محمد ضیف؛ طراح اصلی حمله به اسرائیل کیست؟

ضیف روز شنبه در حالی‌ که هزاران راکت از نوار غزه به‌سوی اسرائیل پرتاب می‌شد، در یک نوار صوتی این عملیات را «سیل‌الاقصی» نامید.

استفاده از چنین عبارتی از سوی ضیف، نشان‌ می‌دهد که این حمله پاسخ به حملات اسرائیل به مسجد‌الاقصی در اورشلیم است.

بر اساس گزارش رویترز، یک منبع آگاه نزدیک به حماس گفت که ضیف در ماه می ‌۲۰۲۱ و پس از یورش اسرائیل به سومین مکان مقدس مسلمانان، شروع به برنامه‌ریزی برای عملیاتی کرد که اکنون منجر به کشته و زخمی شدن هزاران نفر شده است.

این منبع به رویترز گفت تصاویر یورش اسرائیل به مسجد‌الاقصی در ماه رمضان، ضرب و جرح نمازگزاران، حمله به آن‌ها و بیرون کشیدن افراد مسن و جوان از مسجد، «خشم مسلمانان را برانگیخت و شعله‌ور کرد».

هجوم به محوطه مسجدی که برای مدت‌‌ها محل درگیری بر سر مسایل مربوط به حاکمیت و مذهب در اورشلیم بوده است، به آغاز جنگ ۱۱ روزه بین اسرائیل و حماس در سال ۲۰۲۱ کمک کرد.

حمله اخیر حماس بزرگ‌ترین ضعف دفاعی اسرائیل از زمان درگیری اعراب و اسرائیل در سال ۱۹۷۳ به شمار می‌رود. این حمله، اسرائیل را به اعلان جنگ و انجام حملات هوایی تلافی‌جویانه سوق داد که تاکنون منجر به کشته و زخمی شدن هزاران نفر از فلسطینیان در نوار غزه شده است.

اسرائیل همچنین روز ۱۹ میزان اعلام کرد حداقل هزار مرد مسلح را که از غزه وارد خاک اسرائیل شده بودند، کشته است.

به گزارش رویترز، ضیف تاکنون از هفت سوءقصد اسرائیل نجات یافته که آخرین مورد آن در سال ۲۰۲۱ بوده است.

ضیف به ندرت صحبت می‌کند و هرگز در انظار عمومی ظاهر نمی‌شود. بنابراین وقتی شبکه تلویزیونی حماس از سخنرانی او در روز شنبه خبر داد، فلسطینی‌ها متوجه شدند اتفاق مهمی در حال وقوع است.

ضیف در نوار ضبط شده گفت: «امروز خشم‌الاقصی، خشم مردم و ملت ما در حال انفجار است. مجاهدین (مبارزان) ما! امروز روز شماست تا به این جنایتکار [اسرائیل] بفهمانید زمانش به پایان رسیده است.»

بر اساس گزارش رویترز، تنها سه تصویر از ضیف وجود دارد؛ یکی در ۲۰ سالگی، دیگری با نقاب و سومی تصویری از سایه او که هنگام پخش نوار صوتی استفاده شده است.

از محل اختفای ضیف هم اطلاعی در دست نیست؛ اگرچه او به احتمال زیاد در غزه، در پیچ و خم تونل‌های زیرزمینی مخفی شده است.

یک منبع امنیتی اسرائیل به رویترز گفت ضیف به‌طور مستقیم در برنامه‌ریزی و جنبه‌های عملیاتی این حمله دست داشت.

منابع فلسطینی نیز گفتند یکی از خانه‌هایی که اسرائیل در غزه هدف حملات هوایی قرار داد، متعلق به پدر ضیف بوده که منجر به کشته شدن برادر و دو عضو دیگر خانواده او شده است.

دو مغز متفکر حمله، یک استاد

یک منبع نزدیک به حماس گفت که تصمیم برای حمله اخیر به اسرائیل، به‌طور مشترک از سوی ضیف به‌عنوان فرمانده گردان‌های القسام حماس و یحیی سنوار، رهبر حماس در غزه گرفته شد اما «معمار این حمله»، شخص ضیف بود.

این منبع در ادامه به رویترز گفت که پنهان‌کاری برای این عملیات به حدی بود که ایران به‌عنوان دشمن قسم‌خورده اسرائیل و منبع مهم مالی، آموزشی و تسلیحاتی حماس، اطلاعاتی کلی از آن داشت.

به گفته او، جمهوری اسلامی تنها می‌دانست این گروه در حال برنامه‌ریزی برای یک عملیات بزرگ است ولی از زمان و جزییاتش خبر نداشت.

در هیچ یک از اتاق‌های عملیات مشترکی که حماس، رهبری فلسطین، شبه‌‌نظامیان تحت حمایت جمهوری اسلامی، حزب‌الله لبنان و ایران حضور داشتند، بحثی درباره این حمله نشد؛ چرا که به گفته این منبع، «دایره افراد مطلع از جزییات حمله، بسیار کوچک بود».

موضوعی که تلویحا از سوی علی خامنه‌‌ای نیز در روز ۱۸ میزان تایید شد و او گفت تهران در حمله به اسرائیل دخالتی نداشته است.

به گزارش رویترز، واشینگتن اعتقاد دارد تهران در این حمله نقش داشته است؛ با این‌حال هنوز به هیچ اطلاعات یا مدرکی دال بر مشارکت مستقیم جمهوری اسلامی دست نیافته است.

