در پی افزایش نگرانیها از فعالیت داعش در منطقه، سناتور ارشد امریکایی خواستار حمله به مواضع این گروه در فغانستان شد. لینزی گراهام گفت: «باید اهداف مربوط به داعش خراسان در افغانستان را محکم بزنیم و پیش از اینکه دیر شود، عملیات آنها را مختل کنیم.»
طالبان با وجود اینکه ادعا میکند داعش را در افغانستان سرکوب کرده، این گروه به حملات خود علیه غیرنظامیان و نیروهای طالبان ادامه داده است.
در آخرین مورد گروه داعش انفجاری در مقابل کابلبانک در شهر قندهار را بر عهده گرفت که دستکم ۲۱ کشته و ۵۰ زخمی برجا گذاشت.
کشورهای آسیای میانه نیز پیوسته از افزایش فعالیتهای داعش در افغانستان و نفوذ آن به سایر کشورهای منطقه ابراز نگرانی کردهاند.
شورای امنیت سازمان ملل هم در ماه دلو ارزیابی کرد که گروه داعش همچنان تهدیدی برای افغانستان و منطقه است.
طبق این گزارش، اهداف گروه داعش در افغانستان در نخست شیعیان، در رده دوم طالبان و سپس غیرنظامیاناند.
شورای امنیت نوشت که در میان رهبری طالبان در مورد چگونگی برخورد با داعش و «سلفیستهای» همنوا با آن، اختلاف نظر وجود دارد.
پس از آنکه گروه داعش خراسان حمله اخیر به یک سالن کنسرت در مسکو را بر عهده گرفت، نگرانیها از افزایش فعالیت این گروه در منطقه بلند رفته است.
شماری از مخالفان سیاسی طالبان هم در واکنش به این حمله گفتند که افغانستان تحت کنترول این گروه تهدیدی برای منطقه و لانه گروههای تروریستی است.
ران دسنتیس، فرماندار فلوریدا، قانونی را امضا کرد که به موجب آن، افراد زیر ۱۴ سال حتی با اجازه والدین خود هم نمیتوانند در شبکههای اجتماعی حساب کاربری داشته باشند. طبق این قانونی، شبکههای اجتماعی نیز ملزم به بستن حسابهای کاربران زیر ۱۴ سالاند.
قرار است این قانون از ابتدای سال آینده میلادی، اول جنوری ۲۰۲۵، به مرحله اجرا گذاشته شود.
دسنتیس، فرماندار جمهوریخواه فلوریدا، در مراسم امضای این قانون در روز دوشنبه گفت: «دفن شدن در آن وسایل در تمام طول روز، بهترین راه و روش برای بزرگ شدن نیست. این بهترین راه برای داشتن تحصیلات خوب نیست.»
پیشتر در روز هفت حوت، قضات دیوان عالی ایالات متحده، نسبت به قوانین مورد حمایت جمهوریخواهان در فلوریدا و تگزاس برای محدود کردن قدرت شرکتهای مالک شبکههای اجتماعی ابراز نگرانی کردند، اما در عین حال نشان دادند که ممکن است آماده نباشند این قوانین را به طور کامل ملغی کنند.
این قانون از پلتفرم خاصی نام نبرده، اما سایتهای در شبکههای اجتماعی را هدف قرار میدهد که به ویژگیهایی مانند هشدارهای اعلان و پخش خودکار ویدیوهایی که تماشای اجباری را تشویق میکنند متکی هستند.
حامیان این قانون به مطالعات تازهای اشاره میکنند که میگویند استفاده از شبکههای اجتماعی خطر افسردگی و دیگر چالشهای سلامت روان را در جوانان افزایش میدهد و آنان را در برابر قلدریهای آنلاین آسیبپذیر میکند.
در ایالتهای دیگر نیز قوانین مشابهی پیشنهاد شده است، اما آنها به اندازه قانونی که در فلوریدا تصویب شده است، محدودیت در نظر نگرفتهاند.
یک قاضی فدرال در آرکانزاس در اواخر ماه آگست اجازه اجرای قانونی را نداد که باز کردن حساب کاربری را مشروط به تایید سن و یا رضایت والدین برای خردسالان میکرد.
