رئیس بخش کشورهای مستقل مشترکالمنافع وزارت خارجه روسیه در مصاحبه با خبرگزاری تاس گفت این کشور پذیرای پیشنهادهای «واقعا معنادار» برای حلوفصل دیپلوماتیک وصعیت اوکراین است. الکسی پولیشچوک در عین حال افزود که غرب رویکرد دیگری دارد.
او توضیح داد: «غرب نمیخواهد رویکرد خود را تغییر دهد، چون به نفع آنهاست که به بحران اوکراین دامن بزنند.»
این دیپلومات روس افزود رهبری کییف و غرب به دنبال شکست استراتژیک روسیه است.
او میگوید اما روسیه همیشه برای غلبه بر بحران کنونی از طریق روشهای سیاسی و دیپلوماتیک پذیرای پیشنهادهای معنادار بوده است.
مقامها در مسکو کییف را متهم به سقوط هواپیمای نظامی روسی کردند که همه ۷۴ سرنشین آن از جمله ۶۵ اسیر جنگی اوکراینی کشته شدند. مسکو گفته که این هواپیما در منطقه مرزی در نزدیکی اوکراین سقوط کرد. روسیه برای اثبات ادعای خود مدرکی ارائه نکرده است.
وزارت دفاع روسیه در بیانیهای گفته که این هواپیما حامل ۶۵ اسیر جنگی اوکراین، شش خدمه و سه سرباز روسی بود. به گفته این وزارت، رادار روسی شلیک دو موشک از منطقه خارکف اوکراین که با بلگورود هم مرز را ثبت کرده است.
کییف این اتهام را نه رد و نه تایید کرده است.
ساعاتی پس از سقوط هواپیما، ستاد کل نیروهای مسلح اوکراین در بیانیهای به آن اشاره ای نکرد. اما افزود که اوکراین هواپیماهای ترانسپورتی نظامی روسیه را که حامل تسلیحات باشند، به ویژه در نزدیکی مرز هدف قرار میدهد.
به گزارش اسوشیتدپرس، وزارت دفاع روسیه گفته که یک هیئت ویژه عازم محل سقوط این هواپیما شده است.
خبرگزاری رویترز تصاویری از محل رویداد پخش کرده که نشان میدهد شعلههای آتش و دود از زمین بلند شده است.
ریا نووستی، خبرگزاری دولتی روسیه، گزارش داد که سرنشینان این هواپیما اسیران جنگی بودند که برای مبادله اسیران به یک منطقه مرزی منتقل میشدند.
دمیتری پسکوف، سخنگوی ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه در گفتوگوی تلفنی با خبرنگاران از اظهار نظر درباره این سانحه خودداری کرد و گفت که هنوز اطلاعی در این مورد ندارد.
نیروهای هوایی روسیه اخیرا دچار رشتهای از سانحههای هوایی شدند. ناظران به این باورند که این سانحهها ناشی از افزایش پروازها در دوران جنگ اوکراین است.
رئيسجمهور اوکراین اعلام کرد که در حملات موشکی روسیه به کییف و مناطق مرکزی و جنوبی کشورش دستکم ۱۸ نفر کشته و ۱۳۰ نفر زخمی شدند. ولودیمیر زلنسکی گفت در این حملهها همچنین ۲۰۰ ساختمان، از جمله ۱۳۹ خانه تخریب شدند.
طبق اعلام ارتش اوکراین، روسیه ۴۴ فروند انواع موشک را به اوکراین شلیک کرد که ۲۲ موشک رهگیری شدند. ۲۰ موشک بر فراز کییف رهگیری شدند.
همزمان با این حمله، رستم عمروف، وزیر دفاع اوکراین در نشست وزیران دفاع درباره نیازهای دفاعی کییف، گفت که روسیه در دو ماه گذشته، از ۶۰۰ موشک و هزار پهپاد علیه اوکراین استفاده کرده است.
امریکا میزبان ۵۰ کشور متحد اوکراین است که به دلیل مسایل مالی قادر به ارسال مهمات به کییف نیستند. وزیر دفاع امریکا سهشنبه از آنها خواست که تلاش بیشتری برای خرید تسلیحات برای اوکراین کنند. پنتاگون اذعان کرد فعلا پولی برای حمایت از اوکراین ندارد.
سبرینا سینگ، معاون سخنگوی پنتاگون روز دوشنبه (۲ دلو) گفت که «اگرچه ما در حال حاضر قادر به ارائه کمکهای امنیتی خود[به اوکراین] نیستیم، متحدان ما به انجام آن ادامه میدهند.»
