باشندگان ولایت پروان روز شنبه ۳۰ سرطان از وقوع انفجاری در حوزه اول امنیتی این ولایت خبر دادند. فضلالرحمن مسکینیار، سخنگوی فرماندهی پولیس طالبان در پروان تایید کرد که در این انفجار دو نفر کشته و شش نفر دیگر زخمی شدهاند.
آقای مسکنیار گفت انفجار ناشی از مواد منفجره انتقال یافته در محل جمعآوری آهن کهنه بود.
در بسیاری شهرهای افغانستان شماری از مردم در عرصه جمعآوری و خرید و فروش آهن کهنه مشغول به کار هستند. بخش زیاد از آهن پارهها سرگلوله یا قطعات تجهیزات نظامی اند که بهدلیل جنگهای دومدار در افغانستان تقریبا در همه جا یافت میشوند.
گزارش انفجار سرگلوله یا مواد انفجاری رها شده در حومه شهرها یا مناطق روستایی زیاد است و این حوادث جان افراد زیادی را گرفته است.
شماری از کودکان افغان در عرصه جمعآوری آهن کهنه و فروش آن فعال اند و هنگام ذخیره و انباشت آن در سرای مخصوص جمعآوری آهن کهنه، عمدتا توجهی کمی صورت میگیرد.
ملا سلطان محمد ثاقب، مهتمم مدرسه جهادی طالبان در ننگرهار میگوید در حال حاضر جهاد در تمام جهان بر مسلمانان «فرض» است. آقای ثاقب تلویحا اظهارات ملا یعقوب، وزیر دفاع طالبان درباره مشروعیت نداشتن جهاد خارج از افغانستان را «کاملا نادرست» خواند.
در فایل صوتی که به افغانستان اینترنشنال رسیده، شنیده میشود که این عالم دینی طالبان از اعضای این گروه میخواهد خود را «اللهپرستان» بسازند نه «وطنپرست». این اظهارات نشان میدهد که شماری از چهرههای پرنفوذ در مدارس دینی طالبان، اعضای این گروه را به گسترش فعالیتهایشان فراتر از مرزهای ملی تشویق میکنند.
فرستنده این فایل صوتی روز شنبه ۳۰ سرطان گفت این صدا را یک هفته قبل در یک مدرسه دینی طالبان در شهر جلالآباد، ولایت ننگرهار ثبت کرده است.
ملا سلطانمحمد که مدیریت مدرسه دینی طالبان در شهر جلالآباد را به عهده دارد، میگوید ملا فضلالرحمن به مقامات طالبان افغانستان برتری دارد چرا که او جهاد در افغانستان را مشروع میدانست ولی اکنون طالبان نه جهاد در افغانستان را روا میداند نه جهاد را در خارج از این کشور.
این چهره مذهبی که در میان جنگجویان طالبان نفوذ دارد، از ادامه جنگ اعضای این گروه در خارج از این کشور دفاع کرده است.
ثاقب برای تشویق جنگجویان طالبان برای جنگیدن در خارج از افغانستان میگوید: «بیتالمقدس را کفار گرفتهاند و [ببینید که] در فلسطین بر مسلمانان چه میگذرد.»
ملاهای طالبان روایت مقامات کابلنشین را به چالش میکشند؟
این اظهارات در حالی انجام شده است که ملا محمد یعقوب، وزیر دفاع طالبان در ماه سرطان پارسال اعلام کرده بود که اگر کسی به نیت جهاد به بیرون از افغانستان میرود، کارش جهاد نامیده نمیشود.
آقای مجاهد تاکید کرد که «هرگاه امیر، مجاهدین را از جنگیدن بازدارد و آنها هنوز برای جنگیدن بروند، این جنگ نامش جهاد نیست.»
تلویزیون ملی افغانستان، تحت کنترول طالبان روز شنبه ۱۴ سرطان ۱۴۰۰ یک فایل صوتی از سخنرانی ملا محمد یعقوب برای فرماندهان طالبان را منتشر کرد که آقای مجاهد در آن جنگجویان این گروه را از رفتن به خارج از افغانستان به قصد جهاد منع و به حمایت از نظام طالبان در داخل کشور تشویق میکند.
آقای مجاهد میگوید علمای متقدم و کتابهای معتبر در این باره نظر دادهاند که زمانی که «امیر، مجاهدین را از رفتن به جنگ پرهیز میکند، کار آنها جهاد نامیده نمیشود.»
او تاکید میکند که اعضای طالبان نباید مرتکب عملی شوند که دستاوردهای بیست ساله این گروه را آسیب بزند.
نقش جنگجویان طالبان در حملات پاکستان
همزمان با نشر سخنرانی مسئول مدرسه دینی طالبان در ننگرهار، مقامات امنیتی پاکستان میگویند دستکم دو جنگجوی طالبان افغانستان در حمله دوشنبه گذشته در منطقه بنوی خیبرپختونخوا دست داشتهاند.
