زنان شرکتکننده در نشست آلبانیا میگویند برای حضور در این نشست جان خود را به خطر انداختند
سومین روز نشست زنان افغان در آلبانیا با حضور بیش از صد زن افغان از کشورهای مختلف، از جمله افغانستان، برگزار شد.
روزنامه گاردین گزارش داد که برخی از زنان با طی کردن سفری پرخطر و پیچیده از افغانستان به این نشست آمدند و جان خود را به خطر انداختند.
این نشست که بهعنوان بزرگترین گردهمایی زنان افغان شناخته میشود، روز چهارشنبه ۲۱ سنبله با حضور بیش از ۱۲۰ زن افغان در تیرانا، پایتخت آلبانیا، آغاز شد.
روزنامه گاردین گزارش داده است که هیچ تضمینی برای بازگشت ایمن زنان افغان که از افغانستان در این نشست شرکت کردهاند، وجود ندارد.
این روزنامه نوشته است که شماری از زنان افغان که قرار بود در این نشست شرکت کنند، یا در مرزها متوقف شدند یا در پاکستان از پرواز پیاده شدهاند.
یکی از زنانی که از افغانستان در این نشست شرکت کرده، میگوید طالبان مانع سوار شدن او به هواپیما شد، اما در نهایت به این کشور سفر کرده است.
او گفت: «هر روز وقتی از خانه بیرون میروید، باید فکر کنید. آیا امن است؟ آیا ارزش ریسک کردن را دارد؟ من با اینکه نمیدانم وقتی برگردم دستگیر میشوم یا نه، مجبور شدم به اینجا بیایم و گرنه چه امیدی وجود دارد که اوضاع تغییر کند.»
یک زن دیگر نیز که از افغانستان در این نشست شرکت کرده، به محدودیتهای وضع شده در افغانستان اشاره کرده و میگوید بیشترین آسیب را زنان و دختران تحمل میکنند.
فوزیه کوفی، یکی از برگزارکنندگان این نشست، گفت که برای برگزاری این نشست بیش از دو سال تلاش کرده و در زمینه پیدا کردن میزبان برای این اجلاس با مشکل مواجه شده است.
این عضو پیشین پارلمان افغانستان تاکید کرد: «ما نشان میدهیم که زنان افغان هرگز از مبارزه دست نمیکشند.»
الاهه سرور، خواننده افغانستان، نیز با اجرای یک ترانه اعتراضی در این نشست گفت که امیدوار است این ترانه به صدای اعتراض زنان افغان تبدیل شود و برای ادامه مقاومت آنها در برابر سرکوب، الهامبخش باشد.
هدف این نشست توانمندسازی زنان افغان برای بازگرداندن صدای خود به گفتگوهای بینالمللی درباره آینده کشورشان و مبارزه برای حقوق زنان گفته شده است.
بر اساس یافتههای تاریخی و شواهد موجود، هزارهها بهعنوان یک گروه قومی، برای مدت طولانی تحت بیمهری حکومتها، کشتار، تبعیض سیستماتیک و رفتارهایی که به وضوح مصادیق نسلکشی در آنها دیده میشود، قرار گرفتهاند.
این نسلکشی توسط گروههای دولتی، به ویژه در دوران عبدالرحمن خان و گروههای جهادگرای رادیکال مانند طالبان و داعش در افغانستان به شیوههای مختلف صورت گرفته است.
در سالهای اخیر، کشتار هدفمند هزارهها بهدلیل قومیت و مذهبشان در سراسر افغانستان افزایش یافته و این گروه قومی را به یکی از آسیبپذیرترین اقشار اجتماعی تبدیل کرده است. با روی کار آمدن طالبان، که خود به جنایات گسترده علیه هزارهها متهم است، نگرانیها درباره امنیت این گروه بهشدت افزایش یافته است. یافتههای رسانههای معتبر داخلی و بینالمللی، نهادهای تحقیقاتی و دولتی نشان میدهد که هزارهها در دوره حکومت طالبان در بدترین شرایط اجتماعی، سیاسی و اقتصادی قرار دارند.
