صندوق جمعیت ملل متحد روز پنجشنبه (۱۹ دلو) در حساب کاری خود در اکس نوشت که در مناطق دورافتاده افغانستان اغلب زنان در هنگام زایمان جان خود را از دست میدهند. به گفته این نهاد، بسیاری از زنان روستاهای دورافتاده به خدمات صحی دسترسی ندارند.
صندوق جمعیت ملل متحد در عین حال خبر داده که در حال ساخت خانه بهداشت در مناطق دورافتاده برای کمک به زنان با هدف اطمینان از بارداری و زایمان ایمن است.
بر اساس آخرین آمار سازمان جهانی بهداشت در هر ۱۰۰ هزار تولد در افغانستان، ۶۳۸ زن جان خود را از دست میدهند.
همچنین براساس آماری که سازمانهای غیردولتی در بخش صحت باروری در افغانستان ارائه میکنند حدود ۴۰ درصد از زنان افغان در خانه زایمان میکنند، اما در مناطق دورافتاده این رقم به ۸۰ درصد میرسد.
یک لایحه مرزی که هدف آن سختتر کردن قانون مهاجرت در امریکا بود، چهارشنبه از تصویب مجلس سنای این کشور باز ماند. در صورت تصویب این لایحه در کانگرس برنامه ویژه ویزای مهاجرت افغانها تمدید و راه اقامت دایمی افغانهای تازه وارد در امریکا هموار میشد.
این لایحه در رای گیری روز چهارشنبه در مجلس سنا که ۱۰۰ عضو دارد، با ۴۹ رای موافق در برابر ۵۰ مخالف شکست خورد. این لایحه برای به رای گذاشته شدن در مجلس نمایندگان امریکا به ۶۰ رای مثبت نیاز داشت.
در این لایحه بسته کمکی ۱۱۸ میلیارد دالری سخت کردن مقررات مهاجرتی، کمک به اوکراین در جنگ با روسیه و اسرائیل در نبرد با حماس پیش بینی شده بود. اما، جمهوریخواهان به رغم هفتهها مذاکره، با آن مخالفت کردند.
جمهوریخواهان ماهها استدلال کردند که کمک اضافی به دو اسرائیل و اوکراین مستلزم رسیدگی به شمار بالای مهاجرانی است که از مرز مکسیکو وارد امریکا میشوند.
تاثیر لایحه مرزی بر مهاجران افغان
اندرو سالیوان، مدیر سازمان «هیچکس پشت سر نگذاشته نشود» روز دوشنبه، ۱۷ دلو، در گفتوگو با سیانان هشدار داده بود که در صورت شکست این لایحه در کانگرس، سرنوشت افغانهای همکار سابق امریکا در افغانستان، در هاله ابهام قرار خواهد گرفت.
این نظامی پیشین امریکا گفت که عدم تصویب این لایحه باعث میشود شمار زیادی از متحدان افغان نیروهای امریکایی، مدت طولانی در افغانستان بمانند و تحت تعقیب طالبان قرار گیرند.
سالیوان ناکامی کانگرس در حمایت از این افغانها را «کاملا نگرانکننده» خواند.
این نظامی کهنهکار امریکایی که در افغانستان خدمت کرده و اکنون مدیریت نهادی را برای خارج کردن افغانهای همکار دولت امریکا به عهده دارد، گفت: «از اینکه امریکا نتوانسته کنار متحدان افغانش بایستد، باعث شده تا بسیاری از سربازان امریکایی که در افغانستان خدمت کردهاند، از لحاظ روحی رنج ببرند.»
او افزود عدم تصویب این لایحه در کنکره پیامی را که به سایر متحدان امریکا در سراسر جهان میفرستد، این است که امریکا یک «شریک قابل اعتماد» نیست.
لایحه مرزی و بسته کمکهای خارجی که دو حزب دموکرات و جمهوریخواه پیشنهاد کرده، به دولت امریکا اجازه میدهد به وعدههای خود به افغانهایی که با این کشور در طول جنگ همکاری کردند، عمل کند.
در صورت تصویب این لایحه در کنگره، برنامه ویژه ویزای مهاجرت برای افغانهای همکار دولت امریکا تمدید و مسیر شهروندی برای مهاجران افغان که به صورت موقت در امریکا زندگی میکنند، هموار میشود.
