وزارت خارجه ایران میگوید 'تروریسم و بیثباتی' باعث مهاجرت افغانها شدهاست
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران روز دوشنبه گفت که معضل «تروریسم و آوارگی افغانها» با ادامه بیثباتی در افغانستان پیوند دارد.
اسماعیل بقائی در اولین نشست خبری خود گفت که حکومت ایران حقآبه این کشور از رود هلمند را از طالبان میگیرد.
بقایی تصریح کرد: «تلاش ما این بوده که حقابه ایران را از طرف افغانستان بگیریم و این موضوع از سوی نماینده ویژه رئیسجمهور در امور افغانستان در حال پیگیری است.»
او افزود که امسال آب بیشتری از افغانستان به ایران سرازیر شده است، اما فاصله زیادی تا دستیابی به اجرای کامل معاهده رود هلمند وجود دارد.
سخنگوی وزارت خارجه ایران در بخشی از صحبتهایش گفت که سیاست خارجی حکومت ایران درباره افغانستان تغییر نکرده است.
او گفت: «سیاست جمهوری اسلامی ایران در مورد افغانستان روشن است. ما در مورد سیاست خارجی کشور صحبت میکنیم که قاعدتا با تغییر افراد عوض نمیشود.»
با روی کارآمدن حکومت مسعود پزشکیان، رئیسجمهور جدید ایران، شرایط بر مهاجران افغان در این کشور دشوار شدهاست. آنها از حق اجاره خانه، کار و حتا حضور در برخی شهرها محروم شدهاند.
بقائی مهاجرت افغانها به ایران را به عنوان معضل توصیف کرد و آن را در کنار معضل تروریسم قرار داد.
به نقل از ایرنا، سخنگوی وزارت خارجه ایران گفت: «همه تلاش ما این بوده که با ادامه مراودات در سطوح فنی و کاری بتوانیم به ثبیت امنیت و ثبات در افغانستان کمک کنیم.»
او افزود: «اگر ثبات و امنیت در افغانستان حکمفرما شود، بسیاری از مسائل دیگر از جمله بحث تروریسم و موضوع مهاجرت یا آوارگان افغان هم حل خواهد شد.»
او ابراز امیدواری کرد که «بتوانیم در این مسیر گامهای جدیتری را برداریم.»
منابع آگاه در میان طالبان میگویند مقامات این گروه در کابل با دستور هبتالله آخندزاده درباره ممنوعیت پخش تصاویر موجودات زنده در رسانهها مخالفاند. به گفته منابع وزرای داخله و دفاع و سه معاون رئیسالوزرا معتقدند که این ممنوعیت به نفع طالبان نیست.
طالبان با تصویب قانون تازه امر به معروف و نهی از منکر که عمدتا از سوی رهبری این گروه اعمال میشود، عکسبرداری از افراد حقیقی را ممنوع کرده است. این قانون به دستگاههای ذیربط طالبان توصیه کرده از انتشار تصاویر افراد واقعی در رسانهها جلوگیری کنند.
منابع از میان طالبان میگویند سراجالدین حقانی، وزیر امور داخله و یعقوب مجاهد، وزیر دفاع از مخالفان این تصمیم هستند. علاوه بر این دو وزیر قدرتمند گروه طالبان ملا برادر، عبداسلام حنفی و عبدالکبیر، سه معاون الوزرای طالبان نیز با این تصمیم موافق نیستند.
آنها به طور ویژه تطبیق کردن مادههایی که مربوط به رسانهها میشود را به معنای «فلج شدن دستگاه تبلیغاتی» اداره طالبان میدانند.
این مقامات همچنین برخی از فرمانهای هبتالله آخندزاده را به ضرر دستگاه دیپلوماسی طالبان میدانند.
«تلاش برای منزوی کردن شبکه حقانی»
یک منبع نزدیک به طالبان به افغانستان اینترنشنال گفت که افراد مرتبط با گروه حقانی که کنترول بسیاری از مراکز تبلیغاتی را در اختیار دارد، مخالف محدودیتهای جدید برای رسانهها هستند و این اقدام را تلاشی برای منزوی کردن این شبکه میدانند.
شبکه حقانی به تازگی از طریق بنیاد جلال مراحل ساخت مستندی را آغاز کرده است که به نقش این گروه در جنگ دو دهه اخیر میپردازد.
منابع به افغانستان اینترنشنال گفتند که ملاهبتالله بهدلیل محدودیتهای خود نمیتواند در رسانهها ظاهر شود و بناء تلاش میکند از بازتاب جنگ و حضور دیگر رهبران این گروه جلوگیری کند.
به گفته منبع، طالبان مقیم کابل، به ویژه شبکه حقانی، نفوذ کافی در حلقه مذهبی طالبان در قندهار ندارند و نمیتوانند بر تصمیمات آنها تأثیر بگذارند، اما آنها این خلأ را با تبلیغات رسانهای پر میکنند.
به گفته منبع، شبکه حقانی با حمایت مالی امکان ساخت مستندها و گزارشهای تحقیقی از فعالیت این شبکه را میدهد، اما این مساله با روحیات گروه مذهبی حاکم در قندهار سازگار نیست.
