گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل برای افغانستان از پاکستان خواست برای جلوگیری از بروز بحران تازه، برنامه اخراج مهاجران افغان را لغو کند. ریچارد بنت تاکید کرد که از حقوق افغانها به هر روش ممکن، از جمله گفتوگو با مقامهای پاکستان حمایت میکند.
ضربالاجل یکماهه حکومت پاکستان برای اخراج مهاجران فاقد اسناد قانونی روز چهارشنبه، اول نوامبر، به پایان رسید. با پایان این مهلت، هزاران مهاجر شهروند افغانستان از طریق گذرگاههای تورخم و اسپین بولدک وارد افغانستان شدند.
همزمان، پولیس اسلامآباد با پخش ویدیوهایی از بازداشت و اخراج اجباری مهاجران افغان خبر داده است. پولیس اسلامآباد گفته که اخراج اجباری مهاجران غیرقانونی را آغاز کرده است.
مقامهای پاکستان همچنین به شهروندان این کشور هشدار دادهاند که در صورت پناه دادن به مهاجران علیه آنها اقدام خواهد شد.
اخراج مهاجران افغان با انتقادهای گسترده نهادهای حقوق بشری مواجه شده است.
کمیسیون حقوق بشر پاکستان به حکومت این کشور هشدار داد که اخراج یک میلیون و هفتصد هزار پناهجوی افغان میتواند باعث بحران انسانی شود. این نهاد حقوق بشری بهویژه نسبت به اخراج شماری از گروههای مهاجر آسیبپذیر اظهار نگرانی کرد.
براساس نامه سرگشاده این کمیسیون، تصمیم حکومت پاکستان زندگی پناهجویان زن، کودک، سالمند و افراد در معرض خطر طالبان را تحت تاثیر قرار میدهد.
حکومت پاکستان در آغاز ماه اکتبر به پناهجویان بدون مجوز اقامت قانونی هشدار داد که اگر تا پیش از اول ماه نوامبر به کشورشان برنگردند، دستگیر و اخراج خواهند شد.
کمیسیون حقوق بشر پاکستان در نامه خود نوشت که دولت علیرغم انتقاد سازمانها و شبکههای حقوق بشری، هیچ نشانهای برای بازنگری این تصمیم نشان نداده و تا آنجا پیش رفته است که اعضای برجسته جامعه مدنی را از اظهار نظر درباره این موضوع در رویدادهای عمومی باز میدارد.
پاکستان کنوانسیون ۱۹۵۱ پناهندگان را امضا نکرده، فاقد سیستم ملی پناهندگی است و مسائل مربوط به پناهندگان افغان را از طریق سیاستهای موقت و اختیاری بررسی میکند.
با این حال، کمیسیون حقوق بشر پاکستان گفته که این کشور به رعایت قانون عرفی الزامآور جهانی مبنی بر عدم اخراج ملزم است.
این تعهد بینالمللی اخراج هر کسی را که به مکانی که در آن با خطر واقعی آزار و اذیت، شکنجه، بدرفتاری یا تهدید جانی مواجه میشود، ممنوع میکند.
کمیسیون حقوق بشر پاکستان معتقد است که اقدامات دولت این کشور در این زمینه ناقض قوانین عرفی بینالمللی است. این نهاد تاکید کرده است که وضعیت حاکم در افغانستان به هیچ وجه برای بازگشت امن و ادغام مجدد پناهجویان و افراد آسیبپذیر مناسب نیست.
پیش از این شماری از مقامهای پاکستانی گفته بودند که یکی از دلایل اصلی مهاجران افغان افزایش حملات و تهدیدهای امنیتی است.
کمیسیون حقوق بشر گفته دولت پاکستان ممکن است نگرانیهای امنیتی مشروعی در مورد شمار کمی از مهاجران غیرقانونی داشته باشد، اما این نهاد تاکید دارد که نگرانیهای بشردوستانه باید بر منافع امنیتی اولویت داده شود.
این نهاد همچنین تاکید دارد که تصمیمهایی چون اخراج مهاجران در محدوده وظایف حکومت موقت غیرانتخابی قرار نمیگیرد.
همزمان با فرا رسیدن اول نوامبر و پایان ضربالاجل حکومت پاکستان برای اخراج مهاجران «غیرقانونی»، وزارت داخله این کشور گفته که ۲۴ ساعت پس از مهلت تعینشده، علیه مهاجرانی که از بازگشت به کشورشان خودداری کردند، «به طور جدی» اقدام خواهد کرد.