به علت مخالفت جمهوریخواهان در کانگرس، بودجه چند میلیاردی کمک نظامی امریکا به اوکراین تصویب نشده است و اتحادیه اروپا نیز دچار اختلافات مشابه بوده و کمکهای وعده شده را هنوز در اختیار اوکراین قرار نداده است.
اسوشیتدپرس روز سهشنبه گزارش داد که بیش از ۵۰ کشور متحد اوکراین در امریکا گردهم آمده اند تا برای تداوم کمکهای نظامی به اوکراین وارد گفتوگو شوند.
این خبرگزاری نوشت که ایالات متحده که در انتظار تصویب بودجه کمک به اوکراین از سوی کانگرس است، از متحدان خود میخواهد فعلاً این خلا را پر کنند.
لوید آستین، وزیر دفاع امریکا که دوره نقاهت پس از جراحی پروستات را در خانه سپری میکند، در سخنان افتتاحیه این نشست گفت: «من از این گروه میخواهم تا به اوکراین سامانههای دفاع هوایی و رهگیری موشکی کمک کنند.»
در همینحال، ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو نیز روز سهشنبه از یک قرارداد مشترک ۱.۲ میلیارد دالری برای خرید بیش از ۲۲۲ هزار گلوله ۱۵۵ میلیمتری خبر داد. این گلولهها یکی از مهمترین مهمات مورد استفاده در درگیری اوکراین با روسیه است.
پنتاگون آخرین بسته کمکهای نظامی خود را برای اوکراین در ۲۷ دسامبر ۲۰۲۳ اعلام کرد، بستهای ۲۵۰ میلیون دالری که شامل گلولههای ۱۵۵ میلیمتری، موشکهای ضد هوایی و سایر اقلام از انبارهای موجود ایالات متحده است.
ایالات متحده از آن زمان تاکنون قادر به تامین مهمات اضافی نبوده است زیرا پول برای تکمیل آن ذخایر تمام شده است و کنگره هنوز بودجه بیشتری را تایید نکرده است.
ایالات متحده بیش از ۴۴.۲ میلیارد دالر کمک امنیتی به اوکراین از زمان حمله روسیه به روسیه در فبروری ۲۰۲۲ ارائه کرده است.
کاهش کمکهای خارجی بر برنامههای عملیاتی ارتش اوکراین تاثیر منفی بر جا گذاشته و این کشور مجبور شده که در برخی جبهات از شدت حملات خود بر ارتش روسیه بکاهد.
هفته گذشته ردههای بالای دولتی و نظامی سویدن هشداری برای آمادگی مردم در برابر احتمال حمله روسیه به این کشور صادر کردند و از شهروندان خواستند برای احتمال بروز جنگ آماده باشند. این بمب خبری، وحشت سویدنیها و انتقاد از رهبران این کشور را در پی داشت.
فرانس۲۴ در گزارشی به این مساله پرداخت و نوشت شماری از مردم، این هشدار را جدی گرفته و برای تهیه سوخت و بستههای لوازم ضروری و حیاتی (کیت بحران) به فروشگاهها هجوم بردند.
بر اساس این گزارش، برخی دیگر نیز رهبران سویدن را به ایجاد ترس و وحشت متهم کردند.
گوستاو والبوم، کارآفرین و کشاورز ۳۷ ساله که یک سرباز ذخیره نظامی است، هفته گذشته نامهای دریافت کرد و از طریق آن مطلع شد که در صورت بروز جنگ، در پست جدیدی منتصب خواهد شد.
او که از این هشدار شگفتزده نشده است، به فرانس۲۴ گفت: «نزدیکی بسیار روسیه به سویدن و غیرقابل اعتماد بودن آن، چیز جدیدی نیست. موارد جاسوسی اخیر و تلاشهای روسیه برای نفوذ به افکار عمومی به این واقعیت افزوده شده است.»
پس از هشدار مقامات سویدن، والبوم نیز مانند بسیاری از سویدنیها بلافاصله به فروشگاه رفته تا برای خود و خانوادهاش «کیت بحران» تهیه کند.
او با اشاره به برگزاری کنفرانس امنیتی سالانه در غرب سویدن گفت: «من بیشتر از این تعجب میکنم که برخی از مردم فکر میکنند این هشدار اغراقآمیز است.»
کنفرانس امنیتی
در کنفرانس امنیتی سالانه سویدن، کارل اسکار بوهلین، یک مقام ارشد نظامی به حضار گفت: «جنگ میتواند به سویدن نیز کشیده شود»
به گفته او، این کشور کوچک اسکاندیناوی با ۱۰ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر جمعیت باید سریع خود را برای این شرایط آماده کند.
