دیدبان حقوق بشر: ممنوعیت آموزش دختران در افغانستان وارد چهارمین سال شد

کارزار «صدای دختران افغانستان» از سوی نهاد حامی آموزش به نام «آموزش نمی‌تواند صبر کند» راه‌اندازی شده است.

در وب‌سایت این نهاد آمده است: «هدف از راه‌اندازی این کارزار، برجسته‌سازی شهادت‌های واقعی از امید، شجاعت و مقاومت دختران افغان است که از آموزش محروم شده‌اند.»

این نهاد نوشته است که برای بلند کردن صدای دختران افغان و جلب توجه جهانی به وضعیت آن‌ها، تلاش می‌کند.

دختران در افغانستان از سه سال به اینسو از رفتن به مکاتب بالاتر از صنف ششم محروم شده‌اند و این وضعیت به شدت بر آینده آموزشی و فرصت‌های زندگی آن‌ها تاثیر گذاشته است.

پیشتر یونیسف گفت امسال ۳۸ هزار دختر که صنف ششم را به پایان رساندند، دیگر نمی‌توانند به مکتب بروند.

دیدبان حقوق بشر تاکید می‌کند که جامعه جهانی برای لغو محدودیت‌های طالبان علیه دختران اقدام معناداری نکرده است.

بیست‌وهفتم سنبله سومین سالگرد ممنوعیت رسمی آموزش دختران توسط طالبان است.

یونیسف می‌گوید آموزش به دختران و پسران این امکان را می‌دهد تا مهارت‌های شناختی لازم برای زنده ماندن، پیشرفت، اتخاذ تصمیمات درست و حفظ فرصت‌های بهتر برای آینده را کسب کنند.

صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل تاکید کرده است که درحال حاضر ۲.۳ میلیون دختر در مکاتب ابتدایی در افغانستان مصروف آموزش هستند.

براساس آمار یونیسف، امسال بیش از یک میلیون دختر در مکاتب ابتدایی ثبت‌نام کرده‌اند و نزدیک به ۱.۵ میلیون دختر، از جمله ۳۸ هزار دختری که امسال صنف ششم را به پایان رساندند، تحت تأثیر ممنوعیت آموزشی قرار گرفته‌اند.

این نهاد وابسته به سازمان ملل با تاکید حق آموزش تمامی کودکان گفت: «یونیسف از تلاش برای حمایت از ۲.۳ میلیون دختری که درحال حاضر در مکاتب ابتدایی در افغانستان مصروف آموزش هستند، چشم پوشی نخواهد کرد.»

یونیسف می‌گوید از تلاش برای بازگردرارندن دختران افغان به مکاتب دست نخواهد کشید.

سه سال پیش در بیست‌وهفتم سنبله وزارت معارف طالبان با پخش اطلاعیه‌ای از دانش‌آموزان پسر و آموزگاران مرد در افغانستان دعوت کرد تا به مدارس و مکاتب برگردند.

در این اطلاعیه وزارت معارف طالبان، هیچ اشاره‌ای به بازگشت دانش‌آموزان دختر و آموزگاران زن به مکاتب نشده بود.

در سه سال گذشته زنان و دختران در افغانستان در واکنش به ممنوعیت آموزش بارها دست به اعتراضات در سرتاسر کشور زدند. این تصمیم طالبان با اعتراضات کشورهای مختلف و سازمان‌های بین‌المللی نیز به همراه بود.

با این حال، طالبان هنوز هیچ اقدامی برای بازگشایی مکاتب بالاتر از صنف ششم انجام نداده است.

وزارت معارف طالبان در ۲۶ سنبله ۱۴۰۰، بیش از یک ماه پس از به قدرت رسیدن این گروه، در بیانیه‌ای از بازگشایی مکاتب افغانستان خبر داد اما تنها دانش‌آموزان پسر و آموزگاران مرد را به مکاتب فراخواند.

ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان اعلام کرد که مسدود شدن مکاتب بالای صنف ششم بروی دختران «موقتی» است و با مهیا شدن شرایط مناسب دوباره بازگشایی خواهد شد.

از آن زمان تا کنون حدود هزار و ۹۶ روز می‌گذرد و دختران بالاتر از صنف شش تاکنون به مکتب نرفته‌اند.

دیدبان حقوق بشر روز سه‌شنبه، ۲۷ سنبله، در بیانیه‌ای نوشت طالبان مانند دور اول حکومت خود که پنج سال دختران را از آموزش محروم کردند، این بار هم «وقت گران‌بهای» دختران را در حیاتی‌ترین سال‌های رشد، یادگیری و رشد فردی و تحصیلی آن‌ها تلف می کنند.

