در پی تبادل زندانیان امریکا، روسیه و شرکای هر دو کشور با میانجیگری ترکیه، رئیسجمهور امریکا از آزادی زندانیان امریکایی خبر داد. جو بایدن در یک نشست خبری در کاخ سفید نامهای زندانیان امریکایی از جمله ایوان گرشکویچ، خبرنگار امریکایی را اعلام کرد.
رئیسجمهور امریکا در سخنان کوتاه خود در کنار اعضای خانوادههای این زندانیان، تبادل این زندانیان را محصول همکاری چند کشور و نشانهای از «اهمیت همکاری و حفظ شرکای بینالمللی» دانست.
در فهرستی که کاخ سفید به عنوان بازداشتیهای امریکایی پخش کرده است، نامهای چهار نفر به چشم میخورد: پل ولان کهنهسرباز نیروی دریایی، ایوان گرشکوویچ خبرنگار وال استریت ژورنال، آلسو کورماشوا خبرنگار رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی و ولادیمیر کارامورزا فعال سیاسی، نویسنده و فیلمساز.
به گزارش نیویارک تایمز، این زندانیان در حال سفر به سوی این کشور هستند و آقای بایدن تا ساعاتی دیگر از آنها استقبال خواهد کرد.
پیشتر کاخ سفید عکسی از این زندانیان را پخش کرد که نشان میداد آنها بر یک هواپیما سوار شدهاند.
گفته شده که این «بزرگترین تبادل زندانیان» از زمان فروپاشی شوروی سابق میان غرب و شرق است. چنانکه کاخ سفید اعلام کرده است، در این معامله تبادل زندانیان هفت کشور دخیل هستند و این تبادل زندانیان از نگاه تعداد زندانیان و پیچیدگی معامله، پس از فروپاشی شوروی پیشینه ندارد.
گفته شده است که کشورهای امریکا، آلمان و سه کشور اروپایی در یک سوی این معامله و روسیه و بلاروس در سوی دیگر این معامله بودهاند.
این معامله به دنبال ماهها گفتوگو با میانجیگری ترکیه، در میدان هوایی انقره اجرایی شد. پیشتر ترکیه اعلام کرده بود که ۲۶ زندانیانی با هفت هواپیما در این میدانهوایی مبادله شدند.
به گزارش نیویارک تایمز، ۱۶ تن از زندانیانی که روز پنجشنبه مبادله شدند، در روسیه زندانی بودند.
در میان زندانیانی که در این معامله آزاد شدند، ایوان گرشکویچ خبرنگار وال استریت ژورنال، پل ولان کهنهسرباز نیروی دریایی امریکا، آلسو کورماشوا خبرنگار و ولادیمیر کارامورزا منتقد کاخ کرملین هستند.
گرشکوویچ پارسال در سفری به روسیه بازداشت شد و ماه گذشته به اتهام جاسوسی برای امریکا به ۱۶ سال زندان محکوم شد.
یکی دیگر از این زندانیان وادیم کراسیکوف است که مقامهای آلمانی او را افسر سرویس امنیت فدرال روسیه و عامل قتل یک فرمانده چچنی مخالف روسیه دانستهاند. او در آلمان به حبس ابد محکوم شده بود.
از دیگر افراد آزاد شده ایلیا یاشین، سیاستمدار منتقد دولت روسیه و ریکو کریگر آلمانی هستند که در روسیه و بلاروس زندانی شده بودند. کریگر در بلاروس به اتهام دست داشتن به فعالیتهای تروریستی به اعدام محکوم شده بود و اخیرا به فرمان الکساندر لوکاشنکو، رئیسجمهور این کشور، عفو شد.
گروهی از اعضای هر دو حزب دموکرات و جمهوریخواه در کانگرس امریکا به تجلیل از آزادی این زندانیان پرداختند و سناتور بن کاردین، رئیس دموکرات کمیته روابط خارجی مجلس سنا اعتبار این معامله را به جو بایدن و وزارت خارجه او داد.
آقای کاردین آزادی این زندانیان را «پایان کابوس» آنها و خانوادههای آنها دانست. او نسبت به آزادی ولادیمیر کارامورزا، فعال و خبرنگار روس اظهار خرسندی کرد. کارامورزا گرین کارت امریکایی دارد و نویسنده روزنامه واشنگتن پست است.