رویترز در ادامه، عملیات طراحی شده از سوی ضیف را شامل تلاش طولانی‌مدت برای فریب اسرائیل خواند.

اسرائیل به این باور رسیده بود که حماس علاقه‌ای به راه‌اندازی درگیری جدید ندارد و در عوض، بر توسعه اقتصادی در غزه تمرکز کرده است.

یک منبع نزدیک به حماس گفت در حالی که اسرائیل شروع به ارائه مشوق‌های اقتصادی به کارگران غزه می‌کرد، جنگجویان ما اغلب مقابل چشمان ارتش اسرائیل آموزش می‌دیدند و تمرین می‌کردند.

علی برکه، مسوول روابط خارجی حماس گفت: «ما از دو سال پیش برای این نبرد آماده می‌شدیم.»

ضیف اما در نوار صوتی خود با صدایی آرام گفت که حماس بارها به اسرائیل هشدار داده تا از جنایت علیه فلسطینی‌ها دست بردارد، زندانیانی را که به گفته او مورد آزار و شکنجه قرار گرفته‌اند آزاد کند و مانع مالکیت فلسطینی‌ها بر سرزمین‌شان نشود.

ضیف در این فایل صوتی گفت: «رژیم اشغالی هر روز به روستاها و شهرهای ما در کرانه باختری یورش می‌برد، به خانه‌ها حمله می‌کند، می‌کشد، مجروح، ویران و بازداشت می‌کند. در عین حال، هزاران جریب از زمین‌های ما را مصادره می‌کند.»

به گفته او، اسرائیل فلسطینی‌ها را «از خانه‌هایشان بیرون می‌کند» تا برای خودش شهرک‌سازی کند؛ در حالی‌که «محاصره جنایتکارانه در غزه» ادامه دارد.

رهبری همیشه در سایه

ناآرامی‌های کرانه باختری از یک سال پیش آغاز شد.

این منطقه از سال ۱۹۶۷ که به دست اسرائیلی‌ها تصرف شد تاکنون مرکز درگیری اسرائیل و فلسطین است.

ضیف در نوار صوتی‌اش گفت که حماس از جامعه بین‌المللی خواسته به «جنایت اشغال» پایان دهد اما در مقابل اسرائیل اقدامات تحریک‌آمیزش را افزایش داده است.

او همچنین گفت که حماس در گذشته خواهان توافقی بشردوستانه برای آزادی اسرای فلسطینی شده ولی این درخواست از سوی اسرائیل رد شده است.

ضیف مدعی شد اسرائیل مشغول «عیاشی، اشغالگری، انکار قوانین و قطعنامه‌های بین‌‌المللی» زیر سایه حمایت آمریکا و غرب و سکوت جامعه جهانی بوده و برای همین آن‌ها تصمیم گرفتند خودشان به همه این‌ها پایان دهند.

ضیف با نام اصلی «محمد مصری» در سال ۱۹۶۵ در اردوگاه آوارگان خان یونس به دنیا آمد؛ اردوگاهی که پس از جنگ اعراب و اسرائیل در سال ۱۹۴۸ ایجاد شد.

او پس از پیوستن به حماس در جریان انتفاضه اول یا قیام فلسطینی‌‌ها در سال ۱۹۸۷، به محمد ضیف معروف شد.

یک منبع آگاه در حماس گفت که ضیف سال ۱۹۸۹ از سوی اسرائیل دستگیر و برای حدود ۱۶ ماه زندانی شد.

ضیف مدرک «علوم» را از دانشگاه اسلامی غزه گرفت و به تحصیل در رشته‌های فیزیک، شیمی و زیست‌شناسی پرداخت.

او به هنر علاقه داشت؛ برای همین ریاست کمیته سرگرمی دانشگاه را بر عهده گرفت و در یک نمایش کمدی هم ایفای نقش کرد.

ضیف صفوف جنگجویان حماس، شبکه تونل‌ها و دانش ساخت بمب این گروه را توسعه داد و مسوول کشته شدن ده‌ها اسرائیلی در بمب‌گذاری‌های انتحاری است. برای همین هم طی دهه‌‌های گذشته نامش همواره در صدر فهرست افراد تحت تعقیب اسرائیل قرار داشته است.

«ماندن در سایه» برای او یک امر حیاتی است. منابع حماس گفتند که ضیف در یکی از تلاش‌‌های اسرائیل برای ترور، یک چشم خود را از دست داده و از ناحیه یک پا هم آسیب جدی دیده است.

همسر، دختر سه ساله و پسر هفت ماهه او نیز سال ۲۰۱۴ در جریان یکی از حمله‌های هوایی اسرائیل کشته شدند.

بقای ضیف در حین اداره شاخه مسلح حماس باعث شده تا از او به‌عنوان یک قهرمان مردمی فلسطین یاد شود. در فایل‌های ویدیویی پخش شده، او نقاب زده یا فقط سایه‌ای از او دیده می‌شود.

رویترز به نقل از منبعی نزدیک به حماس نوشت که او از فن‌آوری‌های دیجیتال و مدرن مانند تلفن‌های هوشمند استفاده نمی‌کند.

به گفته او، محمد ضیف همیشه در حال فرار است:‌ «او مردی در سایه است.»