نت چویس، NetChoice، یک انجمن تجاری صنعت فناوری که اعضای آن شامل شرکت متا، شرکت مادر فیسبوک و اینستاگرام، تیکتاک و اسنپ هستند، در حون گذشته برای متوقف ساختن قانون آرکانزاس به دادگاه شکایت کردند. این انجمن، چالشهای قانونی مشابهی را برای محدودیتهای پیشنهادشده برای فعالیت شبکههای اجتماعی در کالیفرنیا و اوهایو ایجاد کرد.
برخی از پلتفرمهای شبکههای اجتماعی قبلا اقداماتی را برای محدود کردن محتوای نمایش دادهشده به کاربران جوان انجام دادهاند. در اکثر این پلتفرمها، کودکان زیر ۱۳ سال توسط قوانین جمعآوری دادهها محافظت میشوند، اما این قوانین معمولاً برای افراد بالای ۱۳ سال اعمال نمیشود.
در جنوری، متا از اقداماتی جدیدی برای فیلتر کردن محتوای نامناسب برای نوجوانان در هر سنی را اعلام کرد.
اینستاگرام و فیسبوک اکنون بهطور خودکار نوجوانان را از محتوای مضر از جمله ویدیوها و پستهای مربوط به خودآزاری، خشونت گرافیکی و اختلالات خوردن محروم میکنند. نوجوانان ۱۶ سال و کمتر نیز از محتوای صریح جنسی محافظت می شوند. تا پیش از آن، نوجوانان میتوانستند تنظیمات کمتر سختگیرانهای را انتخاب کنند.
این محدودیتها پس از آن اعمال شد که بیش از ۴۰ ایالت از شرکت متا شکایت کردند وگفتند این شرکت فناوری، مردم را در مورد خطراتی که پلتفرمهایش برای جوانان دارد گمراه کرده است.
متا میگوید محصولات خود را طوری طراحی نکرده است که برای نوجوانان اعتیادآور باشد.
یک مقام سازمان بهداشت جهانی گفت که اضطرابهای روانی در میان ۵۰ درصد جمعیت افغانستان نگرانکننده است. دکتر حنان بلخی گفت این اضطرابها افراد را در مقابل مشکلات روانی و مصرف مواد مخدر آسیبپذیر میکند و کیفیت زندگی آنها را پایین میآورد.
سازمان بهداشت جهانی با همکاری دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل و اتحادیه اروپا، نشستی را با نام «بحران عمیق؛ سلامت روان و اختلالات مصرف مواد مخدر که جامعه افغانستان را فلج میکند» در ویانا، پایتخت اتریش با حضور ۱۴۰ اشتراک کننده برگزار کرد.
به نقل از سازمان بهداشت جهانی، در این نشست گفته شد که هشت میلیون افغان با معضل ناسلامتی روانی دستوپنجه نرم میکنند. این در حالیست که بیماران به خدمات درمانی مربوط به سلامت روان و اختلالات مصرف مواد مخدر در افغانستان دسترسی دارند.
خانم بلخی، مدیر بخش شرق مدیترانه در سازمان بهداشت جهانی گفت: «۵۰ درصد جمعیت افغانستان که رقم هشدار دهندهای است، به اضطرابات روانی گرفتار اند. این معضل بر بهرهدهی و همچنین کیفیت زندگی آنها تاثیر منفی میگذارد.»
این مقام سازمان ملل افزود: «این وضعیت افراد را در برابر ناسلامتی روانی و مصرف مواد مخدر آسیبپذیر میکند. این در حالیست که در نظام صحی و مراقبتهای اجتماعی در این کشور خدمات محدودی برای افراد وجود دارد.»
در دو و نیم سال از حاکمیت طالبان در افغانستان، ناسلامتی روانی در میان زنان و دختران به علت سرکوب و محدودیتهای طالبان افزایش یافته است.
سازمان ملل در ماه میزان سال گذشته در گزارشی اعلام کرد که میزان اضطراب، انزوا و افسردگی در میان زنان افغان به طور قابل توجهی افزایش یافته است.
در این نشست، دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد بر کشت بدیل خشخاش برای کشاورزان افغان تاکید کرد و گفت این شیوه میتواند راهحل پایدار و ضروری برای کشاورزان باشد.
بر اساس آمار دفتر مبارزه با مواد مخدر ملل متحد، از هر سه خانواده افغان، یک خانواده از مواد مخدر آسیب دیده است.