طالبان محدودیتهای شدیدی بر مراسمهای مذهبی هزارهها اعمال کرده، آموزش رسمی مذهب شیعه را ممنوع کرده و کتابهای مذهبی شیعه را از تمامی مراکز آموزشی جمعآوری کرده است. حتی در برخی موارد از ورود کتابهای مذهبی بهصورت فردی نیز جلوگیری شده است. در سه سال گذشته، بدترین حوادث امنیتی مانند حمله به مرکز آموزشی کاج، لیسه عبدالرحیم شهید، باشگاه ورزشی و حملات به مساجد و تکایای هزارهها در سراسر افغانستان رخ داده است.
آخرین مورد از این حملات تروریستی، روز پنجشنبه ۲۲ سنبله در ولایت غور اتفاق افتاد که حوالی ساعت ۱ بعد از ظهر، دستکم ۱۴ نفر شهید و پنج نفر دیگر زخمی شدند.
فاجعه چگونه اتفاق افتاد؟
این روزها زمان بازگشت زائران کربلا از مراسم اربعین به افغانستان است. چمن علی، فرزند سخیداد، یکی از ساکنان قریه قراودال از توابع منطقه بندر، ولسوالی سنگتخت و بندر، که در مرکز ولایت غور (شهر فیروزکوه) تانک تیل داشت، چندی پیش برای زیارت کربلا رفته بود و روز پنجشنبه به مرکز چغچران رسید.
براساس رسم محلی، مردان قریه ساعت ۱۲ ظهر در مقابل مکتب محل تجمع کرده و پس از رسیدن همه، به سمت غرب منطقه خود در امتداد دره ناوه زردتلی به طرف قریه پالوسنگ، سوار بر موتورسیکلت (وسیله نقلیه محبوب و رایج در مناطق دوردست افغانستان)، برای استقبال از چمن علی حرکت کردند.
به گفته منابع، در منطقه مرزی ولایت دایکندی و غور (میان قریه قراودال و پالوسنگ)، پس از عبور از کوتل خمی، هنگامی که اهالی محل همراه با چمن علی به سمت قریه خود در حرکت بودند، چهار نفر سوار بر دو موتورسیکلت آنها را متوقف کردند. به بهانه گرفتن عکس، آنها را در یک صف ایستادند و پس از فیلمبرداری، با استفاده از دو سلاح (کلاشنکوف و تفنگ کمری) به صورت مداوم به سمت آنها شلیک کردند. بر اثر این حمله، ۱۳ نفر در همان لحظه کشته و شش نفر دیگر زخمی شدند. یکی از زخمیها نیز در مسیر انتقال به شفاخانه جان باخت.
قربانیان کیها هستند؟
۱۳ نفر از کشتهشدگان و پنج نفر از زخمیان، همگی از ساکنان قریه قراودال هستند. در میان آنها یک دندانپزشک به نام عبدالخالق، فرزند ملا عبدالقادر، از ساکنان قریه کیجگ ناوه زردتلی نیز حضور داشت که به دلیل تعطیلات آخر هفته از وظیفه خود به سمت خانه بازمیگشت.
قریه قراودال یک روستای کوچک است که حدود ۲۵ خانواده در آن زندگی میکنند. به گفته منابع محلی، در این قریه تنها تعداد محدودی از مردان سالخورده که قادر به رفتن برای استقبال از زائر کربلا نبودند، زنده ماندهاند. سایر مردان حاضر در قریه، شامل نوجوانان و مردان میانسال، یا کشته شدهاند یا زخمی.
محل تیرباران
تیرباران در منطقهای نسبتاً دشتی به نام «للم جای» در غرب کوتل خمی، از توابع قریه پالوسنگ در امتداد ناوه زرتلی، که ساکنان آن از قومیت ایماق هستند، رخ داده است.
براساس گفتوگو با منابع محلی، رابطه ساکنان هر دو قریه، علیرغم اینکه در برخی نقاط مرزی بین دایکندی و غور بهدلیل علفچر و زمینهای للمی مشکلاتی میان مردمان ایماق و کوچی وجود دارد، همواره حسنه و دوستانه بوده و هیچ مشکل محلی در این منطقه وجود نداشته است.
