خبرگزاری باختر، تحت کنترول طالبان خبر داد که ملا عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی رئیسیالوزرای طالبان سنگبنای ساخت مسجدی را در ولایت قندهار گذاشت. در گزارش آمده ساختوساز این مسجد ۳۵ میلیون افغانی هزینه دارد و یک سال را در بر خواهد گرفت.
پیش از این سخنگوی طالبان اعلام کرده بود که وزارت فواید عامه این گروه در هر ٧٠ کیلومتر شاهراههای افغانستان یک مسجد میسازد.
ذبیحالله مجاهد روز سهشنبه (١٢ جدی) در خبرنامهای نوشت که قرار است در مجموع ٧٦ مسجد در شاهراهها ساخته شوند.
طالبان پس از تسلط کامل بر افغانستان در اسد ۱۴۰۰ توجه ویژهای به ساخت مسجد و «مدرسه جهادی» در مناطق مختلف افغانستان داشته و مبالغ هنگفتی برای ساخت این مدارس و مساجد اختصاص داده است.
شورای علمای شیعه پیشنهادات خود را به صورت کتبی به مولوی عبدالکبیر، معاون رئیسالوزرای طالبان تحویل داد. ارگ طالبان در خبرنامهای نوشت مولوی عبدالکبیر در دیدار با متنفذین شیعه گفته این گروه حقوقی را «که در اسلام جای دارد» به شیعیان خواهد داد.
مولوی عبدالکبیر در این دیدار به اعضای شورای علمای شیعه افغانستان وعده داده است که پیشنهادات آنها را بررسی خواهد کرد.
هنوز شورای علمای شیعه افغانستان در این باره ابراز نظر نکرده است. مشخص نیست که جزئیات این پیشنهادات چیست.
فعالان حقوق بشر میگویند شیعیان در افغانستان تحت کنترول طالبان «با تبعیض و ستم سیستماتیک» روبرویند. به گونهای که در نزدیک به دو و نیم سال گذشته کشتار هدفمند هزارهها و شیعیان ادامه یافته و آنان از رهبری ادارههای دولتی حذف شدهاند.
پیش از این وزیر تحصیلات عالی طالبان مدعی شده بود که در افغانستان «مذاهب متعدد وجود ندارد» و «تمام افغانها پیرو مذهب حنفیاند.»
ندا محمد ندیم گفته بود «علت کامیابی» افغانها در این است که در افغانستان تنها یک مذهب وجود دارد و آن «مذهب امام ابوحنیفه» است.
موسسه انترنیوز میگوید پس از تسلط طالبان در افغانستان، دسترسی افغانها به اطلاعات موثق به شدت کاهش یافته است. پژوهش جدید این سازمان نشان میدهد که سانسور و محدودیتهای شدید سبب شده اعتماد مردم به رسانههای دولتی و خصوصی در داخل کشور کاهش یابد.
این پژوهش جدید نشان میدهد که اکوسیستم اطلاعاتی در افغانستان پس از به قدرت رسیدن طالبان به شدت تغییر کرده است.
یافتههای این تحقیق نشان میدهد که نبود سازوکارهای معیاری برای چرخش اطلاعات و کنترول طالبان بر محتوای رسانهها، باعث شده که بسیاری از شهروندان افغانستان در داخل کشور اعتماد خود را به رسانههای دولتی تحت مدیریت طالبان و رسانههای خصوصی داخلی از دست دهند.
این گزارش همچنین بر تأثیر تغییرات سیاسی بر استفاده از رسانه های اجتماعی در افغانستان و افزایش کنترول جریان اطلاعات در داخل کشور، چالش بیاعتمادی، پخش شایعات و اطلاعات نادرست و همچنین محدودیتهای آزادی بیان تاکید میکند.
طالبان به محض بازگشت به قدرت در اسد ۱۴۰۰، محدودیتهای گستردهای را علیه آزادیهای مدنی و فعالیتهای رسانهای در افغانستان وضع کردند.
در پی این محدودیتها، بسیاری از رسانههای افغانستان تعطیل شدند و یا فعالیت خود را به صورت محدود ادامه دادهاند.
