رئیس جامعه باستانشناسی ایران میگوید یک باستانشناس ایرانی «۲۰ سال است که در افغانستان مشغول مرمت آثار تاریخی است». کوروش محمدخانی نامی از این فرد نبرد اما با اشاره به کشف چهره شاهان ساسانی در منطقه رگ بیبی، گفت افغانستان از ایران جدا نیست.
او با اشاره به فرهنگ و تاریخ یگانه ایران و افغانستان تاکید کرد که «تنها حدود ۱۵۰ سال است که افغانستان از ایران جدا شده است».
آقای محمدخانی روز چهارشنبه، ۲۷ جدی در گفتوگو با خبرگزاری جمهوری اسلامی با بیان اینکه افغانستان از منظر دانش باستانشناسی ضعیف است، گفت کشورهای همسایه و اروپایی در این زمینه باید به افغانستان همکاری کنند.
به گفته وی، در طول ۵۰ سال گذشته افغانستان همواره درگیر جنگ بوده و این جنگ و خونریزیها و نبود امنیت باعث شده که مطالعات باستانشناسی تقریبا عقیم و مسکوت بماند.
برنامه توسعه ملل متحد میگوید افغانستان پس از تسلط طالبان، با بحران اقتصادی و انسانی جدی مواجه است. به گفته این سازمان، اقتصاد افغانستان از ۲۰۲۰ تاکنون ۲۷ درصد کوچکتر شده و از هر ده افغان تقریبا هفت نفر از دسترسی به خدمات اساسی محروم اند.
این گزارش نشان میدهد که سطح ارائه خدمات نهادها در سه سال گذشته با درنظرداشت تاثیرات همهگیری کووید ۳۷.۶ درصد کاهش یافته است.
این نهادها بهدلیل «وابستگی شدید به کمکهای بینالمللی» بیشترین آسیبپذیری را داشتهاند.
در این بین میزان تولیدات داخلی غیر غذایی نیز طی دو سال گذشته ۱۹.۳ درصد کاهش داشته است.
بر مبنای این گزارش محصولات کشاورزی طی دو سال گذشته، بهدلیل خشکسالیهای مداوم ۱۵.۷ درصد کاهش یافته است.
به همین ترتیب، بخش صنعت طی سه سال گذشته بهدلیل خروج سرمایهگذاران خارجی و اعمال تحریمهای بینالمللی ۲۲.۴ درصد کاهش داشته است.
سازمان ملل میگوید بخش معدن، تنها بخشی است که در سال ۲۰۲۲ شاهد ۴.۱ درصد رشد بوده است.
سازمان ملل میگوید گروه طالبان اقداماتی را برای مقابله با بحران اقتصادی مانند صدور قراردادهای چندساله با شرکتهای خارجی در بخشهای معدن و انرژیهای تجدیدپذیر انجام داده است. با این حال، این اقدامات برای بهبودبخشی رکود اقتصاد کافی نیست.
در گزارش سازمان ملل آمده است که افغانستان برای حل بحران اقتصادی، به جذب سرمایهگذاری خارجی بیشتر و بهبود ظرفیت تولید داخلی نیاز دارد.
سازمان ملل بخشی از رکود اقتصادی در افغانستان را به همهگیری کووید و تاثیر آن بر کل اقتصادی جهانی مرتبط دانسته است.
برنامه توسعهای سازمان ملل در گزارش خود پیشنهاد داده طالبان باید اقداماتی را برای حل چالشهای بخش بانکی، بازگرداندن نیروی انسانی متخصص در نهادهای کلیدی بخش اقتصادی، تقویت رقابتپذیری صادرات و تسهیل سرمایهگذاری و فعالیتهای تجاری انجام دهد.
براساس این ارزیابی، در حالی که اشتغال مردان در سکتورهای مختلف ۱۱ درصد افزایش داشته، از زمان تسلط طالبان بر کشور اشتغال زنان به نصف کاهش یافته است.
سازمان ملل میگوید وضع محدودیتها بر زنان مانعی جدی بر سر راه بهبود وضعیت اقتصادی و اجتماعی افغانستان است.
گزارش در بخش دیگری تاکید دارد که پس از تسلط طالبان بر افغانستان کسبوکارهای کوچک و متوسط با بحران روبهرو شدهاند.