وضعیت امنیتی منطقه چگونه است؟
شاهراه غور-دایکندی در مسیرهای مختلف، بهویژه در مسیر مرکز غور به ولسوالی لعل و سرجنگل که هزارهنشین است، هر از گاهی شاهد حوادث امنیتی علیه مردم هزاره بوده است. از قتل نوعروسها تا مسافران محلی، که توسط افراد مسلح ناشناس (که پیشتر از اعضای طالبان بودند) هدف قرار گرفتهاند. این حوادث تا به امروز ادامه داشته است. حدود یک و نیم ماه پیش نیز در همین منطقه، دو تن از ساکنان ولسوالی سنگتخت و بندر زخمی و یک نفر دیگر کشته شدند.
هر سه فرد با همان تاکتیک و شیوهای که در فاجعه روز پنجشنبه استفاده شد، مورد هدف قرار گرفتند. براساس گفتههای زخمیان به مردم محل، زمانی که آنها هدف گلوله قرار گرفتند، خود را به حالت کشتهشده درآوردند و عاملان پس از حادثه، محل را ترک کردند.
بهگفته منابع، داعش از دستکم شش ماه پیش در برخی از نقاط ولایت غور و نزدیک محل حادثه در منطقه «مرغی» آزادانه فعالیت داشته است. مردم محل نیز شاهد رفتوآمد افراد داعش با پرچم آن گروه و موترسایکل بودهاند.
یک منبع محلی تأیید کرد که اعضای داعش در منطقه مرغی، از توابع ولایت غور، بهطور جدی فعال هستند و تعدادی را جذب کردهاند. همچنین به افراد خود اعلام کردهاند که در صورت کشتن یک هزاره یا شیعه، اگر مستند به فیلم و ویدیو باشد، مبلغ ۲۰۰ هزار افغانی به آنها پرداخت خواهد شد.
وضعیت به کدام سو خواهد رفت؟
حضور داعش در افغانستان، برخلاف ادعای طالبان، نه تنها انکارناپذیر است، بلکه بهطور نگرانکنندهای در حال گسترش است. داعش بهطور فزایندهای در میان طالبان نفوذ کرده و در این مدت در نقاط مختلف افغانستان نیرو جذب نموده است. با توجه به منابع مالی هنگفتی که در اختیار دارد و سوءاستفاده از شرایط اقتصادی بحرانی افغانستان، این گروه توانسته است حتی بهصورت پروژهای افراد را استخدام کرده و فعالیتهای خود را گسترش دهد.
پیشنهاد ۲۰۰ هزار افغانی برای کشتن یک هزاره، با توجه به بیکاری گسترده و فقدان درآمد برای بخش بزرگی از جمعیت افغانستان، برای بسیاری وسوسهانگیز و مطلوب است. داعش از این وضعیت اقتصادی و نیز تفکر رادیکالی که طی سالها علیه هزارهها و شیعیان توسط گروههای رادیکال اسلامی به لایههای مختلف جامعه تزریق شده، سوءاستفاده کرده و شرایط امنیتی هزارهها را وخیمتر ساخته است.
انتخاب ولایت غور بهعنوان یکی از مراکز تجمع داعش از نظر موقعیت جغرافیایی بسیار استراتژیک و نگرانکننده است. با کنترل مناطق این ولایت، داعش نهتنها به جامعه هزاره و شیعه در مناطق مرکزی دسترسی گسترده دارد، بلکه تهدیدی جدی برای مسیر شاهراه کابل-هرات از طریق هزارهجات محسوب میشود.
ساکنان ولایت غور به دلیل کوهستانی بودن منطقه و نبود فرصتهای شغلی مناسب، نسبت به بسیاری از نقاط افغانستان فقیرتر هستند. همچنین، در میان بخشی از ساکنان این ولایت، روحیه رادیکال مذهبی که خارج از مذهب اهل سنت باشد، بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
بهطور کلی، با توجه به شرایط فعلی و فرصتهایی که در پی حاکمیت طالبان بهوجود آمده است، رشد تروریسم تهدیدی جدی برای امنیت داخلی و بینالمللی از افغانستان محسوب میشود. طالبان نهتنها نیت کافی برای تأمین امنیت مردم افغانستان، بهویژه هزارهها، ندارد، بلکه از ظرفیتهای لازم نیز برخوردار نیست. تمرکز طالبان بر امنیت، تنها به موضوعاتی مرتبط با رژیم و افراد خودشان محدود میشود.