شمار زیادی از افغانها دو سال پس از تخلیه با ویزای موقت در امریکا زندگی میکنند و هنوز پرونده اقامت شان از سوی اداره مهاجرت امریکا بررسی نشده است.
هدر بار، از دیدبان حقوق بشر، از رهبران جهان خواست با حمایت از تصویب معاهدهای در مورد جنایات علیه بشریت، حمایت از زنان را بیشتر کرده و آپارتاید جنسیتی را نیز در آن بگنجانند. او گفت باید یک مکانیسم جمعآوری شواهد جنایات علیه زنان افغان بوجود بیاید.
او در وبسایت این سازمان نوشت که دیدبان حقوق بشر، عفو بینالملل، کمیسیون بینالمللی حقوقدانان و چند سازمان دیگر پذیرفتهاند که طالبان در افغانستان مرتکب آزار و اذیت جنسیتی و جنایات علیه بشریت شدهاند.
معاون بخش زنان دیدبان حقوق بشر نوشت که رسیدگی به این جنایات در صلاحیت دادگاههای ملی و بینالمللی از جمله دادگاه کیفری بینالمللی (ICC) است.
او همچنین خواهان حمایت کشورها از گزارشگر ویژه و دیگر کارشناسان حقوق بشر در افغانستان شد.
او گفت که قرار است گزارشگر ویژه سازمان ملل و دیگر کارشناسان حقوق بشر تا جون ۲۰۲۴ گزارش خود را به شورای حقوق بشر سازمان ملل در مورد اقدام در برابر «سیستم نهادینه شده تبعیض، تفکیک جنسیتی، بیاحترامی به کرامت انسانی و طرد زنان و محرومیت زنان و دختران» توسط طالبان ارائه دهند.
خانم هدر بار گفت که در مورد دادگاههای بینالمللی، رهبران سیاسی باید اطمینان حاصل کنند که این دادگاه و دیگر دادگاهها منابع و همکاری لازم برای پاسخگویی رهبران طالبان را در مورد آزار و اذیت جنسیتی دارند.
او افزود که باید در رابطه با نقض کنوانسیون رفع تمامی اشکال تبعیض علیه زنان توسط طالبان که افغانستان آن را بدون قید و شرط در سال ۲۰۰۳ به تصویب رساند، پروندهای در دادگاه کیفری بینالمللی تشکیل شود.
هدر بار در این مطلب گفته که طالبان در بیش از دو سالی که بر افغانستان حاکم شدهاند، جدیترین بحران حقوق زن را بوجود آوردهاند.
او گفته که واکنش جامعه بینالمللی به رفتار طالبان ضعیف بوده و به عواقب منفی آن بر حقوق زنان و دختران در جهان توجه نشده است.او هشدار داده که پاسخ جهان به وضعیت افغانستان تاثیر عمیقی بر برابری جنسیتی در سایر نقاط جهان خواهد داشت.
این مقام دیدبان حقوق بشر افزوده که بحران افغانستان بهدلیل جنگ اوکراین و درگیری جدید در خاورمیانه تا حد زیادی از سرخط خبرها ناپدید شده است.
آپارتاید جنسیتی در افغانستان
هدر بار در ادامه مقاله خود گفته که افغانستان در شاخص زنان، صلح و امنیت، در رتبه آخر قرار دارد و گزارشگر ویژه سازمان ملل در مورد وضعیت حقوق بشر در افغانستان به "تخریب بیسابقه حقوق زنان" اشاره کرده است.
او گفته که زنان افغان و مقامهای سازمان ملل و دیگر سازمانها ظلم و ستم طالبان را بر زنان را «آپارتاید جنسیتی» نامیدهاند.
مسئول دیدبان حقوق بشر گفته دختران و زنانی که به تخلفات خود اعتراض میکنند با عواقب وحشتناکی از جمله ناپدید شدن اجباری، بازداشت خودسرانه و شکنجه روبرو هستند. او همچنین به بازداشت گسترده زنان و دختران به اتهام بیحجابی اشاره کرده است.