در پی تبادل زندانیان که شامل چندین شهروند امریکایی که در روسیه بازداشت شده بودند، جو بایدن، رئیسجمهوری امریکا با ابراز خرسندی از این اتفاق گفت: «عذاب آنها به پایان رسید.»
بایدن در سخنانی روز پنجشنبه گفت که حکومتش بهطور خستگیناپذیری برای آزاد کردن امریکاییهایی که بهطور ناعادلانه در سراسر جهان در حبس هستند، تلاش میکند.
بایدن افزود: «هیچ چیز برای من مهمتر از حفاظت از امریکاییها در داخل و خارج از کشور نیست و ما به تلاش برای آزادی تمام امریکاییهای بهطور ناعادلانه در حبس در سراسر جهان ادامه خواهیم داد.»
رئیسجمهوری ایالات متحده با بیان خشنودی خود از همکاری شرکای واشنگتن در این خصوص افزود: «آزادی چهار شهروند امریکایی و دیگران، بدون حمایت متحدان ما، از جمله آلمان، هنگری، اسلوونیا، ناروی و ترکیه، ممکن نمیشد.»
این تبادل بخشی از یک توافق گستردهتر است که دستکم هفت کشور را در بر میگیرد.
تبادل زندانیان در روز پنچشنبه که نتیجه سالها مذاکرات پشتپرده میان ایالات متحده امریکا، روسیه، بلاروس و آلمان بود با موافقت برلین مبنی بر استرداد ودیم کراسیکوف که یک قاتل محکوم شده روس است، عملی شد.
کراسیکوف در سال ۲۰۱۹ به جرم قتل زلیمخان تورنیکه خانگوشویلی، جنگجوی سابق چچنی، در برلین محکوم شد. دادگاه آلمان که او را در سال ۲۰۲۱ محکوم کرد، گفت که او به نمایندگی از دولت روسیه عمل کرده و قربانی خود را در روز روشن به قتل رسانده است.
پوتین در مصاحبه تلویزیونی خود در ماه فبروری به تاکر کارلسون، مجری پیشین فاکس نیوز از ابراز تمایل خود به استرداد کراسیکوف سخن گفته و او را میهنپرست خطاب کرده بود.
بنا به گزارش سیانان، مقامهای امریکایی بارها از مقامهای آلمانی درخواست آزادی او را در قبال آزادی زندانیان امریکایی و آلمانی محبوس در روسیه کردهبودند که با مقاومت مقامهای آلمانی روبرو شده بودند.
علاوه بر کراسیکوف، هفت زندانی دیگر به مسکو بازگردانده شدند و در ازای آزادی آنها ۱۶ نفر از محبوسین در زندانهای روسیه، شامل چهار امریکایی، آزاد شدند. علاوه بر ویلن و اوان گرشکویچ، آلسو کورماشوا روزنامهنگار روستبار آمریکایی و ولادیمیر کارا مورزا یکی از منتقدان برجسته پوتین که دارای اقامت امریکا است، نیز آزاد شدند.
نهاد گزارشگران بدون مرز که یک گروه مدافع آزادی مطبوعات است نیز روز پنچشنبه در بیانیهای از آزادی اوان گرشکویچ ابراز خشنودی کرد و رهایی دیگر روزنامهنگار محبوس در روسیه آلسو کورماشوا در این مبادله را مایه مسرت دانست.
گزارشگران بدون مرز همچنین گفت که بازداشت خودسرانه این روزنامهنگاران توسط کرملین را که معادل با گروگانگیری دولتی است، محکوم میکند.
مشاور امنیت ملی، جیک سالیوان، روز پنجشنبه به خبرنگاران گفت: «از زمان جنگ سرد، تبادل مشابهی از این نظر تعداد افراد و تعداد کشورها وجود نداشته است و تاکنون هیچ تبادلی با این تعداد کشور و شریک و همپیمان نزدیک ایالات متحده وجود نداشته است.»
سالیوان مذاکرات را «فرایندی دشوار» توصیف کرد و افزود که این موضوع با جنگ روسیه در اوکراین و «تخریب کلی روابط ما با روسیه» پیچیدهتر شد. مذاکرات طرف امریکایی که در ابتدا بر روی آزادی پل ویلن متمرکز بود، زمانی که روسها گرشکویچ و کورماشوا را بازداشت کردند، دشوارتر شد.