رئیسالوزرای طالبان در سخنرانی پیش از نماز عید قربان در ارگ کابل از مخالفان این گروه خواست از مخالفت با این گروه دست بردارند. ملا حسن آخوند از سیاسیون خواست با استفاده از «عفو عمومی» با «برادران خود» یکجا شوند و «زندگی آرام اختیار کنند.»
صفحه ارگ طالبان در شبکه اجتماعی اکس از برگزاری مراسم نماز عید با حضور ملا حسن آخند، رئیسالوزرای طالبان و دیگر مقامهای این گروه در ارگ کابل خبر داد.
در خبرنامه ارگ طالبان آمده است که ملا حسن آخوند در سخنرانی خود از مقامها و جنگجویان طالبان خواسته است با مردم «با احترام و با ادب» برخورد کنند.
براساس خبرنامه ملا حسن آخوند در این نشست همچنین از بازرگانان کشور خواست که در روزهای عید به خانوادههای نیازمند کمک کنند.
پس از گذشت نزدیک به سه سال از حضور دوباره طالبان در افغانستان این گروه هنوز مشروعیت داخلی و رسمیت بینالمللی ندارد و با وضع محدودیتهای گسترده بر زنان نیز آنها را از بخشهای مختلف جامعه حذف کرده است.
سازمانهای بینالمللی گزارش دادهاند که طالبان به رغم اعلام عفو عمومی مخالفان خود به ویژه کارمندان دولت پیشین افغانستان را به طور گسترده به قتل رسانده است.
عفو بینالملل روز دوشنبه، ۲۸ جوزا، بار دیگر خواستار آزادی فوری و بدون قیدوشرط احمد فهیم عظیمی، فعال آموزش از زندان طالبان شد. عفو بینالملل بازداشت و محاکمه این فعال آموزش را «ناعادلانه» و خلاف قوانین بینالمللی حقوق بشر خوانده است.
عفو بینالملل در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «احمد فهیم عظیمی به دروغ به فعالیت علیه مقامهای طالبان متهم شده و از طریق یک محکمه ناعادلانه توسط دادگاه طالبان به یک سال زندان محکوم شده است.»
این سازمان پیش از این نیز در نامهای سرگشاده به عبدالحق وثیق، رئیس استخبارات طالبان، خواستار آزادی فوری و بدون قیدوشرط احمدفهیم عظیمی از زندان طالبان شده بود.
عفو بینالملل گفته بود این فعال آموزش با خانوادهاش ادعای طالبان مبنی بر فعالیتهای آقای عظیمی علیه گروه طالبان را رد کردهاند.
سازمان حقوق بشری فرانتلاین نیز در ماه ثور سال جاری خورشیدی گفت طالبان بدون حضور احمد فهیم عظیمی و خانوادهاش در دادگاه، او را به دلیل دفاع از حق آموزش زنان و دختران در افغانستان به یک سال حبس تعزیری محکوم کرده است.
طالبان بیش از ۳۰۰ زندانی را به مناسبت عید قربان از زندانهای سراسر کشور آزاد کرد، اما فهیم عظیمی در میان آزاد شدگان شامل نبود.
احمدفهیم عظیمی در میزان سال ۱۴۰۲ به دست ماموران استخبارات طالبان در منطقه کارته چهار کابل بازداشت و به زندان پلچرخی منتقل شد. گفته شده آقای عظیمی به دلیل کار در زمینه آموزش دختران بازداشت شده است.
برنامه جهانی غذا روز دوشنبه، ۲۸ جوزا، از وخیمتر شدن بحران اقلیمی در افغانستان ابراز نگرانی کرد. این سازمان گفت بدتر شدن بحران اقلیمی در افغانستان، والدین را وادار کرده است گاهی دختران خردسال خود را ازدواج کنند.
برنامه جهانی غذا با پخش ویدیویی در شبکه اجتماعی اکس داستان علاءالدين را روایت کرده است؛ مردی که برای تامین غذا به فرزندانش یک دختر پنج ساله خود را عروس کرد.