افراد نزدیک به شبکه حقانی با انتشار ویدیویی قدیمی از جلالالدین حقانی بنیانگذار این شبکه، نیاز به فیلم و عکس در شرایط کنونی را توجیه میکنند.
جلالالدین حقانی در این ویدیو، فیلمبرداری و عکسبرداری را جایز میداند و میگوید علما به عکاسی اجازه دادهاند و او نیز بر اساس نیاز به افراد خود اجازه داده است که عکس و فیلم بگیرند.
بسته شدن تدریجی تلویزیون ملی افغانستان
این منبع میگوید: «تصمیم گرفته شد که قانون نظمیه به تدریج اجرا شود و حکم شرعی فقط در نشر تصاویر برای رسانهها توضیح داده شود، اما وقتی در نهادهای امارت در کابل بیتوجهی به این قانون مشاهده شد، ملاهبتالله دستور داد که این قانون ابتدا در تلویزیون ملی افغانستان، تلویزیونهای ولایتی و رسانههای دولتی اجرا شود.»
اما به رغم این دستور، اکثر مقامهای جوان این گروه به جز وزارتخانههای تحصیلات عالی، امر به معروف و برخی نهادهای دیگر که از قندهار اداره میشوند، به طور کامل از این قانون تبعیت نکردهاند.
در ۲۸ میزان، ندا محمد ندیم، وزیر تحصیلات عالی طالبان، در جلسهای در دانشگاه شیخ زاید در خوست، به خبرنگاران اجازه داد که فقط صدا را ضبط کنند، اما محمدنبی عمری، معاون اول وزارت داخله که به سراج الدین حقانی نزدیک است، ظاهراً در واکنشن به این تصمیم در جلسه صحبت نکرد.
برخی از کارمندان تلویزیون ملی تحت کنترول طالبان به افغانستان اینترنشنال گفتند که قاری یوسف احمدی، رئیس این شبکه در نشست مدیران این تلویزیون گفته است که ملا هبتالله تلویزیون ملی را تعطیل میکند.
به گفته این کارمندان، قاری یوسف احمدی گفت که تلویزیون ملی به «رادیو صدای شریعت» تغییر خواهد کرد.
وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان هنوز در مورد دستور ملا هبتالله چیزی نگفته است، اما یک منبع به افغانستان اینترنشنال گفت که به رهبری این وزارتخانه نیز از قندهار دستور داده شده است تا پخش تلویزیون ملی را به تدریج متوقف کند.
بر اساس ماده هفدهم قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان، تصویربرداری از موجودات زنده یا ذیروح ممنوع است.
طالبان بهطور رسمی روند جلوگیری از تصویربرداری، فیلمبرداری و فعالیت برخی رسانههای تصویری را در ولایات مختلف آغاز کرده است. این گروه معتقد است که تصویربرداری طبق حدیث پیامبر اسلام یک «گناه بزرگ» است.
در این راستا، طالبان فعالیت رسانههای تصویری را خلاف شریعت دانسته و رسماً تلاش برای تعطیلی آنها را آغاز کرده است. این روند از ولایت قندهار شروع شد و سپس به تخار رسید، جایی که دستور تعطیلی تلویزیونهای محلی صادر شد.
سه فیلم از فیلمسازان افغان برنده جایزه بخش افغانستان جشنواره فیلم سماع در سویدن شدند.
فیلمهای «زیباترین پیراهن کابلی» از کاظم عجرم، «آخرین تولد» از نوید محمدی و «کودکی من، وطن من» از فل گرابسکی و شعیب شریفی در فهرست برندگان جشنواره سماعاند.
پانزدهمین جشنواره فیلم سماع در روزهای ۲۸ و ۲۹ میزان با اشتراک کارگردانهایی از افغانستان، ایران، تاجیکستان و برخی کشورهای دیگر در شهر استکهلم سویدن برگزار شد.
فیلم کوتاه «زیباترین پیراهن کابلی» به کارگردانی کاظم عجرم، کارگردان افغان، تندیس بهترین فیلم کوتاه جشنواره سماع را از آن خود کرد.
این فیلم در ماه اگست ۲۰۲۳ ساخته شده و در جشنوارههای مختلف به نمایش درآمده است.
فیلم «آخرین تولد» از نوید محمدی، کارگردان دیگر افغان نیز جایزه بهترین فیلم داستان جشنواره سماع را گرفته است. این فیلم به قدرتگیری دوباره طالبان در ماه اسد ۱۴۰۰ و تاثیرات آن بر زندگی یک خبرنگار زن و همسر و دوستانش میپردازد که در تلاش نجات یافتن از انتقامجویی و حاکمیت طالباناند. فیلم «آخرین تولد» سال گذشته اکران شد.
فیلم «کودکی من، وطن من: ۲۰ سال در افغانستان» از شعیب شریفی و فل گرابسکی نیز برنده جایزه بهترین مستند جشنواره سماع شده است. در این فیلم، آقای شریفی و همکارش به زندگی یک شهروند افغانستان از کودکی تا جوانی پرداختهاند. پیشتر فیلم «کودکی من، وطن من» برنده جایزه بهترین مستند فیلمبرداری «بفتا»، آکادمی هنرهای فیلم و تلویزیون بریتانیا، نیز شد.
