مقام ایرانی: گردوغبار ناشی از خشکیدن تالاب هامون ولایت‌های غربی افغانستان را فرا گرفته است

عبدالله عارف‌اوف روز شنبه ۲۷ اسد، در رأس یک هیات بلندپایه از اوزبیکستان به کابل آمد و تفاهم‌نامه‌ها و قراردادهای متعددی با طالبان امضا کرد.

دفتر معاون اقتصادی رئیس‌الوزرای طالبان اعلام کرد که با جانب اوزبیکستان ۳۵ تفاهم‌نامه به ارزش ۲.۵ میلیارد دالر امضا شد.

طالبان می‌گویند نخست‌وزیر اوزبیکستان در کابل تعهد کرده است که به‌زودی سفیر این گروه را در تاشکند خواهد پذیرفت. این نخستین سفر یک مقام اوزبیکستان به کابل نیست. در سه سال اخیر، وزرای خارجه، تجارت و دیگر مقامات اوزبیکستان به تکرار از افغانستان دیدار کرده‌اند.

پس از جنگ اوکراین، فضای مانور برای روسیه و کشورهای رو به توسعه آسیای مرکزی در شمال محدود شد. اکنون این کشورها متمایل به گسترش روابط با اعضای سازمان همکاری شانگهای در جنوب آسیا هستند. هند و پاکستان نیازمند انرژی‌اند و آسیای مرکزی سرشار از منابع انرژی است. در این میان، افغانستان مجرای اتصال آسیای مرکزی و جنوبی است.

طالبان با استفاده از این فرصت تلاش می‌کنند با تبلیغ «امنیت سرتاسری در افغانستان»، کشورهای آسیای مرکزی را به گسترش روابط بازرگانی و ترانزیتی دلگرم کند. طالبان سیاست اقتصادی اشرف غنی را دنبال می‌کند. درگیری مرزی با پاکستان، مسدود شدن مکرر تورخم و اختلاف بر سر تی‌تی‌پی سبب شده که طالبان در پی راه‌های بدیل باشند. از این رو، روابط بازرگانی طالبان با ترکمنستان، اوزبیکستان و قزاقستان به‌طور روزافزون افزایش یافته است. اخیراً وزارت تجارت و صنایع طالبان، حجم روابط بازرگانی با اوزبیکستان را حدود ۳۰۰ میلیون دالر اعلام کرد.

علی‌رغم دلگرمی به گسترش روابط بازرگانی، کشورهای آسیای مرکزی نگران آتش زیر خاکستر در افغانستان هستند. خطر نفوذ شبه‌نظامیان رادیکال به آسیای مرکزی، خواب از چشمان سران این کشورها ربوده است. کمیته فنی شورای امنیت سازمان ملل متحد در گزارش اخیر خود اعلام کرده که داعش خراسان قصد نفوذ به آسیای مرکزی دارد. سران آسیای مرکزی در نشست شانگهای بر استحکام مرز با افغانستان تأکید کردند. این کشورها با تعامل و همکاری با طالبان در پی دفع این تهدیدات هستند. طالبان ظاهراً تلاش کرده به نگرانی‌های امنیتی این کشورها توجه کند. گزارش‌ها حاکی از آن است که طالبان به درخواست اوزبیکستان، اعضای جنبش اسلامی اوزبیکستان را از فاریاب، سرپل و جوزجان به جنوب و شرق افغانستان منتقل کرده است. اما روابط رو به گسترش طالبان با کشورهای آسیای مرکزی باعث شده که برخی از متحدان سابق طالبان (برخی اعضای جنبش اسلامی اوزبیکستان و جنبش اسلامی تاجیکستان) به داعش بپیوندند.

مدرسه‌سازی روزافزون طالبان در شمال افغانستان، به‌میزان نگرانی کشورهای آسیای مرکزی افزوده است. سالانه هزاران تن از مدارس جهادی طالبان در افغانستان، به ویژه در ولایات شمالی، فارغ می‌شوند.

طبق گزارش نهادهای بین‌المللی، افغانستان به کانون گروه‌های رادیکال منطقه‌ای تبدیل شده است. علاوه بر این، تمام جریان‌های افراطی از چچن تا اوزبیکستان، از تاجیکستان تا اویغور و از پاکستان تا برخی کشورهای عربی به افغانستان پناه برده‌اند. در چنین شرایطی، کشورهای آسیای مرکزی در پی راه‌اندازی پروژه‌های بزرگ از جمله تاپی، کاسا ۱۰۰۰ و اتصال به بازارهای آسیای جنوبی هستند. ترکمنستان نیز با جدیت در پی شروع رسمی پروژه تاپی است. مقامات ترکمنستان بارها در سفر به کابل خواستار رفع موانع بر سر راه شروع پروژه تاپی شده‌اند.

تقریباً اجماع نظر وجود دارد که در نبود یک دولت مشروع در افغانستان که از مردم در داخل نمایندگی کند و مورد قبول جامعه جهانی باشد، چشم‌انداز همکاری‌های اقتصادی و ترانزیتی در منطقه تیره و تار خواهد بود. حاکمیت کنونی در افغانستان با خلاهای حقوقی و قانونی مواجه است و در چنین شرایطی، هرگونه موافقت‌نامه‌ای از پشتوانه حقوقی و قانونی لازم برخوردار نخواهد بود.

سراج‌الدین حقانی، وزیر داخله طالبان، در سخنرانی خود به مناسبت روز استقلال افغانستان گفت که شکرانه نعمت آزادی باید به گونه‌ای باشد که دوباره در معرض چنین امتحانی قرار نگیریم.

