گروههای حقوق بشری در روسیه میگویند بیش از ۴۰۰ نفر در شهرهای مختلف این کشور در تجمعات اعتراضی به خاطر مرگ الکسی ناوالنی، مخالف سرشناس پوتین بازداشت شدهاند. این رقم بزرگترین موج بازداشتهای سیاسی در روسیه پس از سپتامبر سال ۲۰۲۲ خوانده شده است.
مقامها زندانهای روسیه روز جمعه اعلام کردند که این الکسی ناوالنی در حال گذراندن دوره حبس طولانیمدتش در یکی از مناطق قطبی در شمال روسیه بود، پس از پیادهروی احساس ناخوشی کرد و تقریبا بلافاصله هوشیاری خود را از دست داد.
به تازگی این مقامها دلیل مرگ این مخالف سرشناس رئيسجمهور روسیه را «سندرم مرگ ناگهانی» اعلام کردند.
مرگ آقای ناوالنی اعتراضات در دستکم ۳۲ شهر روسیه را برانگیخت که منجر به بازداشت صدها نفر شد. بیشترین بازداشتها در شهر سنپترزبورگ صورت گرفت که تعداد آنها به ۲۰۰ نفر میرسد.
همچنین صدها نفر برای گلگذاری بر بنایای یادبود که الکسی ناوالنی حضور یافتند که رسانههای داخلی روسیه که تحت کنترول کرملیناند، گزارشی از آن ندادهاند.
ویکتور اوربان، نخستوزیر هنگری روز شنبه، گفت که پارلمان این کشور در جلسه هفته آینده میتواند عضویت سویدن به سازمان ناتو را تصویب کند. اوربان افزود: «خبر خوبی است که اختلاف ما با سویدن به زودی حل خواهد شد.»
سویدن تقریباً دو سال پیش درخواست پیوستن به سازمان نظامی ناتو را مطرح کرد.
هنگری تنها عضو ناتو است که هنوز درخواست سویدن را تایید نکرده است، روندی که نیاز به حمایت و تایید همه اعضای ناتو دارد. این تأخیر بر روابط هنکری و امریکا سایه انداخته و باعث نگرانی متحدان هنکری شده است.
قرار است پارلمان هنگری در ۲۶ فبروری تشکیل جلسه دهد.
اوربان گفت که با اولف کریسترسون، نخستوزیر سویدن اقداماتی را برای بازسازی اعتماد میان دو کشور انجام دادهاند. او درباره این اقدامات توضیحی نداد.
وزارت دفاع ایران روز شنبه از یک سیستم موشکی ضدبالستیک و یک سامانه دفاع هوایی با ارتفاع پایین، رونمایی کرد. خبرگزاری ایرنا گزارش داد که ورود سیستمهای جدید ساخت ایران به شبکه دفاعی این کشور، قابلیتهای دفاعی ایران را بهطرز چشمگیری افزایش میدهد.
برنامه رونمایی از این سیستمهای موشکی آرمان و سامانه دفاع هوایی آذرخش با حضور جنرال (سرتیپ) محمدرضا قرایی آشتیانی، وزیر دفاع، ایران برگزار شد.
به گزارش ایرنا، سامانه موشکی آرمان میتواند همزمان با شش هدف در فاصله ۱۲۰ تا ۱۸۰ کیلومتری مقابله کند. در همان حال، سامانه دفاع هوایی آذرخش میتواند اهدافی را تا ۵۰ کیلومتری با چهار هدف آماده شلیک موشک، شناسایی و منهدم کند.»
جمهوری اسلامی در حالی از دستآوردهای جدید موشکی و دفاعی خود رونمایی میکند که تنشها در منطقه بهشدت افزایش یافته است. گروه حوثی مورد حمایت ایران در یمن پیوسته به کشتیهای مرتبط با امریکا، بریتانیا و اسرائیل به نشانه همبستگی با غزه در دریای سرخ حمله میکند. در همان حال، گروههای شبهنظامی حامی جمهوری اسلامی در عراق و سوریه نیز به پایگاههای امریکا در داخل این دو کشور دست به حمله میزنند.