واکنش غیر فمینیستی کشورها
این عضو دیدبان حقوق بشر واکنش دولتها و سازمانهای بینالمللی به بحران نقض حقوق زنان در افغانستان را ضعیف توصیف کرده است.
هدر بار گفت: «این واکنشها پراکنده، سیاسی، آشفته، اغلب بیتفاوت، و صادقانه بگویم، غیر فمینیستی بوده است.»
هدر بار گفته که بسیاری از دیپلوماتها به آنها درباره اهمیت تعامل با طالبان گفتهاند. اما به باور خانم هدر بار این تعامل هیچ نتیجهای در قانع کردن طالبان برای پایان دادن به تجاوز به حقوق زنان نداشته و حتی ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد.
او گفته اگر جهان بتواند بیاموزد که چطور با بدرفتاریهای طالبان کنار بیایند، این نشان میدهد که حقوق زنان و دختران در جاهای دیگر چقدر شکننده است.
هدر بار افزود: «اگر رهبران طالبان بتوانند با جتهای شخصی پرواز کنند، در سفرهای دیپلوماتیک برایشان فرش قرمز پهن کنند، اجازه اداره سفارتخانهها را بهدست آورند، در حالی که به بدترین شکل به نقض حقوق زنان در کره زمین ادامه میدهند، این نشانهای روشن از اهمیت اندک حقوق زنان در جاهای دیگر دارد.»
عطامحمد نور، از چهرههای مخالف طالبان گفته افغانستان منبع تولید نیروی نیابتی و قلمرو حاکمیت دیگران نیست تا از آنجا فرمان حرکت نیروی انتحاری صادر کنند. آقای نور گفته افت سیاسی افغانستان باعث شده یک دیپلومات ارشد کشور همسایه بر آن حس مالکیت بکند.
حسن کاظمی قمی، نماینده ویژه ایران برای افغانستان اخیرا در مصاحبه با یک شبکه دولتی در ایران گفته است که اگر ضرورت باشد «بیش از یک لشکر نیروهای استشهادی» از افغانستان به حمایت از مردم فلسطین در غزه خواهند رفت.
به نظر میرسد که پیام تند یکی از چهرههای سیاسی سرشناس واکنشی به این اظهارات باشد.
این عضو ارشد شورای مقاومت ملی افغانستان در پستی که در شبکه اجتماعی اکس منتشر کرده نوشت: «آخرین اظهارات یکی از دیپلوماتهای ارشد کشور همسایه ما نشان میدهد که ایشان در فهم تاریخی حوادث کشور ما یا اغماض کرده یا هم برخورد سیاسی.»
عطامحمد نور بدون نام بردن از نماینده ویژه ایران گفته که شرایط افغانستان تحت کنترول طالبان «به حدی سرزمین ما را دچار افت سیاسی کرده که دیپلومات ارشد یکی از کشورهای همسایه بر سرزمین ما حس تملک میکند.»
آقای نور با توجه به حضور دستههای انتحاری در صفوف جنگجویان طالبان گفت که ماهیت این گروه و نیروی انتحاری که تربیت میکنند ربطی به افغانستان ندارد.
این چهره مخالف طالبان گفته که افغانستان قلمرو تصمیمگیری دیگران نیست و خواهان احترام کشورها به حاکمیت ملی افغانستان شده است.
نماینده ایران طالبان را بخشی از «محور مقاومت» در منطقه دانسته است.
محور مقاومت اصطلاحی است که جمهوری اسلامی برای توصیف نیروهای نیابتی خود در خاورمیانه استفاده میکند. این نیروها بر پایگاههای امریکایی و خاک اسرائیل حملات راکتی انجام میدهند.
گروهی از سازمانهای حقوق بشری مانند عفو بینالملل روز چهارشنبه در یک نامه سرگشاده به دبیرکل سازمان ملل گفتند که در نشست دوحه باید به حقوق زنان اولویت داده شود. این سازمانها تاکید کردند که نمایندگان زنان در مباحث این نشست حضور داشته باشند.
در نامه این سازمانها گفته شده که زنان افغان و مشارکت معنادار شان در نشستهای بین المللی در حاشیه قرار گرفته است.