او همچنین افزود که «دشمن» هنوز مشغول تخریب افغانستان از نظر فکری و فرهنگی است و برخی جوانان افغان را که از فرهنگ خود دور مانده‌اند، به گونه‌ای تربیت کرده است که جامعه خود را ویران کنند.

این اولین بار نیست که یک مقام طالبان به شاه امان‌الله واکنش نشان می‌دهد. در سه سال تسلط این گروه، حساسیت‌های زیادی نسبت به نام و نمادهای باقی‌مانده از امان‌الله خان، شاهی که استقلال افغانستان را از انگلیس به دست آورد، مشاهده شده است.

در اوایل ماه سرطان، نیروهای طالبان روی عکس شاه امان‌الله در گذرگاه تورخم رنگ پاشیدند و آن را مخدوش کردند. سپس در ۱۶ سرطان، این گروه پرچم خود را به جای عکس شاه امان‌الله در تورخم نصب کرد.

ندامحمد ندیم، وزیر تحصیلات طالبان، در ماه قوس ۱۴۰۱ گفت که امان‌الله خان، پادشاه سابق افغانستان، نسخه «فحاشی و عیاشی» را از کشورهای غربی آورد و قصد داشت آن را در افغانستان اجرا کند. او افزود که فرستادن دختران به مکتب یک فرهنگ خارجی است و این فرهنگ را شاه امان‌الله و ظاهر شاه به افغانستان آوردند.

رسانه‌های پاکستانی گزارش دادند که از یکشنبه، ۳۱ سرطان تا شنبه، ۲۷ اسد ۱۱ هزار و ۵۴ کودک، ۹ هزار و ۳۲۰ زن و ۱۱ هزار و ۸۲۶ مرد افغان از پاکستان اخراج شده‌اند.

براساس گزارش رسانه‌های این کشور این مهاجران با ۶۷۴ موتر به افغانستان بازگردانده شده‌اند.

مقام‌های پاکستانی می‌گویند که اخراج افغان‌های فاقد مدارک معتبر اقامتی در پاکستان همچنان ادامه خواهد داشت.

برنامه اخراج مهاجران افغان از پاکستان در ماه میزان سال ۱۴۰۲ خورشیدی آغاز شد.

هرچند این اقدام پاکستان با انتقادات گسترده بین‌المللی مواجه شده، اما این کشور به اخراج پناهجویان افغان همچنان ادامه می‌دهد.

این پنج نفر از باشندگان اصلی شهر لشکرگاه، مرکز ولایت هلمند افغانستان بودند.

محمد جواد، مسئول شفاخانه فهد بن سلطان که اجساد تیرباران‌شده به آن منتقل شده بود، روز شنبه، ۲۷ اسد، به رسانه‌های پاکستان گفت که گروهی از افغان‌ها در کمپ مهاجران ولسوالی چغای از اجساد بازدید کردند. او افزود که اجساد اکنون به کویته منتقل شده‌اند.

پولیس پاکستان اعلام کرد که ممکن است این قربانیان همان پنج نفر باشند که گروه جیش‌العدل ماه گذشته در شبکه‌های اجتماعی از آن‌ها اعترافات منتشر کرد. تحقیقات در این زمینه ادامه دارد.

در اوایل ماه اسد امسال، جیش‌العدل ویدیویی از پنج شهروند افغانستان که در بازداشت آن‌ها بودند، منتشر کرد. این گروه اسلامگرای شبه‌نظامی این افراد را متهم کرد که در قتل یکی از رهبران جیش‌العدل دست داشته‌اند.

اکنون مسئول شفاخانه فهد بن سلطان نام پنج نفری را اعلام کرده است که جیش‌العدل در ماه اسد گفته بود این افراد را «اسیر» گرفته است. جیش‌العدل در آن زمان این پنج نفر را به همکاری با دولت ایران متهم کرده بود.

تا کنون هیچ گروهی، از جمله جیش‌العدل، مسئولیت قتل این پنج نفر را به عهده نگرفته است، اما این گروه اسلام‌گرا در اوایل ماه اسد اعلام کرد که این افراد به خاطر دست داشتن در قتل یکی از رهبرانش به اعدام محکوم شده‌اند.

اجساد تیرباران‌شده این پنج افغان روز جمعه در ولسوالی چغی بلوچستان پاکستان، در نزدیکی مرز ایران، پیدا شد. مقامات پاکستان گفتند که این افراد به پایه برق آویخته شده و به سینه و سایر بخش‌های بدنشان شلیک شده است.

یوخایم اشتامپ، نماینده ویژه آلمان برای توافق‌نامه‌های مهاجرت، به روزنامه بیلد گفت: «آلمان باید به روی جهان باز باشد اما احمق نباشد.»

او تأکید کرد که باید اطمینان حاصل شود افرادی که درخواست پناهندگی در آلمان دارند و برای تعطیلات به کشور خود می‌روند، وضعیت پناهندگی خود را از دست دهند و نتوانند در آلمان بمانند.

از سویی هم اندری گروت، سناتور هامبورگ در مورد گزارش‌هایی مبنی بر سفر پناهجویان افغان به کشورشان واکنش نشان داد و هشدار داد که اگر سفر به افغانستان ممکن باشد، امکان بازگشت [دایمی] نیز وجود دارد.

اداره فدرال مهاجرت و پناهندگان آلمان تاکید می‌کند که سفر به کشور مبدا در برخی از موارد از جمله بیماری جدی یا مرگ اعضای نزدیک خانواده ممکن است.

این اداره گفت که هر پرونده را جداگانه بررسی می‌کند تا مشخص شود که دریافت‎‌کننده حمایت پناهندگی از آلمان آیا به کشور خود سفر کرده‌ است یا خیر.