ارتش پاکستان گفته جنگجویان گروه حافظ گل بهادر، از فرماندهان تحریک طالبان پاکستانی روز دوشنبه به یک پایگاه نظامی در بنو در ایالت خیبرپختونخوا حمله کردند. در نتیجه این حمله هشت سرباز ارتش پاکستان کشته شدند.
منابع امنیتی پاکستان به افغانستان اینترنشنال گفتند در این حمله دو جنگجوی طالبان افغان نیز نقش داشته است.
به گفته منابع پاکستانی یکی از این جنگجویان فضل عمر نام داشت و از ولسوالی چرخ ولایت لوگر بود و جنگجوی دیگر عثمانالله کامران نام داشت و از اعضای طالبان افغانستان بود.
طالبان افغان تاکنون درباره دستداشتن جنگجویان این گروه در حمله به پایگاه ارتش پاکستان در بنو رسما اظهار نظر نکرده است اما پیش از این دست داشتن جنگجویان خود در حملات پاکستان را تکذیب کرده است.
مهاجران افغان در اسلامآباد خبر دادند که پولیس این شهر گروهی از مهاجران را که مدت اعتبار ویزایشان به پایان رسیده بود، بازداشت کرده است. یک مهاجر افغان در منطقه بی ۱۷ اسلامآباد گفت روز شنبه ۳۰ سرطان گروهی از مهاجران از این منطقه بازداشت شدند.
به گفته منابع بازداشتشدگان افغانهایی هستند که از ترس انتقامگیری طالبان به پاکستان آمدهاند تا از آنجا به یکی از کشورهای مهاجرپذیر بروند.
پروین حیدری، یک پناهجوی افغان در منطقه بی ۱۷ اسلامآباد میگوید صبح روز شنبه شوهرش توسط پولیس دستگیر شده و نمیداند به کجا منتقل شده است.
خانم حیدری به افغانستان اینترنشنال گفت: «من مادر سه فرزند هستم. همه فرزندانم کودک هستند. امروز صبح زود پولیس به خانه ما آمد و شوهرم را به دلیل نداشتن ویزا برد.»
به گفته این پناهجو، شوهرش برای تمدید ویزا اقدام کرده اما هنوز دولت پاکستان ویزا را صادر نکرده است.
او نگران است که مبادا شوهرش از پاکستان به افغانستان تحت کنترول طالبان اخراج شود. پروین حیدری میگوید: «اگر شوهرم به افغانستان اخراج شود، من چه کار خواهم کرد؟ سرنوشت کودکان ما چه خواهد شد؟»
بسیاری از مهاجران افغان در پاکستان شکایت دارند که به طور قانونی برای تمدید ویزای خود درخواست دادهاند اما سفارت پاکستان در کابل ویزای آنان را تمدید نمیکند. آنها میگویند تمدید ویزا در بازار سیاه در بدل ۸۰۰ تا ۱۲۰۰ دالر امکانپذیر است اما همه پناهجویان توانایی پرداخت این پول را ندارند.
یک پناهجوی دیگر مقیم پاکستان از کشورهای غربی خواست روند پذیرش پناهجویان و صدور ویزاهای بشردوستانه خود را سرعت ببخشند تا پناهجویان افغان از «آزار و اذیت» و «باجگیری» حکومت پاکستان نجات یابند.
پیش از این مقامات پاکستانی اعلام کرده بودند که دور دوم اخراج مهاجران افغان را در تابستان امسال آغاز خواهند کرد. رسانههای پاکستانی نوشتند در دور دوم نزدیک به یک میلیون مهاجر افغان از پاکستان اخراج خواهند شد.
پیش از این در مرحله اول، پاکستان در ماه نوامبر پارسال اعلام کرد که ۱.۷ میلیون مهاجر بدون مدرک اقامت را اخراج میکند.
وزارت مهاجرین و عودتکنندگان طالبان اعلام کرد که در سه روز گذشته، چهار هزار و ۲۳۳ مهاجر از پاکستان و ایران به افغانستان بازگشتهاند. این وزارت روز شنبه ۳۰ سرطان گفت از این میان ۷۲۹ نفر از پاکستان و سه هزار و ۵۰۴ نفر از ایران اخراج شدهاند.
به گفته وزارت مهاجرین و عودتکنندگان طالبان، این مهاجران از گذرگاههای تورخم، اسپین بولدک، اسلامقلعه و پل ابریشم به افغانستان بازگشتهاند.
براساس معلومات ارائه شده از سوی طالبان، بیشتر این مهاجران را خانوادهها افغان مقیم ایران و پاکستان تشکیل میدهد که در میان آنان کودکان و زنان نیز شامل هستند.
هرچند وزارت مهاجرین و عودتکنندگان طالبان ادعا کرده است که این مهاجران به گونه اجباری و اختیاری از پاکستان و ایران به افغانستان بازگشتهاند، اما مهاجران افغان پیش از این با فرستادن ویدیوها و پیامهایی به افغانستان اینترنشنال گفتهاند که پولیس این کشورها پیش از اخراج آنها را بازداشت کرده و سپس به گونه جبری به افغانستان بازگردانده است.