براساس آمار سازمان ملل، سرمایهگذاریهای خرد و کمکهای بلاعوض کشورها و نهادهای کمککننده بهعنوان منبع مهم تأمین مالی خردهتجارتها بیش از ۶۰ درصد کاهش را نشان میدهد.
برنامه توسعه سازمان ملل میگوید که بیشتر تجارتهایی که تحت مدیریت زنان بودهاند از کاهش قرضههای کوچک و کمکها متاثر شدهاند.
این گزارش تاکید دارد که این امر، دسترسی کسبوکارها به منابع مالی را دشوار کرده است و به بیکاری دامن زده است.
سازمان ملل گفته نهادهای دولتی طالبان به ویژه نهادهایی که در بخش اقتصادی فعالیت میکنند، از دانش فنی و مهارتهای لازم برای حمایت از رشد اقتصادی برخوردار نیستند و این امر سرمایهگذاری، ایجاد شغل و ارائه خدمات را کند میکند.
شماری از متقاضیان پاسپورت در کابل میگویند طالبان زنان و مردان را در صف ریاست پاسپورت کابل با «چوب و شلاق» لتوکوب میکنند. به گفته آنها، ریاست پاسپورت طالبان در کابل روز پنجشنبه (۲۸ جدی) برگههای درخواست متقاضیان را به سطل آشغال ریختند.
در ویدیویی که به افغانستان اینترنشنال رسیده، دیده میشود که متقاضیان برگههای درخواست خود را از روی خیابان برمیدارند.
صف طویل متقاضیان در نیمهشب
یکی از متقاضیان که به دلایل امنیتی نخواست نامش گرفته شود، گفت ریاست پاسپورت طالبان اعلام کرده بود که مردم میتوانند به ریاست پاسپورت کابل مراجعه کنند و عریضههای خود را تحویل دهند.
به گفته این شهروند، مردم از نیمهشب به ریاست پاسپورت کابل رفته و در صف انتظار نوبت گرفته بودند تا با آغاز ساعات کاری عریضههای خود را تحویل دهند.
با این حال او میگوید افراد طالبان در دروازه ریاست پاسپورت زنان و مردان را لتوکوب کردند و برگههای آنان را دور انداختند.
ریاست پاسپورت طالبان هفته گذشته اعلام کرد که توزیع حضوری پاسپورت در کابل از ۲۰ جدی آغاز میشود.
در پی انتشار این فراخوان جمعیت بزرگی از متقاضیان پاسپورت در کابل، هرات، پروان و دیگر شهرهای افغانستان به شعبههای ریاست پاسپورت هجوم بردند.
شهروند دیگری از کابل در پیامی که به افغانستان اینترنشنال فرستاد ادعا کرد که در یک روز «حداقل بیست هزار نفر» از ولایات مختلف آمده بودند تا عریضههای خود را برای دریافت پاسپورت تحویل دهند.
او گفت وضعیت به گونهای است که «کل افغانستان میخواهد به خارج برود».
این شهروند گفت طالبان فقط روز پنجشنبه را برای تحویل مدارک اختصاص داده است اما اختصاص یک روز در هفته «پاسخگوی نیاز همه متقاضیان نیست».
خالد زدران، سخنگوی وزارت داخله طالبان به افغانستان اینترنشنال میگوید هیچ ارتباطی میان گروه جیشالعدل و طالبان وجود ندارد. او گزارش برخی از رسانههای نزدیک به پاکستان درباره واگذاری امنیت ولایت مرزی با ایران به جیشالعدل را بیاساس خواند.
این اظهارات آقای زدران در پاسخ به یادداشت حامد میر، روزنامهنگار پاکستانی مطرح شده که گفته بود «طالبان افغانستان و جیشالعدل متحدان نزدیک هستند».
آقای میر در یادداشتی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت «طالبان مسئولیت استانهای نیمروز، فراه و هرات افغانستان را به جیشالعدل سپردهاند».
به گفته او «این گروه ایرانی در حملات علیه نیروهای امنیتی پاکستان دست دارد».
پیش از این روزنامه جمهوری اسلامی نیز در مقالهای نوشته بود که جیشالعدل به حمایت طالبان پایگاههایی در افغانستان دارد.