افزون بر آن، خانم رافیلا لودیس، شارژافیر اتحادیه اروپا در افغانستان نیز گفت که سرمایهگذاری در زمینه سلامت روان و اختلالات مصرف مواد مخدر در سطح جهان بهویژه افغانستان باید در اولویت قرار داشته است.
المرصاد، رسانه منسوب به استخبارات طالبان، در واکنش به حملات خونبار داعش در قندهار و مسکو، تاجیکستان را متهم به همکاری استخباراتی با غرب و «صدور تروریسم داعش به منطقه» کرده است. المرصاد نوشت که داعش تنها به کشورهای مخالف غرب حمله میکند.
المرصاد روز دوشنبه (۶ حمل) در مطلبی نوشت که جنگجویان داعش خراسان که در افغانستان و روسیه حمله کردند، شهروندان تاجیکستان اند.
تاجیکستان دست داشتن شهروندانش در حمله مسکو را رد کرده است و رئیس جمهور این کشور در گفتوگو با رئیسجمهور روسیه گفت که «تروریستها متعلق به هیچ کشور و دینی خاص نیستند.»
چهار مظنون این حمله روز یکشنبه، ۵ حمل با سر و صورت زخمی در دادگاهی در روسیه ظاهر شدند و خود را شهروند تاجیکستان معرفی کردند.
طالبان «حمله تروریستی» داعش به روسیه را محکوم کرد و گفت که این گروه در دست «سازمانهای استخباراتی» و برای «بدنامسازی اسلام و ایجاد تهدید در منطقه» فعالیت میکند.
رسانه منسوب به استخبارات طالبان در ادامه این موضعگیری وزارت خارجه طالبان نوشت که «استخبارات تاجیکستان به عنوان واحد استخباراتی یک کشور غربی فعالیت میکند و در صدد صدور تروریسم داعش در بستههای تاجیکستانی به منطقه است.»
المرصاد نوشت که داعش درصدد آسیب رساندن به بلوک شرقی است و برای تایید حرف خود به حملات داعش به سفارت روسیه و شهروندان چینی در کابل و حمله موشکی به اوزبیکستان اشاره کرد.
روسیه و ایران معمولا ایالات متحده را متهم به حمایت از داعش برای ایجاد ناامنی در خاورمیانه و آسیای میانه میکنند. به نظر میرسد که طالبان نیز با این دیدگاه موافق اند.
شهروندان تاجیکستان و اوزبیکستان بیشتر از دیگر کشورهای منطقه به داعش پیوستهاند. تهدید داعش علیه حکومت بشار اسد پای ایران و روسیه را به نبرد علیه این گروه در سوریه کشید. تحلیلگران باور دارند که حملات داعش در ایران و روسیه با حضور سنگین نظامی و اقتصادی این دو کشور در آنجا ارتباط دارد.
مقامهای روسی و آسیای میانه پس از خروج امریکا از افغانستان بارها از حضور گروههای شبه نظامی خارجی در افغانستان ابراز نگرانی کردهاند. برخی از این سازمانهای تروریستی با طالبان روابط نزدیک دارند و این گروه حاضر نشده که شبه نظامیان خارجی را از افغانستان بیرون کند.
یک مقام نظامی ارشد سازمان پیمان امنیت جمعی که متشکل از روسیه و چند کشور آسیای میانه است، در ماه دلو گفت که حضور جنگجویان گروه داعش و تحریک طالبان پاکستانی در نزدیک مرز تاجیکستان با افغانستان گسترش یافته است.
المرصاد با استناد به اطلاعات نهادهای امنیتی طالبان، مدعی است که «استخبارات تاجیکستان برخی افغانها را به تاجیکستان انتقال کرده و برای اهداف دیگری در منطقه از آنان استفاده میکند.»
حملات داعش در افغانستان و روسیه، نگرانیهای جهانی را برانگیخته است. دو سناتور برجسته امریکایی گسترش حملات داعش را زنگ خطری برای امریکا و اروپا دانسته اند.
پس از حملات اخیر داعش، برخی کشورهای اروپایی از جمله ایتالیا و فرانسه درصدد آن برآمدند تا اقدامات امنیتی خود را در بالاترین سطح افزایش دهند.
