صادق و دلسوزش را از دست داد».
احمد مسعود، پسر احمدشاه مسعود و رهبر فعلی جبهه مقاومت ملی افغانستان در پیام ویدیویی که به مناسبت «هفته شهید» منتشر کرد، گفت «هفته شهید» حیات سیاسی و اجتماعی مردم افغانستان را معنی میبخشد.
به گفته آقای مسعود «شهادت بارزترین نشانه ایستادگی مردان و زنان فداکار یک کشور و یک ملت بخاطر اهداف و آرمانهای مقدسشان است.
او گفت این نشان میدهد «که یک ملت تا سرحد قربانی کردن جانهای شیرینشان در پای هداف و آرمانهای مقدس خود میایستند».
احمدشاه مسعود که رهبری جبهه ضدطالبان در دهه هفتاد خورشیدی را به عهده داشت، در ۱۸ سنبله ۱۳۸۰ در حمله انتحاری دو مهاجم عرب کشته شد.
جمهوری اسلامی افغانستان پس از سرنگونی طالبان، لقب «قهرمان ملی» را به احمدشاه مسعود داده بود.
قبل از ورود طالبان به کابل در اسد ۱۴۰۰، جمهوری اسلامی افغانستان و بنیاد احمدشاه مسعود به مناسبت ۱۸ سنبله مراسم رسمی دولتی برای گرامیداشت از کارنامه «قهرمان ملی افغانستان» برگزار میکرد.
به این مناسبت شخصیتهای سیاسی و مقامات دولتی به سخنرانی برای یادبود از آقای مسعود میپرداختند و در این سخنرانیها درباره مسایل سیاسی روز سخن میگفتند.
همچنین در این تاریخ شماری از هواداران آقای مسعود در خیابانهای کابل رژه میرفتند. این رژهها گاهی با حمل سلاح به همراه بود و منتقدان فراوانی در میان شهروندان افغانستان داشت.
با این حال پس از ورود طالبان به کابل در اسد ۱۴۰۰ هیچ مراسمی در کابل به مناسبت این روز برگزار نمیشود. بنیاد احمدشاه مسعود در چنین روزی مراسمی برای سخنرانی آنلاین شماری از چهرههای سیاسی برگزار کرده است.
محمد محقق، رهبر حزب وحدت مردم افغانستان، در حساب فسبوک خود سالروز ترور احمدشاه مسعود و هفته شهید را گرامیباد گفته است.
جنرال ملک، از رهبران اوزبیک که نیروهایش در دهه هفتاد در شمال افغانستان فعال بودند، با نقل خاطرهای از فرمانده فقید جبهه مقاومت ضد طالبان گفته است او تعهد داشت که هرگز افغانستان را ترک نکند.
آقای ملک نوشت باری مسعود هنگامی که درباره احتمال ورود طالبان به پنجشیر سخن میگفت «اشک ریخت».
برخلاف رهبران جناحهای ضدطالبان که اعلامیههایی به مناسبت ۱۸ سنبله منتشر کردند، این روز با سکوت طالبان و محمداشرف غنی، رئیسجمهور پیشین افغانستان به همراه بود.
فرانکلین فوور، روزنامهنگار امریکایی در کتاب جدیدش میگوید هیلاری کلینتون، وزیر خارجه سابق امریکا دو سال پیش از رئیسجمهور اوکراین خواست برای تخلیه زنان افغان کمک کند. او نوشت که بعدا کاخ سفید خانم کلینتون را بهدلیل تماس با ولودیمیر زلنسکی سرزنش کرد.
روزنامه هیل به نقل از کتاب تازه منتشر شده «آخرین سیاستمدار؛ درون کاخ سفیدِ جو بایدن و مبارزه برای آینده ایالات متحده» نوشت هیلاری کلینتون در جریان برنامه خروج نیروهای ایالات متحده از افغانستان، یک «فهرست کشتار» را در دست داشت که در ان نام شماری از زنان افغان نوشته شده بود که ممکن بود طالبان آنان را هدف قرار دهند.
در متن کتاب آمده است این زنان را «روسری سفید» مینامیدند، زیرا تیم کلینتون به آنها گفته بود روسری سفید بپوشند تا قابل شناسایی باشند.
کتاب «آخرین سیاستمدار؛ درون کاخ سفیدِ جو بایدن و مبارزه برای آینده ایالات متحده» اثر فرانکلین فوئر روز سهشنبه، همزمان با دومین سالگرد خروج نیروهای امریکایی از افغانستان منتشر شد.
فرانکلین فوئر در این کتاب برنامههای کاری جو بایدن و رویدادهای کاخ سفید از ۱۵ آگست تا ۳۱ آگست ۲۰۲۱ را نوشته است.
در چنین روزهایی نیروهای ائتلاف بینالمللی به رهبری امریکا بعد از بیست سال، از افغانستان خارج شدند، ارتش جمهوری اسلامی افغانستان فروپاشید و طالبان برای دومین بار بر افغانستان تسلط یافتند.
فوئر در کتاب خود نوشته است خانم کلینتون در آن زمان از زلنسکی درخواست کرد تا به انتقال پناهجویان افغان با هواپیمای نظامی به کییف کمک کند.
در متن کتاب آمده این درخواست باعث نارضایتی کاخ سفید به ویژه جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی رئیس جمهور امریکا شد.
فوئر نوشت مشاور امنیت ملی از هیلاری کلینتون پرسید: «تو با نام دولت اوکراین چه میکنی؟»
نویسنده گفته کلینتون سپس متعهد شد که در آینده اقدامات خود را با کاخ سفید هماهنگ کند.
وزارت دفاع طالبان اعلام کرد که آثار تاریخی به ارزش ۲۷ میلیون دالر را از سه قاچاقچی در بامیان ظبط کرده است. این وزارت گفته این آثار شامل دو تندیس، دو جسد مومیاییشده و یک تاج طلا بوده و قاچاقچیان میخواستند آنرا به خارج از افغانستان منتقل کنند.
بر پایه خبرنامه وزارت دفاع طالبان، دو شمشیر و یک کتاب با هفده صفحه طلاکاری شده نیز شامل آثاری است که از نزد قاچاقچیان به دست آمده است.
در خبرنامه گفته شده که در پیوند به این موضوع سه قاچاقچی به عنوان عاملان اصلی و تعدادی فروشنده بازداشت شدهاند.
طالبان گفتند که آثار باستانی به دست آمده به موزیم ملی تحویل داده شده است.
قاچاق و فروش آثار تاریخی افغانستان همواره یکی از نگرانیهای سازمانهای بینالمللی به ویژه یونسکو بوده است.