مقامهای ایالتی پاکستان گفتهاند که مهاجرانی که در اول نوامبر نیز خود را به مرزها میرسانند و میخواهند خارج شوند، مانعی سر راهشان نخواهد بود. اما به گفتهها آنها، کسانی که نتوانستهاند به مرزها برسند، بازداشت و به مراکز نگهداری منتقل خواهند شد.
وزارت بهداشت پاکستان نیز گفته که به مسئولان دستور داده که از زنان، کودکان و سالمندان در مراکز نگهداری مراقبت کنند.
سرفراز بوگتی، وزیر داخله پاکستان نیز روز سهشنبه، نهم عقرب، گفت که به آژانسهای مرتبط دستور داده که به مهاجران در مراکز نگهداری، احترام بگذارند.
او همچنین گفت که یک شماره ارتباطی برای رسیدگی به شکایات مهاجران در مراکز نگهداری ایجاد شده است.
روز سهشنبه، در آستانه پایان ضربالاجل حکومت پاکستان برای اخراج مهاجران «غیرقانونی»، هزاران افغان با کامیون و بس به سوی گذرگاههای مرزی هجوم بردند.
مقامهای پاکستانی پیشتر گفتند که در یک ماه حدود ۱۰۰ هزار نفر به افغانستان برگشتهاند.
اسلامآباد پیشتر، اوایل این ماه با اعلام تصمیم اخراج مهاجران غیرقانونی مدعی شد که شهروندان افغان در خشونتها، قاچاق و جنایات در پاکستان دست دارند. طالبان در کابل این اتهامات را رده کرده و گروههای مدافع حقوق بشر از اسلامآباد خواسته اند در تصمیم خود تجدید نظر کند.
وزارت داخله پاکستان گفته که بیش از چهار میلیون مهاجر افغان در این کشور زندگی میکنند که از این میان حدود ۱.۷ میلیون آن فاقد اسناد اقامت هستند.
سازمان عفو بینالملل روز سهشنبه از پاکستان خواست تا اخراج پناهجویان افغان را فورا لغو کند. این سازمان حقوق بشری از کشورهای جهان نیز خواست که در حمایت مالی از پاکستان و پناهدادن به افغانهایی که از آزار و اذیت طالبان فرار میکنند، سهم بگیرند.
سازمان عفو بینالملل میگوید که اخراج پناهجویان افغان، به صورت ویژه زنان و دختران را در معرض آزار و اذیت و سایر موارد نقض جدی حقوق بشر قرار میدهد.
سازمان حقوق بشری ههنگاو گزارش داد که جمهوری اسلامی در ماه اکتوبر حکم اعدام ۷۸ نفر را در زندانهای مختلف ایران اجرا کرده است. این سازمان گفته که پنج تن از اعدامشدگان، شهروندان افغانستان هستند. این افراد به اتهامهای مختلف محکوم اعدام شدند.
سازمان حقوق بشر ههنگاو روز سهشنبه، نهم عقرب، در گزارشی نوشت که آمار ماه اکتوبر، افزایش ۶۵ درصدی مجازات اعدام نسبت به ماه گذشته را نشان میدهد.
در گزارش همچنین گفته شده که ۱۸ تن از اعدامشدگان شهروندان بلوچ بودند که ۲۳ درصد کل اعدامهای ماه اکتوبر را تشکیل میدهد.
ههنگاو افزود که احکام اعدام چهار زندانی کُرد، چهار زندانی تورک و پنج افغان نیز اجرا شده است.
برپایه این گزارش، این افراد در پیوند به اتهامهای «قتل عمد، جرایم مرتبط به مواد مخدر، تجاوز به عنف» و برخی اتهامهای نامعلوم اعدام شدهاند.
حکومت جمهوری اسلامی ایران متهم به صدور مجازات اعدام برای مخالفان خود است.
رسانههای اوزبیکستان سهشنبه به نقل از وزارت تجارت این کشور گزارش دادند که هیئت اوزبیک در کابل "قراردادهای تجاری به ارزش ۱.۲ میلیارد دالر" با طالبان امضا کرد. این توافقات در حوزه کشاورزی، محصولات کیمیاوی، دارو، ترانزیت، منسوجات و صنایع دیگر است.
هیئتی از اوزبیکستان روز یکشنبه (۷ عقرب) به ریاست جمشید خواجهیف، معاون نخستوزیر و وزیر سرمایهگذاری و تجارت خارجی این کشور وارد کابل شد. طالبان هدف از سفر این هیئت به کابل را گفتوگو درباره مسائل تجاری و ترانزیتی اعلام کرده بودند.