این روزنامه چاپ تهران افزود از زمانی که این گروه «حمایت لوژستیکی و سیاسی» طالبان را جلب کرد، «میشد حدس زد که دست به اقدامات شرورانهای خواهد زد».
همین روزنامه در ماه جدی در مقاله جداگانهای نوشت طالبان سه جداییطلب ایرانی را بهعنوان مسئولان امنیتی خود در سه ولایت هممرز با ایران تعیین کرده است.
این روزنامه از آنها به نامهای مولوی توحیدی در هرات، ضیایی در فراه و عبدالمالک ملازاده در نیمروز نام برده است.
پیشتر از آن محمدحسین جعفریان، روزنامهنگار شناخته شده ایرانی در یک گفتوگوی اختصاصی با افغانستان اینترنشنال ادعای مشابهی را مطرح کرده بود.
وزیر صحت عامه طالبان خبر داد که قرار است در سال جاری میلادی چهار برنامه واکسین بیماری فلج کودکان (پولیو) در سراسر افغانستان تطبیق شود. قلندر عباد گفت در دو سال گذشته میلادی، هشت مورد مثبت بیماری فلج کودکان در افغانستان ثبت شده است.
در سال ۲۰۲۱ در افغانستان ۱۴ مورد مثبت فلج کودکان ثبت شده بود.
رادیو - تلویزیون ملی افغانستان، رسانه دولتی تحت کنترول طالبان روز پنجشنبه (۲۸ جدی) گزارش داد که قلندر عباد گفته به منظور کنترول و جلوگیری بیماری فلج کودکان با سازمان جهانی صحت، بنیاد بیلگیتس و نمایندگان دیگر نهادها گفتوگو کرده است.
افغانستان و پاکستان، دو کشوری در جهان هستند که تاکنون نتوانستهاند بیماری فلج اطفال را محو کند.
سازمان جهانی بهداشت پیشتر اعلام کرد که اخراج مهاجران افغان از پاکستان و جابجایی گسترده جمعیت، خطر گسترش فلج اطفال را در افغانستان افزایش میدهد.
حسن کاظمی قمی، نماینده رئیسجمهور ایران در امور افغانستان در پی سفر خود به اسلامآباد، گفته موضوع افغانستان یکی از مهمترین موضوعات در سیاست خارجی کشورهای منطقه است. آقای قمی افزود ثبات و امنیت منطقه به نوعی در گرو ثبات و امنیت افغانستان است.
آقای قمی در ۲۴ جدی در راس هیئتی به پاکستان سفر کرد. او در این سفر با عباس جیلانی، وزیر خارجه و آصف درانی، نماینده ویژه پاکستان در امور افغانستان ملاقات کرد.
او که همزمان مسئولیت سفارت ایران در کابل را نیز به عهده دارد، درباره دیدارهای خود با مقامات پاکستان گفت: «در گفتوگوهایی که ما با مقامات پاکستان داشتیم، بر برداشتن گامهای عملی در زمینه همکاریهای منطقهای تاکید شد و توافق کردیم که گروه تماس منطقهای در این زمینه تشکیل شود و کشورهایی که در حوزه افغانستان سهیم اند، در شرایط کنونی در زمینه بهبود شرایط افغانستان سهمی پویاتر از گذشته ایفا کنند».
ایران در آخرین نشست فرمت مسکو در ماه میزان طرح تشکیل گروه تماس منطقهای را ارائه کرد.
آقای قمی در مصاحبه با خبرگزاری صدا و سیما گفت: «دیگران» هنوز هم سعی دارند از جغرافیای افغانستان در مسیر اهداف خود سو استفاده کنند. او افزود در چنین وضعیتی، «طبیعتاً بهترین کار ایجاد همکاریهای منطقهای برای کمک به افغانستان است».
هند نیز پیش از این از تشکیل گروه تماس حمایت کرده بود.
کشورهای منطقه بارها نگرانی خود را از حضور سازمانهای تروریستی در افغانستان ابراز کردهاند. در عین حال، آنها میخواهند طالبان را متقاعد کنند که به تشکیل حکومت مشارکتی با نیروهای سیاسی دیگر تن دهد.