کشورهای غربی و منطقه در حالی از تهدید داعش در افغانستان اظهار نگرانی میکنند که طالبان بارها در واکنش به آن گفته بود که داعش در افغانستان سرکوب شده و تهدیدی برای امنیت کشورهای منطقه و غربی نیست.
حبیب الرحمان حکمتیار در واکنش به اخراج گلبدین حکمتیار از ملکیتهای دولتی، از خودسری و چنددستگی در حاکمیت طالبان انتقاد کرد.او اخراج پدرش را «عمل ناشایست و بیاحترامی» دانست و گفت که در حکومت طالبان، «تقریبا هر کس در جایگاه خود امیرالمومنین است.»
فرزند حکمتیار روز دوشنبه در شبکه اکس نوشت که طالبان خود را ملزم به رعایت توافقنامه حکومت پیشین با رهبر حزب اسلامی نمیدانند و اکنون پس از ماه بحث با طالبان، «محل بودوباش خود را عوض میکند.»
حکومت اشرف غنی در میزان ۱۳۹۵ توافقنامهای با حزب اسلامی امضا کرد که به موجب آن این حزب در بدل امتیازات و مصونیت قضایی به درگیری خود با دولت افغانستان پایان بخشید.
حبیبالرحمان حکمتیار با انتقاد از طالبان گفته است که «در بین خود به شورا و رایدهی در قبال مسائل بزرگ و کوچک باور ندارند» و به شایستگی و دانش افراد در اداره خود اهمیت نمیدهند.
وزارت عدلیه طالبان اخیراً اعلام کرد که حدود دو میلیون جریب زمین غصبی در افغانستان پس گرفته شده است. طالبان گفته که خانه حکمتیار بر زمین وزارت دفاع افغانستان ساخته شده است.
فرزند رهبر حزب اسلامی گفت که «حزب نه به زور آنجا [را] گرفته بود نه عمل غیر قانونی انجام داده [بود].» او این سوال را از طالبان پرسید که «چرا در رابطه به اماکنی که به همه مسئولین خود میدهد جوابگو نیست؟»
او گفته که حکومت طالبان شفاف نیست و خودسری در آن جریان دارد. حبیب الرحمان با لحن بیسابقهای نوشت: «تقریبا هر کس در جایگاه خودش امیر المومنین است، نه وزیر بر وزارت خود کنترول دارد نه کابینه تحت ریاست رئیس الوزرا امور را پیش می برد و نه وزارتهای مهمی چون دفاع و داخله و … تحت قیادت و کنترول وزرا پیش می روند، حتی از تعیین افراد در ولایات و ریاستهای دیگر هم عاجز و بیخبرند.»
پس از بازگشت طالبان به قدرت، گلبدین حکمتیار و فرزند او بارها از رهبر طالبان و سیاستهای او انتقاد کرده است.
طالبان اعلام کرد برای جنگجویان این گروه که در دهه هفتاد در شمال افغانستان کشته شده بودند، در قندهار گورستان، سنگنوشته و ورودی ساخته است. به گفته وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان، اجساد «هزاران» جنگجوی طالبان در این گورستان دفن شدهاند.
این وزارت در یک یادداشت خبری در صفحه کاربری خود در شبکه اکس نوشت که این گورستان، سنگنوشته و ورودی به دستور شفاهی ملا هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، در شهرک «عینو مینه» قندهار ساخته شده است.
براساس ادعای طالبان، این گورستان محل دفن «هزاران» جنگجوی این گروه است که در سال ۱۳۷۶در مزارشریف، جوزجان و ولایات دیگر به صورت «دستهجمعی» کشته شدند و در دشت لیلی دفن شدند.
آمار دقیقی از جنگجویانی که در این دشت کشته و چگونگی کشتهشدن آنها در دست نیست. طالبان نیز تاکنون آمار مشخصی ارائه نکرده است.
وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان این کشتار را «خیانت بزرگ» دانسته و نوشته که دو سال پس از آن، جسدهای جنگجویان این گروه به قندهار منتقل و در این هدیره دفن شدند.
طالبان حزب جنبش ملی اسلامی به رهبری عبدالرشید دوستم را مسئول کشتار این جنگجویان میداند، ولی این حزب گفته است که قتل اسرای طالبان یک عمل ارادی نبوده و در مسیر راه شبرغان ۲۰۰ اسیر طالب بر اثر مریضی و یا هم جراحات جنگی جان باختند.