این در حالی است که دولت پاکستان و ایران روند اخراج مهاجران افغان بدون مدرک قانونی را افزایش داده و وزارت مهاجرین طالبان در هر روز هفته از بازگشت بیش از هزار مهاجر افغان از این کشورها خبر داده است.
سفیر روسیه در کابل در مصاحبه با خبرگزاری تاس گفت که مسکو احتمال باز کردن کنسولگریهای بیشتر در افغانستان را رد نمیکند. دیمیتری ژیرنوف همچنین گفت که روسیه برای حذف طالبان از فهرست سازمانهای تروریستی بر منافع خود تمرکز خواهد کرد.
او در این مصاحبه که روز شنبه ۳۰ سرطان منتشر شد، گفت هر کشوری در روابط با طالبان انگیزه خود را دارد.
ضمیر کابلوف، نماینده ویژه روسیه در امور افغانستان در ماه جوزا گفته بود پیشنهاد حذف نام طالبان از فهرست سازمانهای ممنوعه در روسیه برای تصمیمگیری نهایی به ولادیمیر پوتین ابلاغ شده است.
کابلوف گفت درباره طالبان هنوز مسایلی وجود دارد و پس از حل آن تصمیم گرفته خواهد شد.
احتمال گشایش کنسولگریهای بیشتر
ژیرنوف در مورد بازگشایی کنسولگریهای بیشتر روسیه در افغانستان گفت که تاکنون به آن نیاز نبوده اما در آینده ممکن است.
او افزود که افغانستان و روسیه از سال ۱۹۱۹ روابط دیپلوماتیک برقرار کردهاند و به علاوه سفارت این کشور در کابل، کنسولگریهای در مزارشریف، هرات و میمنه فعال بودند و قرار بود در جلالآباد نیز باز شود.
او دلیل عدم سفر اتباع روس به افغانستان را شرایط بد امنیتی توصیف کرد و از حمله داعش به جهانگردان در بامیان در ماه می به عنوان نمونهای از عدم امنیت شهروندان خارجی در افغانستان یاد کرد.
دیمیتری ژیرنوف حذف طالبان از فهرست سازمانهای تروریستی روسیه را بسته به منافع ملی این کشور دانست و گفت که طالبان در لیست تروریستی تمام کشورهای منطقه نیست. او افزود که هر کشوری از منظر روابط و منافع خود با افغانستان این تصمیم را میگیرد.
او همچنین خبر داد که همکاری مسکو و کابل در تامین فرآوردههای نفتی آغاز شده است.
به گفته وی با توجه به اینکه هم روسیه و هم طالبان در تحریماند، دالر از مبادلات تجاری برداشته شده و بازرگانان هر دو کشور از روبل و افغانی استفاده میکنند.
دیمیتری ژیرنوف همچنین میگوید صادرات روسیه به افغانستان افزایش یافته و بیشتر مواد غذایی و مواد سوختی به افغانستان صادر میشود.
دبیرکل سازمان پیمان امنیت جمعی اعلام کرد که احتمال گسترش بیشتر تروریسم و قاچاق مواد مخدر از افغانستان به آسیای میانه همچنان وجود دارد. ایمانگلی تاسماگامبتوف گفته افغانستان همچنان منبع اصلی بیثباتی در آسیای میانه است.
خبرگزاری تاس روز جمعه (۲۹ سرطان) گزارش داد که ایمانگلی تاسماگامبتوف این اظهارات را در نشست شورای امنیت سازمان ملل بیان کرد.
او در سخنرانی خود گفت در حال حاضر یک گروه کاری در مورد افغانستان زیر نظر شورای وزیران خارجه کشورهای عضو سازمان پیمان امنیت جمعی کار میکند.
دبیرکل سازمان پیمان امنیت جمعی همچنین با اشاره به وضعیت افغانستان، تماسهای منظم بین سازمان ملل متحد، سازمان پیمان امنیت جمعی و آسیای میانه را برای اقدامات پیشگیرانه مهم دانست.
ارمنستان، بلاروس، قزاقستان، قرقیزستان، روسیه و تاجیکستان اعضای سازمان پیمان امنیت جمعی هستند و در سه سال گذشته چندین رزمایش نظامی مشترک در تاجیکستان در نزدیکی مرز افغانستان برگزار کردهاند.
سراجالدین مهرالدین، وزیر خارجه تاجیکستان اوایل ماه سرطان امسال در نشست شورای وزیران خارجه سازمان پیمان امنیت جمعی خواهان امضای برنامه تقویت مرز با افغانستان در ماه جولای امسال شد. این برنامه قرار بود در سال ۲۰۲۳ امضا شود اما به سال ۲۰۲۴ موکول شد.
سراجالدین مهرالدین در نشست شورای وزیران خارجه سازمان پیمان امنیت جمعی گفته بود که «جدیترین چالش برای آسیای میانه، ترویج ایدئولوژی مخرب رادیکالیسم مذهبی است.»