این نهاد وابسته به سازمان ملل نوشت: «بدتر شدن بحران اقلیمی در افغانستان گاهی راهی جز ازدواج دختران خرسال برای نجات بقیه فرزندان برای والدین باقی نمیگذارد.»
رسانههای بینالمللی گزارش دادهاند که ازدواج کودکان از دیرباز در بسیاری از مناطق افغانستان رایج بوده اما با تسلط طالبان و سقوط اقتصادی و سیستم بانکی مشکل فرزندفروشی در بین خانوادههای افغان افزایش یافته است.
پیش از این نیز تحلیلگران از ازدواج کودکان خردسال به دلیل فروپاشی اقتصادی در افغانستان ابراز نگرانی کردهاند.
واشنگتنپست در جنوری سال جاری میلادی گزارش داد که خانوادههای فقیر در افغانستان برای زنده ماندن مجبورند کودکان دختر خود را بفروشند.
براساس گزارش این روزنامه ۱۱۸ کودک ۸ تا ۱۰ ساله در افغانستان به علت فقر به عنوان کودکعروس فروخته شدند و ۱۱۶ کودک دیگر نیز منتظر خریدار اند.
ریاست هواشناسی طالبان درباره احتمال باران شدید، سیل و رعد و برق در شش ولایت افغانستان هشدار داد. این اداره گفت روزهای ۲۸ و ۲۹ جوزا در بدخشان، تخار، نورستان، پنجشیر و بغلان بارش باران و سیلابهای آنی پیشبینی شده است.
ریاست هواشناسی همچنان میزان باران در نقاط مختلف را بین ۱۵ تا ۲۵ ملیمتر پیشبینی کرده است.
بارش شدید باران و جاری شدن سیل در هفتههای اخیر خسارات مالی و جانی هنگفتی به مردم وارد کرده است.
بر پایه گزارشها، در نتیجه جاری شدن سیلابهای اخیر بیش از ۳۰۰ نفر در بغلان، دستکم ۵۰ نفر در غور و نزدیک به ۶۰ نفر در ولایت فاریاب جان باختهاند.
در آخرین مورد در نتیجه جاری شدن سیلاب در هفت ولایت ۲۱ نفر جان باختند.
سخنان هبتالله آخندزاده در خطبه عید قربان درباره عزل خودش، از اختلافات شدید درون رهبری طالبان، جنگ قدرت و نارضایتی عمیق حکایت دارد. او در واقع به تمام طالبان میگوید اگر با نوع رهبریاش مخالفاند، اکثریت را جمع کنند تا او از منصبش کنار برود.
هبتالله آخندزاده، رهبر حکومت طالبان، در نماز عید قربان، بخش عمدهای از ۲۴ دقیقه سخنرانی خود را به بررسی اختلافات درونی میان بخشهای مختلف از جمله میان اعضای رهبری طالبان اختصاص داد و درباره پیامدهای این اختلافات هشدار داد.
پیش از این بارها گزارشهایی درباره اختلافات درونی و مخالفت اعضای کابینه، فرماندهان، مسئولان و دیپلماتهای طالبان با سیاستهای اصلی هبتالله آخندزاده منتشر شده است.
در نوار صوتی منسوب به هبتالله آخندزاده که تلویزیون ملی افغانستان تحت کنترول طالبان منتشر کرده است، او درباره سیاستهای «فرعونی»، تفرقه، تخریب و اختلاف سخن میزند. با این حال شاید اوج سخنرانی او این باشد که برای نخستین بار درباره کنارهگیریاش از مقام رهبری طالبان که خود آنها به آن «امیرالمومنین» لقب دادهاند، سخن میزند و تاکید میکند اگر اعضای طالبان به صورت جمعی او را از این مقام عزل کنند، حاضر به کنارهگیری است. هبتالله اما یک پیششرط تعیین میکند که باید اول آنها به شکافها پایان دهند.
چیدن این کلمات برای یک رهبر نظام دموکراتیک شاید آسان باشد، اما برای فردی که از صدر تا ذیل رژیم یک حکومت روی کارآمده به زور تفنگ را کنترول میکند، رویدادی معنادار است.
