دومین محموله کمکهای بشردوستانه ایران برای سیلزدگان افغانستان به بلخ رسید و به طالبان تحویل داده شد. حمید رضا احمدی، سرقنسول جمهوری اسلامی ایران در مزارشریف گفته این کمکها شامل، دارو، فرش، پتو، تخت، مواد غذایی، خیمه و سایر اقلام است.
اولین هواپیما حامل کمکهای بشر دوستانه جمهوری اسلامی ایران برای سیل زدگان افغانستان، روز پنجشنبه (سوم جوزا) به طالبان در مزار شریف تحویل داده شده بود. دومین هواپیما روز شنبه به ولایت بلخ رسید.
خبرگزاری دانشجویان ایران به نقل از راضیه عالیشوندی گزارش داده بود که این کمکها پس از درخواست جمعیت هلال احمر افغانستان، تحت کنترول طالبان، ارسال شده است.
پس از بارش باران و جاری شدن سیلهای اخیر در ولایتهای افغانستان در چند هفته گذشته، صدها نفر جان باخته و صدها تن دیگر زخمی شدهاند.
مقامهای طالبان به افغانستان اینترنشنال گفتند این گروه در دیدار با هیئتهای سازمان ملل و قطر در کابل، برای شرکت در سومین نشست دوحه شش شرط مطرح کرده است. به گفته این منابع، واگذاری کرسی افغانستان در سازمان ملل به طالبان یکی از این شرایط است.
منابع طالبان که نخواستند نامی از آنها ذکر شود به بخش پشتوی افغانستان اینترنشنال گفتند که انصراف سازمان ملل از تعیین نماینده ویژه برای افغانستان دومین شرط این گروه است. مشورت درباره دستور کار و ترکیب سومین نشست دوحه با طالبان شرط سومین این گروه است.
یک منبع دیپلوماتیک نیز به افغانستان اینترنشنال گفت که طالبان به شدت با شرکت نمایندگان جامعه مدنی و سیاسی افغانستان در نشست سوم دوحه مخالف است.
این منبع دیپلوماتیک میافزاید که شرط طالبان در خصوص درخواست کرسی نماینده افغانستان در سازمان ملل متحد تاکتیک این گروه است، زیرا میداند که امکان واگذاری این کرسی به آنها وجود ندارد.
به گفته منابع در میان طالبان، این گروه همچنین به هیئتهای سازمان ملل و قطر در کابل گفتند که موضوعات آموزش دختران و کار زنان و همچنین بحث تشکیل حکومت فراگیر نباید در دستور کار سومین نشست دوحه قرار گیرد.
طالبان به این هیئتها گفتند که اینها مسائل داخلی افغانستان است و این گروه تلاش میکند تا زمینه مناسبی برای حل آن فراهم کند.
این منابع افزودند که طالبان به این هیئتها گفته که این گروه در صورت در این نشست شرکت میکند که آن در مورد امنیت افغانستان، نابودی مواد مخدر و مبارزه با گروههای مسلح به ویژه داعش گفتوگو شود.
این در حالی است که به گفته منابع، هیئت سازمان ملل در کابل در گفتوگو با مقامهای طالبان گفته است که در سومین نشست دوحه، بحث آموزش دختران، کار زنان، تشکیل حکومت فراگیر و بحث نقض حقوق بشر در زندانهای طالبان، قطع رابطه این گروه با القاعده و در نهایت مساله تعامل جامعه جهانی با این گروه بحث خواهد شد.
منابع طالبان میگویند که این گروه همچنان منتظر پذیرش شرایط ارائه شده خود است و پس از آن در مورد شرکت یا عدم شرکت در نشست سوم دوحه تصمیم خواهد گرفت.
سومین نشست دوحه به میزبانی سازمان ملل به تاریخ ۳۰ جون و اول جولای (۱۰ و ۱۱ سرطان) با حضور نمایندگان ویژه کشورها برای افغانستان برگزار میشود.
سازمان ملل متحد هدف از این نشست را «افزایش تعامل جامعه بینالمللی با افغانستان به صورت هماهنگ و منظم» ذکر کرده است.
طالبان در دو نشست قبلی دوحه درباره افغانستان شرکت نکرد.
منابع محلی در ننگرهار به افغانستان اینترنشنال گفتند که طالبان افرادی را که برای نماز جماعت به مساجد نمیروند دستگیر و جریمه میکنند. برخی باشندگان ننگرهار گفتند که غیبت نمازگزاران در جماعت اکنون به منبع فساد ملا امامان مساجد تبدیل شده است.
بخش پشتوی افغانستان اینترنشنال به اسنادی از طالبان دست یافته است که بر اساس شکایت امام جماعت، یک نفر به ولسوالی احضار شده است.
منابع محلی در ولسوالی سرخرود ننگرهار میگویند موضوع حضور یا عدم حضور مردم در مساجد به یک دردسر تبدیل شده و موقع نماز جماعت ماموران طالبان در مساجد این ولسوالی حضور دارند.