خواجهیف با مقام های بلندپایه طالبان، از جمله عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی رئیس الوزرای طالبان دیدار کرد.
هیئت اوزبیک دستورکار مفصلی برای گفتوگو با طالبان در کابل داشت. به نقل از وبسایت خبرهای تجاری انتلینیوز، آنها درباره گشایش دفتر نمایندگی راه آهن اوزبیکستان در افغانستان و آغاز به کار مجدد نمایندگیهای تجاری اوزبیکستان در کابل و مزار شریف بحث کردند.
گفته میشود که طالبان و اوزبیکها درباره "ساخت خط انتقال برق سرخان-پل خمری" نیز گفتوگو کردند.
طالبان تا هنوز درباره توافقات تجاری جدید با اوزبیکستان ابراز نظر نکرده است.
وبسایت خبری کُننیوز گزارش داد که در نشست مقامهای طالب و اوزبیک به طرح وزارت تجارت اوزبیکستان اشاره شد که میخواهد تجارت میان دو کشور به «۳ میلیارد دالر در آینده نزدیک افزایش یابد.»
خبر این توافقات در حالی نشر میشود که اوزبیکستان و طالبان درباره ساخت کانال قوش تپه دچار اختلاف نظر شده اند. در بیانیه رسمی حکومت اوزبیکستان تا هنوز اشارهای به طرح این موضوع با مقامهای طالبان نشده است.
شوکت میرضیایف، رئیسجمهور اوزبیکستان، پیشتر از طالبان انتقاد کرده بود که بدون هماهنگی کشورهای همجوار افغانستان، اقدام به ساخت کانال انتقال آب از قوشتپه کرده است.
او در ۲۴ سنبله در پنجمین نشست مشورتی سران کشورهای آسیای میانه در تاجیکستان هشدار داد که طالبان در حال ساخت کانال انتقال آب قوش تپه است و میتواند رژیم آب و تعادل را در آسیای میانه به طور اساسی تغییر دهد.
به رغم این انتقاد، طالبان نه تنها به کار ساخت کانال انتقال آب ادامه داد که ۱۹ میزان اعلام کرد با تکمیل فاز اول، فاز دوم کانال انتقال آب قوشتپه را آغاز کردهاند.
در مراسم بهرهبرداری از فاز دوم، ملایعقوب، وزیر دفاع طالبان در اظهاراتی که به نظر پاسخی به اوزبیکستان بود گفت: «همسایهها نگران نباشند، ما هیچگاه در استفاده از آب آمو دریا به حقوق همسایهها تجاوز نمیکنیم.»
سازمان عفو بینالملل روز سهشنبه از پاکستان خواست تا اخراج پناهجویان افغان را فورا لغو کند. این سازمان حقوق بشری از کشورهای جهان نیز خواست که در حمایت مالی از پاکستان و پناهدادن به افغانهایی که از آزار و اذیت طالبان فرار میکنند، سهم بگیرند.
این سازمان در بیانیهای به حکومت پاکستان گفت که به تعهدات حقوقی بینالمللی خود از جمله اصل عدم اخراج اجباری و توقف سرکوب و آزار پناهجویان افغان عمل کند.
عفو بینالملل میگوید بیش از ۱.۴ میلیون پناهجوی افغان در معرض خطر اخراج به کشورشان قرار دارند.
براساس آمار سازمان ملل متحد، ۶۰۰ هزار نفر از آنها پس از تسلط طالبان در اسد ۱۴۰۰ افغانستان را ترک کردند.
عفو بینالملل روز سه شنبه در یک بیانیه دیگر نیز گفت که با اخراج مهاجران افغان، خانوادهها بیخانمان میشوند و با فرا رسیدن زمستان از دسترسی به معیشت و خدمات اولیه محروم میشوند.
سازمان عفو بینالملل میگوید که اخراج پناهجویان افغان، به صورت ویژه زنان و دختران را در معرض آزار و اذیت و سایر موارد نقض جدی حقوق بشر قرار میدهد.
این نهاد ناظر حقوق بشری همچنین میگوید که برای اکثریت قریب به اتفاق زنان و دخترانی که از افغانستان فرار کردهاند زندگی و تحصیل در پاکستان ممکن است تنها شانس آنها برای دسترسی به آموزش رسمی باشد.
این سازمان هشدار داده که پناهجویان افغان از جمله روزنامه نگاران، مدافعان حقوق بشر، زنان معترض، هنرمندان و مقامات سابق دولتی و پرسنل امنیتی نیز در صورت اجبار به بازگشت به افغانستان در معرض خطر آزار و اذیت و سرکوب توسط طالبان قرار خواهند گرفت.