قرار است در روزهای ۲۹ و ۳۰ دلو نشستی با اشتراک نمایندگان ویژه کشورهای برای افغانستان در دوحه برگزار شود. در این نشست از طالبان نیز دعوت شده است. اما، گروه های مخالفان طالبان گفته که در مورد این نشست با آنها صحبتی نشده است.
سازمان ملل گفته که این نشست نقشه راه همکاری سازمان ملل و کشورها با طالبان را ترسیم میکند. هماهنگکننده ویژه سازمان ملل این هفته در گفت و گو با مقام های ارشد طالبان گفت که هرچند کشورها خواهان تعامل با طالبان اند اما این گروه باید به قوانین بین المللی متعهد باشد.
دیدبان حقوق بشر، عفو بینالملل و ۸ سازمان بینالمللی دیگر در این نامه با اشاره به ممنوعیت زنان از کار، آموزش، محدودیت پوشش و مشارکت در زندگی عمومی افزوده که نشست دوحه فرصت مهمی است تا سازمان ملل تاکید کند حقوق زنان قابل مذاکره نیست.
نویسندگان نامه خواستار مشارکت زنان افغان، معترضان، نمایندگان قومی، اقلیتهای جنسی و سایر گروههای مخالف طالبان در تمام بحثهای نشست دوحه شدهاند.
طالبان بارها درخواست سازمان ملل و کشورهای دیگر برای رعایت حقوق زنان، از جمله حق آموزش را رد کرده است. این گروه گفته که درخواست مشارکت و آموزش زنان از سوی کشورهای جهان مخالف شریعت و فرهنگ افغانستان است.
در نامه این سازمان ها به دبیرکل سازمان ملل آمده است که اشتراک نکردن مخالفان طالبان در این نشست به تعهد سازمان ملل و اعتبار نشست دوحه صدمه وارد خواهد کرد.
در نامه آمده است که در این نشست از طالبان خواسته شود تا تمام محدودیتهای خود در برابر زنان را بردارند و کسانی را که خودسرانه بازداشت کردند بدون قید و شرط آزاد کنند.
در نامه تاکید شده که سازمان ملل درباره مباحث و نتایج این نشست اطلاع رسانی شفاف کند.
پیش از این نیز گروهی از زنان معترض افغان با فرستادن نامهای سرگشاده به سازمان ملل خواستار حضور نمایندگان زنان در نشست دوحه شدهاند.
طالبان گفته که به این نشست دعوت شده است، ولی پس از کسب اطلاع درباره موضوع و ترکیب شرکتکنندگان آن، درباره حضور خود در این نشست تصمیم خواهد گرفت.
سایت خبری حالوش روز چهارشنبه گزارش داد نهادهای امنیتی ایران حدود ۳۰۰ طلبه افغان دارالعلوم مکی زاهدان را فراخوانده و آنها را به اردوگاه اتباع خارجی منتقل کردند. منابع به حالوش گفتهاند که این افراد به افغانستان اخراج خواهند شد.
حالوش که اخبار استان سیستان و بلوچستان ایران را پوشش میدهد، گزارش داده که قبل از این نیز نیروهای نظامی با لباسشخصیها در ماه قوس با محاصره و یورش به مدارس دینی اهل سنت بیش از ۲۵۰ نفر از طلاب بدون شناسنامه را با خشونت بازداشت و رد مرز کردند.
در همین حال، نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ماه گذشته نیز با احضار مولوی نظیراحمد کرمزهی، مدیر داخلی حوزه علمیه مخزن العلوم شهر خاش در ماه گذشته به او یک هفته فرصت دادند تا طلاب افغان را اخراج کند.
نیروهای امنیتی هشدار داده بودند که در صورت عدم اخراج طلاب ظرف یک هفته، آنها خود اقدام به بازداشت و رد مرز آنها خواهند کرد.
در پی این تهدید، دستکم ۵۰ تن از طلاب افغان حوزه علمیه مخزن العلوم خاش خود را به اردوگاه اتباع خارجی شهرستان خاش معرفی و رد مرز شدند.
این در حالی است که بیشتر طلبههای افغان در حوزههای علمیه شیعی در شهرهای مذهبی چون قم و مشهد با برخورداری از حق تحصیل علوم دینی، اجازه اقامت در ایران را دارند.