در اعلامیه این سازمان آمده است: «دخترانی که در آن سال‎‌ها[دور اول حکومت طالبان] از مکتب بازماندند، اکثراً هرگز به طور کامل بهبود نیافتند، و دخترانی که امروز از مکتب بازمانده‌اند نیز با عواقب مادام‌العمر و بین نسلی مواجه خواهند شد.»

این سازمان حقوق بشری همچنان گفته است باوجود این‌که ممنوعیت آموزش دختران بالای صنف ششم در افغانستان بحث‌های زیادی را در سطح جهان دامن زد اما هنوز نیاز است که حکومت‌ها و نهادهای بین‌المللی برای برداشته شدن این ممنوعیت اقدامات معناداری را روی دست گیرند.

دیدبان حقوق بشر از طالبان خواسته که آموزش مصون و با کیفیت را برای همه دختران فراهم کند.

در اعلامیه این نهاد آمده است: «کشورهای کمک‌کننده باید از جوامعی حمایت کنند که به دنبال حمایت حق آموزش و تحصیل دختران هستند و طرح‌های آموزش آنلاین و زیرزمینی که توسط زنان اجرا می‌شوند، را تامین مالی کنند.»

او در نشستی در قطر به مناسبت «روز جهانی حفاظت از آموزش در برابر حملات»، درباره زنان افغانستان صحبت کرد.

سعیده میرضیایف که بخشی از صحبت‌های خود را در کانال تلگرامش منتشر کرده، گفته آموزش برای زنان در افغانستان بسیار مهم است؛ این کشور با کمبود شدید پرسنل پزشکی در بخش حفاظت از صحت مادر و کودک مواجه است.

سعیده میرضیایف گفت در سال ۲۰۱۸ به ابتکار پدرش شوکت میرضیایف، رئیس‌جمهور اوزبیکستان یک مرکز آموزشی در ترمذ افتتاح شد که در آن حدود ۷۰۰ افغان آموزش دیدند. طبق اطلاعاتی که او داد در میان آن‌ها ۲۰۰ دختر افغان بود.

او که دستیار پدرش است، افزود: اوزبیکستان آماده آموزش دختران و زنان افغانستان برای یادگیری مهارت‌های مورد نیاز است.

سعیده میرضیایف گفت هرچند با توجه به شرایط فعلی، آموزش به زنان و دختران افغان کار آسانی نیست، اما این کشور حاضر است تمام تلاش خود را در این راستا انجام دهد.

سعیده میرضیایف در ماه جوزای ۲۰۲۲ به یک مرکز آموزشی در اوزبیکستان رفت که شماری از دختران افغان در آن مهارت‌های فنی را یاد گرفتند.

او به این دختران افغان گواهینامه اعطا کرد و گفت: احساس غرور می‌کنم که اوزبیکستان کمک می‌کند تا آن‌ها به رویای خود برسند.

طالبان پس از تسلط بر افغانستان در اسد سال ۱۴۰۰، مکاتب دخترانه بالاتر از صنف ششم را بست و دختران از دانشگاه محروم کرد.

کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل روز دوشنبه (۱۹ سنبله) در گزارشی گفت که با گذشت پنج سال از راه‌اندازی استراتژی آموزش برای پناهندگان تا سال ۲۰۳۰، علی‌رغم پیشرفت‌ها در زمینه آموزش، چالش‌های مهمی باقی مانده است.

این سازمان گزارش داد که نزدیک به ۱۵ میلیون کودک پناهنده در سراسر جهان وجود دارند که ۷.۲ میلیون این کودکان به دلایل مختلف از جمله ناامنی، نبود سیاست‌های آموزشی فراگیر، محدودیت‌های ظرفیت و موانع زبانی، به آموزش دسترسی ندارند.

این گزارش نشان می‌دهد که نابرابری‌های جنسیتی در دسترس به آموزش برای پناهندگان همچنان ادامه دارد و بیش از ۶۰۰ هزار کودک و نوجوان اوکراینی آواره، به دلیل جنگ جاری در کشورشان، همچنان از آموزش محروم مانده‌اند.

فیلیپو گراندی، رئیس کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل گفت: «آموزش با کاهش احتمال بارداری نوجوانان و ازدواج زودهنگام مرتبط است و به دختران امکان می‌دهد سرنوشت خود را شکل دهند. برای پسران به کاهش احتمال رفتارهای پرخطر منجر می‌شود.»

این درحالی است که پس از حاکمیت دوباره طالبان بر افغانستان، ۲.۵ میلیون دختر از فراگیری آموزش محروم شده‌اند. این گروه دختران را از رفتن به مکتب بالاتر از صنف ششم، دانشگاه‌های دولتی و خصوصی و آموزش‌گاه‌های خصوصی منع کرده است.

با وجود درخواست‌های مکرر برای لغو ممنوعیت‌های آموزشی و تحصیلی برای دختران در افغانستان، طالبان پاسخ مثبت نداده است.