هیئت معاونت سازمان ملل در افغانستان (یوناما) روز جمعه، ۲۳ سنبله، در اعلامیهای کشتار شهروندان شیعه در مسیر دایکندی را محکوم کرد.
دفتر یوناما ضمن ابراز همدردی با خانوادههای قربانیان، خواستار تحقیقات و پاسخگویی طالبان در این مورد شد.
در حمله مسلحانه شام پنجشنبه به غیرنظامیان هزاره در روستای قرودال، منطقهای میان ولایتهای غور و دایکندی، دستکم ۱۴ نفر کشته و چهار نفر زخمی شدند.
ساعاتی پس از این حمله، گروه داعش در اعلامیهای مسئولیت کشتار را بر عهده گرفت و مدعی شد که در این حمله ۱۵ فرد ملکی کشته و ۶ نفر زخمی شدهاند. در بیانیه شاخه خراسان داعش آمده است که هدف حمله این گروه، مردم شیعه بوده است و آنها به سوی غیرنظامیان تیراندازی کردهاند.
حمله مرگبار به شهروندان غیرنظامی هزاره واکنشهای گستردهای از سازمانهای حقوق بشری، چهرههای سیاسی مخالف طالبان و برخی کشورها را به همراه داشته است.
پیش از این، ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل برای افغانستان، در واکنش به این حمله ابراز نگرانی کرد و گفت که موج حملات مرگبار زیر نام داعش نیازمند پیشگیری، حفاظت و پاسخگویی بینالمللی است.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، پس از گذشت یک روز از کشتار ۱۴ شهروند هزاره در ولایت دایکندی، این رویداد را محکوم کرد.
آقای مجاهد در شبکه اجتماعی اکس نوشت که طالبان برای شناسایی «عاملین فساد» و سپردن آنها به پنجه عدالت تلاش خواهد کرد.
ذبیحالله مجاهد گفته است که این ۱۴ نفر در منطقهای در میان ولایتهای دایکندی و غور از سوی «دشمنان انسانیت» با «بیرحمی کامل» مورد حمله قرار گرفتهاند.
او با محکومیت این حمله، مدعی شده است که طالبان «حفظ مال و جان ملت را وظیفه خود میداند.»
این حمله که داعش مسئولیت آن را بر عهده گرفته، واکنشهای گستردهای به همراه داشته است.
نادر نادری، مذاکرهکننده ارشد دولت پیشین افغانستان با طالبان، گفته است که تیراندازی به این افراد «تداوم رسم غیرانسانی است که در بیست سال گذشته طالبان و سایر گروههای خشونتپرور بر مردم ما روا داشته و بنا گذاشته بودند.»
شماری از جریانهای سیاسی افغانستان، پخش پارازیت بر نشرات تلویزیون افغانستان اینترنشنال را نشانه «ترس و شکست» طالبان خواندند.
افغانستان اینترنشنال برای مقابله با پارازیت طالبان، پخش ماهوارهای خود را بر روی فرکانس ۱۱۹۳۸ یاهست آغاز کرده است.
رحمتالله نبیل، رئیس سابق امنیت ملی افغانستان، روز پنجشنبه ۲۲ سنبله در شبکه اجتماعی اکس نوشت که پخش پارازیت بر نشرات تلویزیون افغانستان اینترنشنال از سوی طالبان «نشاندهنده ترس آنها از رسانههای آزاد» و حمله مستقیم به آزادی بیان و حق دسترسی مردم به اطلاعات است. آقای نبیل افزود که طالبان به جای گوش کردن انتقادات، به سانسور متوسل شدهاند.
رحمتالله نبیل، افغانستان اینترنشنال را «صدای کلیدی و پلتفرمی حیاتی» برای افغانها و تریبونی برای تقویت صداهای داخل افغانستان دانست. او گفت که به رغم تلاشهای طالبان برای خاموش کردن رسانههای مستقل، با مبارزه رسانههای آزاد، افغانها به اطلاعات دقیق دسترسی خواهند داشت.