به گفته منابع، اگر کسی بدون اجازه امام جماعت در نماز حاضر نشود، اسم او ثبت و به ولسوال طالبان ارسال میشود.
آنها میگویند ملا امام که از اعضای گروه طالبان است، از فرد غایب به ریاست امر به معروف شکایت میکند و سپس این فرد توسط طالبان زندان میشود.
یک نسخه از حکم جلب اداره امر به معروف طالبان در ولسوالی سرخرود برای فردی که در نماز جماعت غایب بوده، در اختیار افغانستان اینترنشنال قرار گرفته است.
منابع محلی در ولسوالی سرخرود به افغانستان اینترنشنال گفتند اگر کسی به اداره امر به معروف طالبان حاضر نشود ولسوال طالبان اقدام به دستگیری و بازداشت او میکند و باید ۵۰۰ افغانی مصرف سوخت رنجر او را هم بپردازد.
باشندگان ننگرهار میگویند که ملا امامان مساجد در ولسوالیهای این ولایت به مردم گفتهاند که در صورت غیبت باید از قبل به آنان اطلاع دهند.
یک باشنده ننگرهار میگوید غیبت مردم در مساجد اکنون به منبع فساد ملا امامان تبدیل شده است. او گفت که افراد غایب برای اینکه از او به طالبان شکایت نشود، باید به امام مسجد رشوه بدهند.
در دوره اول طالبان نیز مساجد در بسیاری مناطق تحت کنترول طالبان دفترچه مخصوص حضو و غیاب برای اهالی محل داشت.
مهدی بابالحوائجی، معاون استاندار تهران و فرماندار شهر ری، در یک جلسه رسمی اعلام کرد که «مقابله با اتباع غیرمجاز، مثل مقابله در زمان جنگ است.» مقامات ایران معمولا از پناهجویان و مهاجران افغان فاقد مدارک رسمی بهعنوان «اتباع غیرمجاز نام میبرند.»
این مقام خطاب به همکاران خود گفت: «باید به میدان آمد، این کار، کار جهادی است».
معاون استاندار تهران با اشاره به حضور مهاجران افغان در ایران گفت: «اطراف خانههای ما ماینگذاری اخلاقی، اجتماعی و اقتصادی شده است.»
مهدی بابالحوائجی از مهاجران افغان زیر عنوان «اتباع غیرمجاز» یاد کرد و به کارفرماهای ایرانی هشدار داد در صورت ایجاد شغل و همکاری به «اتباع غیرمجاز» محاکمه و مجازات خواهند شد.
او همچنان با تاکید بر این که جریمه اتباع غیرمجاز راه حل نیست، به ماموران دستور داد که باید از «اختیارات پس از جریمه» نیز استفاده کنند.
با این حال او توضیح نداد که منظورش از «اختیارات پس از جریمه» چیست.
این مقام با لحنی خشمگین، به مشاوران املاک و بنگاههای معاملات ملکی هشدار داد که در صورت فراهم کردن مسکن به «اتباغ غیرمجاز» مورد پیگرد قرار خواهند گرفت.
شمار زیادی از کاربران شبکههای اجتماعی در واکنش به این سخنرانی، این مقام ایرانی را به «نفرتپراکنی» علیه پناهجویان و گسترش هراس از پناهجویان متهم کردهاند.
این در حالی است که هزاران خانواده افغان پس از به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان به این کشور مهاجر شدهاند. سرکوب شدید حقوق بشر، ترس انتقامگیری طالبان از کارمندان دولت پیشین و فعالان مدنی و فقر و بیکاری از دلایل عمده مهاجرت افغانها به ایران است.
هماکنون حکومت ایران روزانه صدها افغان فاقد مدرک قانونی را به افغانستان باز میگردانند. شماری از مهاجران برگردانده شده از ایران ادعا کردهاند که مدارک قانونی اقامت در ایران را نیز در دست دارند.
یک شهروند افغان گفته در رژیم طالبان تنها طالبان پشتون، تاجیک و اوزبیک حضور دارند و همین افراد دختر و خواهر پشتون، تاجیک و اوزبیک را از آموزش منع کردهاند. او گفته برای اینکه دختر و خواهرش درس بخوانند، حکومت هزارهها و مارشال دوستم را ترجیح میدهد.
به نظر میرسد این شهروند پشتون افغانستان که در عربستان زندگی میکند این موضوع را با سمیع یوسفزی، خبرنگار نسبتا شناخته شده افغان در پاکستان مطرح کرده است.
آقای یوسفزی در صفحه کاربری خود در اکس با بازنشر پیام این شهروند پشتون نوشته که خواسته این شهروند «پیام بزرگی» برای مقامهای طالبان دارد.