برخی از خبرنگاران نیز به دلیل رعایت نکردن دستورهای طالبان بازداشت و زندانی شدهاند.
در بخشی از این پژوهش اینترنیوز آمده است که وضع محدودیتها بر زنان نیز شدیدتر بوده و سبب کاهش دسترسی زنان به اطلاعات منابع غیررسمی شده است. این پژوهش نشان میدهد که زنان در افغانستان کمتر از مردان به اطلاعات موثق دسترسی دارند.
این پژوهش نشان میدهد که ممنوعیتهای آموزش و کار زنان و دختران حتا آنها را از دریافت اطلاعات از منابع دیگر مانند گروههای اجتماعی، مکتبها و آرایشگاهها محروم کرده است.
اینترنیوز تاکید کرده که برخی از زنان و دختران در افغانستان به دلیل بیسوادی با خلاء اطلاعاتی نمیتوانند از رسانههای اجتماعی و یا اینترنت اطلاعات مانند اخبار و یا معلومات مربوط به صحت را دریافت کنند.
وزارت خارجه طالبان در بیانیه کوتاهی که درباره انفجارهای مرگبار در شهر کرمان ایران منتشر کرده، از «تروریستی» خواندن این حمله پرهیز کرده است. با این حال حمله روز چهارشنبه در شهر کرمان در بیانیه وزارت خارجه طالبان محکوم شده است.
در خبرنامه وزارت خارجه طالبان آمده است که این گروه «مراتب عمیق همدردی و تسلیت خویش را با دولت و مردم ایران و به ویژه با خانوادههای قربانیان این رویدادها، ابراز میدارد».
انفجارهای مرگبار کرمان ایران با واکنشهای گستردهای در میان قشر سیاسی افغانستان روبرو شده است.
واکنش نیروهای ضد طالبان
برخی از گروههای ضدطالبان در واکنش به این حمله گفتند افغانستان سالهاست به لانه تروریستهای بینالمللی تبدیل شده و خواهان مبارزه مشترک منطقهای با آن شدهاند.
احمد مسعود در بیانیهای که در شبکه اجتماعی اکس منتشر شد گفت: «پدیده شوم تروریسم از سالها بدینسو دامنگیر منطقه شده و همواره از مردم ما قربانی میگیرد.» او گفت که افغانستان تبدیل به «لانه امن تروریستهای منطقوی و بینالمللی شده است.»
آقای مسعود خواهان مبارزه مشترک در برابر ایدیولوژیهای افراطی در منطقه شده است.
رنگین دادفر سپنتا، وزیر خارجه سابق افغانستان هم گفته باید مبارزه با تروریسم بینالمللی را با همبستگی منطقهای پاسخ داد.
او در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «تروریسم و حامیانش نباید پاداش ببینند؛ با مدارا نمیشود تروریسم را نابود کرد.»
رحمتالله نبیل، رئیس سابق اداره عمومی امنیت ملی دولت پیشین در واکنش به انفجارهای کرمان به تعامل جمهوری اسلامی با طالبان اعتراض کرده است.
آقای نبیل دراکس نوشت: «در مورد تعامل و حمايت كشورهاى منطقه از طالبان بايد گفت كه از آشش نخواهید خورد ولی از دودش بالاخره کور خواهید شد.» او ضمن تسلیت به خانواده قربانیان گفته که كشتن غیرنظامیان و افراد بيگناه جنايتى هولناك و قابل نكوهش است.
جبهه آزادی افغانستان هم گفته که «مردم افغانستان به عنوان قربانیان رده نخست مبارزه با تروریسم و افراط گرایی که اکنون بد ترین روز های تاریخ خود را در زیر سلطه گروه تروریستی طالبان سپری میکنند، درد و رنج قربانیان حملات تروریستی در ایران را با تمام وجود احساس میکنند.»