داوود ناجی، رئیس کمیته سیاسی جبهه آزادی، در واکنش به اقدام طالبان علیه نشرات تلویزیون افغانستان اینترنشنال گفت که استفاده از پارازیت برای سرکوب رسانهها «نشانه ترس شدید» طالبان از صداها و اعتراضهایی است که از سطح جامعه و مردم عادی فراتر رفته و اکنون به لایههای درونی طالبان نیز رسیده است.
آقای ناجی اضافه کرد رسانههایی که در افغانستان زیر تسلط طالبان فعالیت دارند، از ترس این گروه نمیتوانند هیچیک از معیارهای رسانهای را رعایت کنند.
رئیس کمیته سیاسی جبهه آزادی تاکید کرد که استفاده از فناوری برای سانسور تجربهای ناکام است که در کشورهای دیگر نیز نتیجه نداشته است.
از سوی دیگر، عبدالله خنجانی، رئیس دفتر سیاسی جبهه مقاومت ملی افغانستان، گفت که رسانههای تبعیدی، به ویژه تلویزیون افغانستان اینترنشنال، یکی از مهمترین دستاوردهای پس از سقوط افغانستان به گودال جهل و عقبگرد است.
عبدالله خنجانی تاکید کرد که طالبان دچار بحران محتوایی و فقر گفتمانی شدهاند و حملات سیستماتیک آنها به تلویزیون افغانستان اینترنشنال نشانهای از شکست روانی طالبان در افکار عمومی و افت اخلاقی این گروه در روان عمومی است.
مرکز خبرنگاران افغانستان از مقامهای طالبان خواست تا فوراً و برای همیشه ارسال پارازیت به افغانستان اینترنشنال را متوقف کند.
این نهاد اقدام طالبان در ارسال پارازیت به نشرات افغانستان اینترنشنال را خلاف قانون رسانههای همگانی خوانده است.
طالبان در روزهای اخیر با ارسال پارازیت گسترده تلاش کرده است تا نشرات ماهوارهای افغانستان اینترنشنال را مختل کند.
شواهد موجود نشان میدهد که این پارازیتها از داخل افغانستان بر روی فرکانس ۱۱۲۲۱ عمودی ۲۷۵۰۰ تلویزیون افغانستان اینترنشنال ارسال میشود.
هارون نجفیزاده، سردبیر اجرایی افغانستان اینترنشنال، پارازیت طالبان بر روی سیگنال ماهوارهای این شبکه را «تلاشی ناامیدانه برای خاموش کردن صدای مردم افغانستان» دانست. او این اقدام گروه طالبان را «ادامه کمپین سیستماتیک برای سرکوب رسانههای مستقل و محروم کردن افغانها از دسترسی به اطلاعات حیاتی» خوانده است.
مرکز خبرنگاران افغانستان با حمایت از موضع افغانستان اینترنشنال، به نقل از منابع خود نوشته است که دو ماه پیش اطلاعاتی دریافت کرده که مقامهای طالبان طرح اخلال در دسترسی مردم به برنامههای تلویزیون افغانستان اینترنشنال را در دست اجرا داشتهاند.
این نهاد همچنین یادآوری کرده که وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان در ۱۹ ماه ثور سال جاری، کار و هر نوع همکاری با این رسانه و فراهم کردن امکانات نشر برنامههای آن در مکانهای عمومی را ممنوع اعلام کرده است.
مرکز خبرنگاران افغانستان از تلاش طالبان برای ایجاد محدودیت در کار افغانستان اینترنشنال ابراز نگرانی کرده و آن را خلاف قانون رسانههای همگانی کشور دانسته است.
این مرکز میگوید محدودیتها نقض حقوق شهروندان و رسانههای آزاد است و از مقامهای حکومت طالبان میخواهد این محدودیتها را فوراً و به طور دائم بردارند و اجازه دهند مردم از حقوق خود مطابق با قانون رسانههای کشور برخوردار شوند.
شبکه افغانستان اینترنشنال برای مقابله با پارازیت طالبان، پخش ماهوارهای خود را بر روی فرکانس معروف ۱۱۹۳۸ یاهست شروع کرده است.