در متن پیام این شهروند آمده است: آقای یوسفزی «در نظام طالبان فقط طالبان پشتون، تاجیک و اوزبیک حضور دارند. آنها دختر و خواهر پشتون، تاجیک و اوزبیک را از تحصیل منع کردهاند. من اکنون شخصا به این نتیجه رسیدهام که اقلیت هزاره یا دوستم پادشاه کشور باشد، تا دختر و خواهر من آموزش ببیند و افغانستان را از امواج جهل نجات بدهد.»
او در اخیر از آقای یوسفزی پرسیده: این کدام نوع انصاف است که بنا به قومیت از نظام این «مخلوقات عجیب» دفاع میکنید.
خاستگاه اصلی طالبان عمدتا مناطق جنوب و جنوبشرق افغانستان است و رهبران اصلی آن از همین مناطق برخاستهاند.
با این حال در بیست سال جنگ این گروه با دولت پیشین و متحدان بینالمللی آن، شماری زیاد از باشندگان مناطقی شمالی و غرب افغانستان به این گروه پیوستهاند.
در میان فرماندهان نسبتا رده بالای طالبان شماری از شهروندان تاجیک و اوزبیک نیز حضور دارند و منصبهای دولتی را عهدهدار شدهاند.
به طور نمونه سلام حنفی، معاون اداری رئیسالوزرای طالبان اوزبیکتبار، فصیحالدین فطرت، رئیس ستاد ارتش یک تاجیک و عبدالطیف نظری، معین وزارت اقتصاد این گروه هزاره است. با این حال منتقدان میگویند این چهرهها از نقشهای سمبولیک در رژیم طالبان برخوردارند و در سیاستهای اصلی این گروه تاثیری ندارند.
البته این شهروند پشتون افغانستان در حالی گفته حاضر است که به پادشاهی مارشال عبدالرشید دوستم تن دهد که او نیز یک اوزبیک است.
در حدود سه سالی که از روی کار آمدن دوباره طالبان در افغانستان میگذرد، این گروه محدودیتهای شدیدی را بر کار و آموزش زنان وضع کرده و دختران بالاتر از صنف شش را از آموزش محروم کرده است. دروازه دانشگاهها نیز بر روی دختران دانشجو بسته شده است.
انتقاد گسترده جامعه جهانی و مردم افغانستان هنوز نتوانسته طالبان را وادار به گشایش دوباره دروازههای مکاتب و دانشگاهها بر روی دختران بکند.
سخنگوی طالبان اظهارات جو بایدن درباره «قبرستان امپراتوریها» را تایید کرد و گفت «خوب است که امریکا این را درک کرده است.» ذبیحالله مجاهد در گفتوگو با رادیو ملی افغانستان از امریکا خواست این جمله را «با خط درشت در یادداشتهای خود بنویسند.»
جو بایدن، رئیسجمهور امریکا روز پنجشنبه، سوم جوزا، در نشست خبری مشترک با ویلیام روتو، رئیسجمهور کنیا گفت افغانستان معروف به گورستان امپراتوریها است و احتمال اینکه کسی این کشور را متحد کند بسیار بعید است.
آقای بایدن این جمله را در پاسخ به سوال خبرنگاری کنیایی مطرح کرد که پرسیده بود چطور کنیار را متعهد به اعزام نیرو به هایتی میکند در حالی که خودش نیروهای امریکایی را از افغانستان بیرون کشید.
جو بایدن در پاسخ به این سوال از نبود اتحاد بین مردم افغانستان انتقاد کرد و گفت هرگز کسی نتوانسته افغانها را متحد کند.
این اولینبار نیست که جو بایدن در توجیه تصمیم خود برای خروج نیروهای امریکایی از افغانستان ادعا میکند که مردم افغانستان هرگز متحد نمیشوند.
او در جنوری سال ۲۰۲۲ نیز گفته بود با آگاهی از اینکه پیروزی در افغانستان دشوار بود و اجساد بیشتری به امریکا فرستاده میشد، خروج نیروها را اعلام کرد.
او در یک سالگی ریاست جمهوریاش نیز گفته بود که افغانستان نمیتواند تحت یک حکومت واحد متحد شود.
با این حال، ذبیحالله مجاهد روز شنبه (۵ جوزا) در مصاحبه با رادیو تلویزیون ملی افغانستان، تحت کنترول طالبان، گفت: «افغانها واحد و یکپارچهاند و توطئهها در طول تاریخ نتوانسته ملت افغانستان را از هم جدا سازد.»
سخنگوی طالبان در این گفتوگو گفت داعش در زمان حضور امریکا در افغانستان به وجود آمد. به گفته وی، داعش در زمان حضور امریکا هم تقویت شد، اما پس از خروج ایالات متحده از افغانستان، داعش نیز از هم پاشید.
اظهارات او در حالی است که این گروه هرچند وقت یکبار از عملیات علیه داعش در نقاط مختلف افغانستان خبر میدهد. در دو و نیم سال گذشته شماری از مهمترین فرماندهان طالبان به شمول والی این گروه در بلخ در حملاتی کشته شدهاند که داعش مسئولیت آنرا به عهده گرفته است.