این جبهه در اعلامیهای نوشت: «از تمامی بازیگران منطقهای و جهانی خواسته تا رویکرد مدارا جویانه و تعامل گرایانه با گروه های تروریستی بویژه طالبان را کنار گذاشته، خطر تروریسم و افراط گرایی و پیامدهای زیانبار استفاده از این پدیده به عنوان ابزار پیشبرد اهداف سیاسی در منطقه را جدی بگیرند.»
تا هنوز گروهی مسئولیت انفجارهای کرمان را به عهده نگرفته است. جمهوری اسلامی اسرائیل را متهم کرده که در این حمله دست داشته اما این کشور این اتهام را رد کرده است.
پیش از این داعش نیز موفق به چند حمله تروریستی در ایران شده بود.
معاون استانداری خراسان رضوی ایران میگوید مراوادات بازرگانی این استان با افغانستان نسبت به سال گذشته، ۸۰ درصد افزایش یافته است. ابوالفضل چمندی گفته اصلاح روندهای گمرکی و زیرساختهای مرزی و افزایش ساعات کاری سبب رشد مراودات شده است.
این مقام ایرانی گفته در ماه قوس پارسال آمار مجموع صادرات، واردات و ترانزیت کالا به حدود ۱۱ هزار کامیون میرسید و این رقم در ماه قوس امسال تا ۱۸ هزار و ۳۹ کامیون افزایش یافته است.
استان خراسان رضوی ایران با دو کشور افغانستان و ترکمنستان هممرز است.
افغانستان به دلیل نیازمندی بیشتر به اقلام وارداتی از ایران، همواره یکی از مهمترین مقاصد صادراتی استان خراسان رضوی بوده است.
براساس آمارهای دولتی ایران، مهاجران افغانستان در رتبه اول سرمایهگذاری در ایران قرار دارند.
مقامهای استان خراسان رضوی پیش از این از افزایش ۱۰ برابری سرمایهگذاری خارجی نسبت به سال گذشته خبر داده بودند.
سخنگوی طالبان در پاسخ به درخواست یوناما برای توقف «بازداشتهای خودسرانه»، میگوید هیچکسی به طور خودسرانه بازداشت نشده است. ذبیحالله مجاهد گفته اقدامات این گروه «قانونی» است و بر اساس «اصول شریعت اسلامی» انجام میشود.
پیش از این دفتر هیئت معاونت سازمان ملل در افغانستان (یوناما) از طالبان خواسته بود که از «بازداشت خودسرانه» حامیان آموزش دختران دست بردارد.
یوناما روز چهارشنبه (١٣ جدی) در یادداشتی در حساب کاربری خود در اکس تاکید کرد که در جریان بازداشت باید حقوق خانوادهها، وکلا، و اصول دادرسی عادلانه رعایت شود.
طالبان در دو و نیم سال گذشته شمار زیادی از خبرنگاران، فعالان مدنی و حامیان آموزش دختران را بازداشت کرده است.
دفتر هیئت معاونت سازمان ملل در افغانستان مشخصا از احمدفهیم عظیمی و صدیقالله افغان، فعالان آموزش و منیژه صدیقی، فعال حقوق زنان نام برده و از وضعیت آنها ابراز نگرانی کرده است.
در پاسخ به این درخواست ذبیحالله مجاهد خطاب گفته: «مطمئن باشید هیچپکس خودسرانه گرفتار نمیشود و بدون معلومات دقیق و همهجانبه هم گرفتار نشده است».
سخنگوی طالبان در عین حال گفته: «اگر کسی بازداشت شده بر اساس مجرای قانونی بوده، ارگانهای عدلی این کار را کرده و آنها این صلاحیت را دارند».
این اظهارات در حالی انجام شده است که نهادهای حقوق بشری پیش از این از فروپاشی دستگاه عدلی و قضایی افغانستان و خلای قانونی در این کشور ابراز نگرانی کردهاند.
طالبان پس از ورود به کابل در اسد ۱۴۰۰ قانون اساسی مصوب ۱۳۸۲ را لغو کرد. با گذشت نزدیک به دو نیم سال از حاکمیت این گروه بر افغانستان، طالبان تاکنون موفق نشده است قانون اساسی جدیدی معرفی کند.