آقای آخندزاده میگوید: «شخصا به شما میگویم من برادری، اتفاق، اتحاد و وحدت مسلمانان را خواهانم. من از این راضی نیستم که در نظام مسلمانان عام و خاص وجود داشته باشد. اختلاف نمیخواهم. اگر همه در یک روز متفق شوند، مرا از این منسب کنار بگذارند، معزول کنند، خوشحال خواهم بود. اما از این خوشحال نخواهم بود که در میانتان اختلاف و تفرقه وجود داشته باشد.»
این سخنان در شرایطی ایراد میشود که آقای آخندزاده تمام اختیارات امارت اسلامی طالبان را در دستان خود متمرکز کرده است.
او در قندهار نشسته و حکومتداری خود را از طریق صدور فرمانها و احکامی در بخشهای مختلف کشور اجرا میکند. تمام استخدامها در کنترول مستقیم هبتالله آخندزاده قرار دارد و سیاستهای اقتصادی، اجتماعی و خارجی طالبان را نیز تنظیم میکند.
بسته نگهداشتن مکاتب دخترانه برای بیش از هزار روز، خانهنشین کردن زنان که امروز نیز حتی یک بار نام آنها را در سخنرانی عید قربانش نگرفت، حمایت از گروههای مسلح اسلامگرای خارجی و حتی دستورش مبنی بر منع کشت خشخاش در افغانستان، به شدت اختلافبرانگیز است.
دیگر تردیدی نیست که عمده حکومت طالبان تنها یک فرد را مسئول عدم مشروعیت و رسمیت بینالمللی حکومت این گروه در جامعه جهانی میدانند.
بسیاری از رهبران کنونی و دوره اول طالبان از این روش حکومتداری ملا هبتالله به طور پیدا و پنهان انتقاد میکنند. صریحترین موارد انتقاد از این نوع حکومتداری شاید در سخنان شیرمحمد عباس ستانکزی، معاون وزیر امور خارجه طالبان باشد. آقای ستانکزی بارها از حق آموزش دختران، کار زنان و مخالفتش با روش حکومتداری هبتالله آخندزاده جلو دوربین رسانهها انتقاد کرده است.
همین هفته گذشته نیز ملا عبدالسلام ضعیف، از افراد نزدیک به ملا عمر، بنیانگذار طالبان، زندانی سابق گوانتانامو و سفیر پیشین طالبان در پاکستان، لب به انتقاد از رهبر «مستبد» گشود.
عبدالسلام ضعیف، سفیر پیشین طالبان در اسلامآباد گفت استبداد و حاکمیت مطلق امیر، از عوامل اصلی زوال جوامع اسلامی است.
آقای ضعیف توضیح داد هر «امیری» که قدرت مطلق در دستش بیفتد به مرور زمان به یک «مستبد مطلق» مبدل میشود.
به گفته عبدالسلام ضعیف، پس از بدل شدن امیر به یک فرد مستبد، او اهل تملق را در نزدیکی خود جمع میکند و اهل دانش و رای را از خود میراند.
عبدالسلام ضعیف پیشنهاد داده است که یک «شورای رهبری مقتدر» میتواند به «جای خالی» امیر کار بدهد.
رهبر طالبان تاکنون به این پیشنهادها برای تغییر روش کار پاسخ مثبت نداده و بارها تاکید کرده است که میخواهد شریعت مورد نظر خود را اجرایی کند.
اما سه سال نگذشته از حاکمیت طالبان، عدم مشروعیت طالبان و رسمیت بینالمللی، نظر میرسد حداقل در بیانات رهبری طالبان انعطاف دیده میشود.
آخندزاده، درست دو سال پیش در سخنرانی اول جولای لویه جرگه به شرکتکنندگان گفت که «افغانستان حالا یک کشور آزاد و مستقل است» و افزود که دیگر به مشورتهای به گفته او «کافران حتی اگر مورد حمله اتمی قرار بگیریم گوش فرا نخواهیم داد.»