حدود یک ماه در یک حمله پهپادی شبهنظامیان مورد حمایت ایران در عراق به یک پایگاه نظامیان امریکایی در اردن در مرز سوریه، سه سرباز امریکایی کشته شدند.
در واکنش به این حملات، امریکا و بریتانیا به اهدافی در داخل یمن حمله کردهاند و مواضع گروههای مورد حمایت ایران در سوریه و عراق را نیز بمباران کردهاند.
جو بایدن، رئیسجمهور امریکا در واکنش به مرگ الکسی ناوالنی، منتقد مشهور ولادیمیر پوتین گفته از شنیدن این خبر خشمگین شده اما تعجب نکرده است. آقای بایدن در ادامه ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه را «مسئول مرگ ناوالنی» خواند.
او بر اتحاد امریکا و متحدان ناتو تاکید کرد و گفت: «دقیقا نمیدانم چه اتفاقی برای ناوالنی افتاده است، اما بدون شک مرگ او نتیجه (اعمال) پوتین و دار و دسته او بوده است.»
او از بررسی گزینههایی برای واکنش به این موضوع خبر داد.
همزمان با این، کامالا هریس، معاون اول جو بایدن رئیسجمهور امریکا با همسر الکسی ناوالنی دیدار کرد.
خانم هریس در این دیدار نهایت خشم و اندوه خود را از جان باختن این چهره مخالف پوتین در زندان ابراز کرد.
روز جمعه، ۲۷ دلو، سرویس زندان فدرال روسیه از مرگ الکسی ناوالنی، رهبر اپوزیسیون روسیه و مخالف سرشناس ولادیمیر پوتین خبر داد.
بر اساس این گزارش، ناوالنی که در حال گذراندن دوره حبس طولانیمدتش در یکی از مناطق قطبی در شمال روسیه بود، پس از پیادهروی احساس ناخوشی کرد و تقریبا بلافاصله هوشیاری خود را از دست داد.
شصتمین دور نشست امنیتی مونیخ با حضور ۸۰۰ تن از رهبران سیاسی جهان و کارشناسان روز جمعه در مونیخ آلمان آغاز به کار کرد. مقامهای روسیه، جمهوری اسلامی ایران و طالبان به این نشست دعوت نشدهاند.
در این نشست حدود ۶۰ رهبر سیاسی از جمله آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل و الاف شولتس صدراعظم آلمان حضور دارند.
از دیگر چهرههای سرشناس سیاسی ولادیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، کامالا هریس و آنتونی بلینکن، معاون رئیسجمهور و وزیر خارجه امریکا در این نشست شرکت کردند.
موضوعهای اصلی این نشست امنیتی سهروزه را امنیت جهانی از جمله جنگ روسیه و اکراین، جنگ اسرائیل و حماس، حمله امریکا به حوثیهای یمن، تغییرات اقلیمی، اقتصاد جهانی، نگرانی از پیامدهای گسترش هوش مصنوعی و افزایش حملات سایبری تشکیل میدهد.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، که سخنران اول این نشست بود، گفت که رقابتها میان قدرتهای بزرگ، جهان چندقطبی فعلی را با خطر جدی هستهای مواجه کرده است. او همچنین گفت که تغییرات اقلیمی و سوءاستفاده از هوش مصنوعی خطرات جدی دیگری است که جهان امروز با آن مواجه است.
آقای گوترش وضعیت بشری در غزه و بهویژه در منطقه رفح را وخیم توصیف کرد و خواهان آتشبس بشردوستانه شد.
دبیرکل سازمان ملل گفت: «گروگانها باید بدون قید و شرط آزاد شوند و آتشبس بشردوستانه هم برقرار شود.»
او همچنین درباره خطرات جدی تغییرات اقلیمی هشدار داد و گفت که استفاده از مواد سوخت فوسیلی در سال آینده باید ۴۵ درصد کاهش یابد.
کامالا هریس، معاون رئیسجمهور امریکا از سخنرانان مهم دیگر روز اول این نشست بینالمللی بود. خانم هریس سخنرانیاش را با اعلام مرگ الکسی ناوالنی، مخالف سیاسی پوتین آغاز کرد و هشدار داد که پوتین مسئول مرگ او است.