مایکل بیدن، فرمانده کل ارتش سویدن در مصاحبه با شبکه چهار تلویزیون این کشور گفت: «سویدنیها باید برای جنگ آماده شوند. ما باید متوجه باشیم که وضعیت چقدر جدی است و همه باید خود را از نظر ذهنی آماده کنند.»
پناهگاهها کجا هستند؟
اگرچه این اولین بار نیست که مقامات سویدن نسبت به خطرات همسایه تهاجمی خود، روسیه، هشدار دادهاند اما اولین بار است که به صراحت گفتند سویدن ممکن است هدف روسیه قرار گیرد و به یک منطقه جنگی تبدیل شود.
الین بوهمن، سخنگوی آژانس حوادث غیر مترقبه سویدن (MSB) گفت که این هشدارها باعث افزایش سه هزار و ۵۰۰ درصدی بازدید از نقشه پناهگاهها در وبسایت این آژانس و افزایش ۹۰۰ درصدی دانلود نقشهها شده است.
بوهمن توضیح داد: «الحاق غیرقانونی کریمه، زنگ خطری برای سویدن بود و معادلات جهانی را ناگهان تغییر داد؛ به این معنی که ما از تمرکز روی بحرانهای زمان صلح به برنامهریزی کامل دفاعی در تلاش برای تقویت توان خود رفتیم. بخشی از این سیستم دفاعی اطمینان از داشتن جمعیتی آگاه و آماده است.»
اگر بحران یا جنگ بیاید ...
کتابچه «اگر بحران یا جنگ بیاید!» به تازگی بین تمام خانوادههای سویدنی توزیع شد.
این کتابچه در سال ۲۰۱۸، پس از الحاق کریمه به روسیه در سال ۲۰۱۴، مورد تجدید نظر قرار گرفت و منتشر شد.
کتابچه مورد نظر بار دیگر در سال ۲۰۲۲ و زمانی که روسیه تهاجم تمام عیار خود را به اوکراین آغاز کرد، منتشر شد.
این نسخه شامل اطلاعاتی در مورد چگونگی آماده شدن و اقدامات مناسب در موقعیت بحرانی از قطع برق و آتشسوزی در جنگلها گرفته تا حملات سایبری و جنگ است.
در همان زمان، آژانس حوادث غیر مترقبه سویدن، شهروندان را تشویق کرد تا «کیتهای بحران» را تهیه کنند که حاوی وسایل ضروری مانند رادیو، غذا، آب، کیسه خواب و اجاقهای کمپینگ است.
برخی شرکتها در بازار جدید «کیت بحران» سرمایهگذاری کردهاند و کیتهای غذای آمادهای ارائه میکنند که میتواند تا ۲۵ سال دوام بیاورد.
دستگیریهای متعدد، حملات سایبری و تداخل در ارتباطات رادیویی
از سال ۲۰۲۲ و به ویژه پس از اینکه سویدن از تهدیدات روسیه سرپیچی و تلاش برای پیوستن به ائتلاف نظامی ناتو را آغاز کرد، اوضاع در این کشور بیش از پیش متشنج شده است.
قبل از تلاش برای پیوستن به ناتو، سویدن به مدت ۲۰۰ سال از نظر نظامی با هیچ ارتش دیگری متحد نشده بود.
ترکیه و هنگری هنوز به درخواست سویدن چراغ سبز نشان ندادهاند؛ هر چند اکنون موافقت دولت ترکیه به رای پارلمان بستگی دارد.
پلیس سویدن سال گذشته چندین نفر را که مظنون به جاسوسی یا جمعآوری اطلاعات برای روسیه بودند دستگیر کرد و مقامات سویدنی از افزایش حملات سایبری خبر دادند.
در ماه دسامبر منطقه وسیعی بر فراز دریای بالتیک در معرض اختلالات سایبری قرار گرفت که باعث شد چندین هواپیما، سیگنالهای ناوبری ماهوارهای خود را از دست بدهند.
در همین حال روسیه یک رزمایش نظامی با هدف «تضعیف ناوبری و ارتباطات رادیویی دشمن» در این منطقه انجام داد.
واکنش منفی تیکتاک
هر چند هشدارهای حمله روسیه بیش از هر چیزی برای امنیت بیشتر سویدنیها اعلام شدهاند اما واکنشهای منفی بسیاری نیز در پی داشتند؛ به خصوص پس از ورود این هشدارها به رسانه اجتماعی تیکتاک که مخاطبان اصلی آن را عمدتا کودکان و نوجوانان تشکیل میدهند.
گروه حمایت از کودکان سویدنی (BRIS) گفت که پس از انتشار اظهار نظرهای صریح درباره جنگ در فضای مجازی، خط تلفن این گروه از تماسهای کودکان نگران پر شد.