اما امروز او میگوید: «نفع اختلافات شما به دشمن میرسد. دشمن از این استفاده منفی میکند. چرا به همدیگر بد میگویید؟ برادر مسلمان شما است. به او از چشم برادر نگاه کنید. غیبت نکنید، افشا نکنید و نصیحت پنهانی کنید. در جلو خلق عیب کسی را گفتن، معیوب کردن او است، نصیحت نیست. مخالفت نکنید. مقابله نکنید. نصیحت کنید. مرا هم نصیحت کنید. حتما مرا هم نصیحت کنید. نصیحت برای امامان مسلمانان هم است.»
این سخنان یک هبتالله آخندزاده دیگر را نشان میدهد. کسی را که موج اختلافات و فشارهای حکومتداری حداقل در زبان باعث انعطاف او شده است. روشن نیست که چقدر این سخنان را میتوان به حساب عوامفریبی و پوپولیسم رهبران مستبد گذاشت که میکوشند با تحریک احساسات مردم به بقای حاکمیت خود کمک کند، اما اگر سطح فشار، انتظارات و ناتوانی طالبان در ارائه خدمات بیش از این شود، هیچ چیز مانع بروز شکافهای عمیقتر و در نهایت تهدید نظام طالبانی نخواهد شد.
سخنگوی وزارت تحصیلات عالی طالبان فتوای «شیخ عبدالعلی دیوبندی» درباره ناروا بودن آموزش دختران حتی در خانه را در شبکه اجتماعی اکس بازنشر کرده است. ضیاالله هاشمی سخنان این مفتی که گفته آموزش دختران باعث ترویج فحشا میشود را «فتوای مهم» خوانده است.
در این فایل صوتی «شیخ عبدالعلی دیوبندی» با استناد به روایاتی از رویدادهایی در «صدر اسلام» میگوید که زنان اجازه ندارند به نماز جماعت بروند و نوشتن را بیاموزند.
این مفتی طالبان در مورد کشورهای اسلامی که به زنان حق آموزش قایلاند، میگوید این کشورها به نام «اسلامی» هستند، اما در واقعیت قادر به تطبیق احکام شریعت نیستند.
عبدالعلی دیوبندی تاکید میکند که رفتن زنان به نماز جماعت و یادگیری نوشتن برای آنها «موجب فساد میشود.»
معلوم نیست که این فایل صوتی دقیقا چه زمانی ثبت شده است.
با این حال ضیاالله هاشمی، سخنگوی وزارت تحصلات عالی طالبان در روزهای اخیر سخنان این مفتی را بازنشر کرده و آنرا یک «فتوای مهم» خوانده است.
بیش از هزار روز میشود که طالبان مانع بازگشایی مکاتب دورههای ثانوی و عالی به روی دختران شده است. طالبان همین گونه از ۲۹ قوس ۱۴۰۱ به اینسو ادامه تحصیل دختران و زنان در دانشگاهها را نیز متوقف کرده است.
مقامات طالبان پیش از این گفته بودند ممنوعیت آموزش دختران در افغانستان یک تصمیم موقتی است. با این حال از بازنشر این فتوا توسط سخنگوی تحصیلات عالی طالبان معلوم میشود که این گروه تصمیم ندارد تصمیم خود در مورد ممنوعیت آموزش دختران را تغییر بدهد.
به نظر میرسد که عبدالعلی دیوبندی در پاسخ به سوال یک شنونده رادیو درباره آموزش از منظر «شریعت اسلامی» برای زنان میگوید: «اگر زنان نوشتن را بیاموزند، به دیگران نامه مینویسند.» او اضافه میکند: «زنان پیر و جوان از آموزش و رفتن به جماعت ممنوع شدهاند، چون عصر ما زمانه فتنه است و این امر باعث فساد زنان میشود».
دیوبندی همچنان در سخنرانی خود در مورد استفاده زنان از گوشیهای همراه نیز هشدار میدهد و میگوید زنان با استفاده از تلفن همراه «روابط ایجاد میکنند و به فحشا و منکرات روی میآورند».