معاون رئیسجمهور امریکا افزود که امریکا به حمایت از متحدان خود ادامه خواهد داد و نظریه عدم دخالت امریکا در امور جهان را «احمقانه» خواند.
خانم هریس هم تاکید کرد که محور نشست امنیتی مونیخ را امسال بحث در مورد «بیثباتی و جنگ در خاور میانه، حمله روسیه به اوکراین، تلاش چین برای شکلدهی دوباره نظم جهانی، تغییرات فناوری، تهدیدات حیاتی تغییرات اقلیمی» تشکیل میدهد.
این مقام امریکایی همچنین افزود که روی ختم جنگ در خاور میانه کار میکند و «در نزدیکترین فرصت ممکن» به این جنگ خاتمه خواهد بخشید.
او تاکید کرد که این جنگ به روشی ختم شود که اسرائیل در امنیت باشد، گروگانها آزاد شوند، بحران بشری حل شده باشد، حماس غزه را کنترول نکند و فلسطینیها در امنیت و آزادی زندگی کنند و از کرامت انسانی برخوردار باشند و حق تعیین سرنوشت خود را داشته باشند.
سخنگوی دفتر حقوق بشر سازمان ملل متحد از مقامهای روسیه خواست که تحقیقات قابل اعتمادی درباره دلیل مرگ الکسی ناوالنی، فعال مخالف دولت انجام دهند. لیز تروسل گفته اگر کسی در زندان دولت جانش را از دست بدهد، فرض بر این است که دولت مسئول مرگ او است.
به گفته سخنگوی دفتر حقوق بشر سازمان ملل، این اتهام تنها از طریق تحقیقات بیطرفانه، کامل و شفافی که یک نهاد مستقل انجام دهد، قابل رد است.
تروسل از مقامهای روس خواست که از انجام چنین تحقیقات معتبری اطمینان حاصل کنند.
وزارت خارجه روسیه گفت که امریکا باید قبل از متهم کردن روسیه به مرگ الکسی ناوالنی، خویشتنداری نشان دهد و منتظر نتایج پزشکی قانونی باشد.
اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا با اظهار اندوه شدید از مرگ الکسی ناوالنی، نوشت: «پوتین از چیزی جز مخالفت مردم خود نمیترسد.»
او در ادامه افزود: «بیایید در مبارزه برای محافظت از آزادی و امنیت کسانی که جرئت ایستادگی در برابر استبداد را دارند، متحد شویم.»
آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه امریکا گفت که گزارشهای مربوط به مرگ الکسی ناوالنی بر ضعف و پوسیدگی سیستمی تاکید میکند که ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه ساخته است.
او روسیه را مسئول مرگ ناوالنی خواند و گفت که امریکا با کشورهای دیگری که درباره این مسئله نگران هستند، صحبت خواهد کرد.
هیلاری کلینتون، وزیر خارجه سابق امریکا، ضمن تسلیت و ابراز همدری با خانواده و دوستان الکسی ناوالنی و مردم روسیه، یکی از سخنان این چهره مخالف پوتین را در مصاحبه با شبکه سیانان بازنشر کرد.
ناوالنی در این مصاحبه گفته بود: «اگر آنها تصمیم به کشتن من بگیرند، شما اجازه ندارید که تسلیم شوید؛ ما فوقالعاده قوی هستیم. باید از این قدرت استفاده کنیم و تسلیم نشویم.»
اولاف شولتس، صدراعظم آلمان هم ضمن ابراز ناراحتی از مرگ ناوالنی گفت که این «نشانه وحشتناکی» است که روسیه در سالهای اخیر به چه کشوری تغییر یافته است.
او افزود: «بدیهی است که ناوالنی مانند هزاران نفر دیگر به دست پوتین کشته شد. پوتین اهمیتی نمیدهد که چه کسی میمیرد و تنها به دنبال حفظ موقعیت خود است.»
به گفته شولتس، ناوالنی بهای شجاعتش را با جان خود پرداخت.