این اتفاق باعث شد مگنوس جاگرسکوگ، دبیرکل این گروه از رسانهها بخواهد مراقب نحوه انتقال اخبار به کودکان باشند.
جاگرسکوگ در بیانیهای نوشت: «برای بسیاری از کودکانی که از قبل مضطرب و نگران جنگاند، پستهای رسانههای اجتماعی شرایط را سختتر میکند.»
رویای جنگ
به گزارش اکونومیک تایمز، الکسی پوشکوف، نماینده مجلس اعلای پارلمان روسیه در پستی در تلگرام گفت: «گاهی اوقات به نظر میرسد برخی از افسران ارتش و روزنامهنگاران سویدنی رویای جنگ را در سر میپرورانند.»
او با اشاره به نبرد اوایل قرن هجدهم بین سویدن و روسیه در جایی که اکنون اوکراین نامیده میشود، افزود: «به نظر میرسد که آنها نمیتوانند از زمان شکست در پولتاوا آرام شوند.»
برای مارک گالئوتی، مقام ارشد موسسه خدمات متحد سلطنتی (RUSI)، چشمانداز اینکه روسیه نگاه خود را به سوی سویدن معطوف کند، دور از ذهن به نظر میرسد.
گالئوتی به خبرگزاری فرانسه گفت: «من درک میکنم ساختارهای نظامی باید در مورد بدترین سناریوها فکر کنند و روسیه نشان داده که بدتر از آنچه ما پیشبینی کرده بودیم، تهاجمی است اما باید اعتراف کنم در مورد احتمال وقوع هر نوع سناریویی مانند جنگ تردید دارم.»
گالئوتی گفت که عوامل متعددی این سناریو را بسیار بعید میسازند؛ از جمله اینکه ارتش روسیه، یا حداقل نیروهای زمینی، در جنگ اوکراین از بین رفتهاند و بازسازی آن سالها طول خواهد کشید.
گالئوتی گفت: «سوال اصلی این است که چرا ولادیمیر پوتین باید دست به چنین اقدامی بزند؟ درست است که در دیدگاه پوتین، اوکراین جایگاه ویژهای برای روسیه دارد اما او هیچ نشانهای مبنی بر آرزوی باز پسگیری کشورهای بالتیک از خود نشان نداده است.»
گالئوتی همچنین گفت تصور این مساله سخت است که روسیه در بحبوحه یک جنگ پرهزینه بخواهد خود را وارد درگیری به مراتب بزرگتری کند که شامل کشورهای ناتو نیز میشود.
ریانووستی، خبرگزاری دولتی روسیه یکشنبه نوشت اگر غرب داراییهای بیشتری از روسیه توقیف و برای بازسازی اوکراین استفاده کند، مسکو نیز تلافی خواهد کرد. این خبرگزاری نوشت کشورهای غربی دارایی و سرمایهگذاری حدود ۲۸۸ میلیارد دالر را از دست خواهند داد.
پس از حمله روسیه به اوکراین، ایالات متحده و متحدانش معاملات با بانک مرکزی و وزارت دارایی روسیه را ممنوع کردند و حدود ۳۰۰ میلیارد دالر از داراییهای این کشور را در غرب را مسدود کردند.
مقامات ایالات متحده و بریتانیا در ماههای اخیر تلاشهایی را برای مصادره داراییهای مسدود شده روسیه در بلجیم و دیگر شهرهای اروپایی آغاز کردهاند. آنها قصد دارند که از این داراییها برای بازسازی اوکراین استفاده کنند.
رویترز به نقل از منابع خود گزارش داد که این دو کشور امیدوارند رهبران گروه هفت موافقت کنند که در اواخر ماه فبروری، در دومین سالگرد تهاجم مسکو به اوکراین، موضع قویتری در این خصوص صادر کنند.
روسیه واشنگتن را متهم به فشار بر کشورهای اروپایی برای اعمال تحریمهای مشابه علیه این کشور کرده است.
کرملین گفته است که مسکو فهرستی از داراییهای امریکا و اروپا و کشورهای غربی دیگر را در اختیار دارد که در صورت تداوم تلاشهای برای مصادره داراییهایی روسیه برای کمک به بازسازی اوکراین عمل به مثل خواهد کرد.
خبرگزاری ریا نووستی میگوید که سرمایهگذاری مستقیم اتحادیه اروپا، کشورهای گروه هفت، آسترالیا و سوئیس در اقتصاد روسیه در پایان سال ۲۰۲۲ به ۲۸۸ میلیارد دالر رسیده است.