ریشی سونک، نخستوزیر بریتانیا، خبر مرگ چهره سرشناس مخالف پوتین را وحشتناک خواند و گفت: «ناوالنی به عنوان سرسختترین مدافع دموکراسی روسیه، در طول زندگیاش شجاعت باورنکردنی از خود نشان داد.»
دیوید کامرون، وزیر خارجه بریتانیا، هم خواستار پاسخگو شدن ولادیمیر پوتین در قبال مرگ الکسی ناوالنی شد و گفت: «هیچکس نباید به ماهیت وحشتناک رژیم پوتین شک کند.»
او در ایکس نوشت: «ناوالنی شجاعانه با فساد مبارزه کرد. روسیه علیه ناوالنی اتهاماتی جعل کرد، مسمومش کرد، او را به مستعمرهای در قطب شمال فرستاد و اکنون به طرز غم انگیزی درگذشت.»
روبرتا متسولا، رئیس پارلمان اروپا، در واکنش به خبر مرگ ناوالنی نوشت: «جهان مبارزی را از دست داد که شجاعتش در نسلهای آینده شنیده خواهد شد؛ مبارزه او برای دموکراسی ادامه خواهد داشت.»
شارل میشل، رئیس شورای اروپا هم گفت که الکسی ناوالنی برای ارزشهای آزادی و دموکراسی جنگید و اتحادیه اروپا، روسیه را مسئول مرگ او میداند.
ملانی جولی، وزیر خارجه کانادا در ایکس نوشت: «الکسی ناوالنی آزادی خود را به امید آیندهای بهتر و دموکراتیکتر برای مردم روسیه داد.»
جولی افزود: «مرگ او یادآوری دردناک از ادامه سرکوبگری رژیم ولادیمیر پوتین است.»
لئونید ولکوف، رئیس سابق دفتر الکسی ناوالنی استفاده از عبارت «فوت کرد» را برای مرگ مخالف سرسخت پوتین نادرست خواند.
ولکوف گفت به جای این عبارت فقط بگویید: «پوتین او را کشت.»
پاسخ مسکو به واکنشها
ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه به «واکنش فوری رهبران کشورهای ناتو به خبر مرگ ناوالنی» اشاره کرد و گفت: «این واکنشها در قالب اتهامات مستقیم علیه روسیه، خود گویای همه چیز است.»
او اضافه کرد: «هنوز بررسی پزشکی قانونی انجام نشده، اما نتیجهگیری غرب از قبل آماده است.»
مرگ ناولنی در زندان
پیشتر سرویس زندان فدرال روسیه اعلام کرده بود الکسی ناوالنی پس از پیادهروی احساس ناخوشی کرد، تقریبا بلافاصله هوشیاری خود را از دست داد و با وجود اقدامات لازم برای احیا و حضور کادر درمانی درگذشت.
گفته شده است با وجود اقدامات لازم برای احیا و حضور کادر درمانی، او جان خود را از دست داد.
هنوز علت اصلی مرگ ناگهانی ناوالنی ۴۷ ساله مشخص نشده است.
او پیش از این درباره ابتلایش به سوءتغذیه و سایر بیماریها به دلیل بدرفتاری در زندان شکایت کرده و به همین دلیل در بیمارستان تحت درمان قرار گرفته بود.
ماه گذشته نیز ویدیویی از ناوالنی در زندان با سری تراشیده منتشر شد که در لاغر به نظر میرسید.
ناوالنی زمانی رهبری تظاهرات خیابانی علیه پوتین را بر عهده داشت و با ایجاد یک گروه مخالف حکومت در سراسر کشور، جزئیات مخوفی از شیوه زندگی فاسد مقامهای کرملین و محل قصر پوتین در دریای سیاه را فاش کرد.
او همچنین با مبارزه علیه تقلب در انتخابات و فساد دولتی، تحقیق در مورد حلقه اطرافیان پوتین و به اشتراک گذاشتن یافتههایش با مردم، در به راه افتادن تظاهرات ضد دولتی سالهای ۲۰۱۱-۲۰۱۲ در روسیه کمک کرد.