از فیلم «پژواکها» از احمد ابراهیمی نیز در بخش افغانستان جشنواره فیلم سماع تقدیر شده است.
براساس گزارش جدید فدراسیون بینالمللی جمعیتهای صلیب سرخ و هلال احمر، بیش از ۱۴۴ هزار کودک و زن باردار و شیرده در قندهار به سوءتغذیه حاد مبتلا هستند.
قندهار بهعنوان پایگاه اصلی طالبان شناخته میشود، جایی که یک نیروی نظامی پرهزینه برای محافظت از هبتالله آخندزاده تشکیل شده است.
فدراسیون بینالمللی جمعیتهای صلیب سرخ و هلال احمر میگوید که ۳.۲ میلیون کودک زیر پنج سال و ۸۴۰ هزار زن باردار و شیرده در افغانستان به سوءتغذیه حاد مبتلا هستند.
در گزارش آمده تاثیرات جانبی سوءتغذی حاد زندگی ۱.۷ میلیون کودک را آسیبپذیر کرده است.
براساس گزارشی که روز یکشنبه، ۲۹ میزان منتشر شده، بیشترین موارد سوءتغذیه در ولایتهای قندهار و پکتیکا ثبت شده است.
این گزارش تأکید کرده است که از ماه می تا سپتامبر سال جاری میلادی، شمار مبتلایان بهطور قابل توجهی افزایش یافته و وضعیت به سطح نگرانکنندهای رسیده است.
در گزارش آمده است: «انتظار میرود که وضعیت مرگومیرها با شروع فصل زمستان بدتر شود. بنابراین، کاهش گرسنگی حاد پیش از اوج آن در دسامبر و فبروری برای جلوگیری از تلفات جانی قابل توجه ضروری است.»
فدراسیون بینالمللی جمعیتهای صلیب سرخ و هلال احمر، دلیل افزایش این بیماری را خشکسالیهای طولانی، شوکهای طبیعی، جابجایی جمعیتها، افزایش ناگهانی هزینههای زندگی، ناامنی غذایی و بیکاری گسترده عنوان کرده است.
این سازمان تأکید میکند که عدم مداخله فوری در این بحران، به افزایش نگرانکننده مرگومیرهای ناشی از سوءتغذیه، بهویژه در میان کودکان زیر پنج سال، منجر خواهد شد.
طبق گزارش: «بارش سنگین برف در ولایتهای پکتیکا و قندهار بهزودی بسیاری از مناطق را غیرقابل دسترس خواهد کرد و این وضعیت، تحویل ملزومات ضروری را با چالش جدی مواجه کرده و وخامت وضعیت تغذیهای آسیبدیدگان را تسریع خواهد کرد.
این گزارش با تأکید بر اقدامات سریع، اشاره کرده است که زنان باردار در خطر زایمان نوزادانی با وزن کم و ناهنجاریهای مادرزادی قرار دارند.
این در حالی است که طالبان یک تشکیلات گسترده نظامی در قندهار برای محافظت از هبتالله آخندزاده ساخته است.
تاکنون شمار نیروهای ویژه رهبر طالبان مشخص نیست. اما برخی از گزارشها نشان میدهد که این نیروی ویژه بین ۲۰ تا ۴۰ هزار نفر جنگجو دارد که بهعنوان بازوی نظامی رهبر طالبان ایجاد شده است.
منابع از کابل به افغانستان اینترنشنال تایید کردند که طالبان روز جمعه، ۲۷ میزان، جاوید مومند، استاد دانشگاه و تحلیلگر سیاسی را از خانهاش به مکان نامعلومی بردهاند.
مقامات طالبان تاکنون در مورد بازداشت آقای مهمند ابراز نظر نکردهاند.
پنج روز پیش این استاد دانشگاه در یک پیام ویدئویی از آدرسهای خود در شبکههای اجتماعی گفت که طالبان او را از گفتوگوهای سیاسی در تلویزیون منع کردهاند.
منابع نزدیک به آقای مومند میگویند که او را طالبان بازداشت کرده و از محل نگهداری او اطلاع ندارند. این تحلیلگر سیاسی پنج روز پیش در ویدئویی در شبکههای اجتماعی به کشته شدن شهروندان افغان توسط سربازان ایرانی در مرز کلگان شهرستان سراوان سیستان و بلوچستان ایران واکنش شدیدی نشان داد.
این در حالی است که از چند روز گذشته فعالان طالبان و برخی از چهرههای سرشناس این گروه کارزاری را در شبکههای اجتماعی به راه انداختهآند که در آن خواهان دستگیری جاوید مومند شدهاند.
خبرگزاری حالوش بار دیگر از انفجار ماین و تیراندازی مرزبانان ایرانی به مهاجران افغان در کلگان سراوان خبر داد.
طبق گزارش، شماری از مهاجران از میان یک گروه ۱۵۰ نفری براثر انفجار ماین و سپس تیراندازی مرزبانان ایرانی، کشته، زخمی و ناپدید شدهاند.
این خبرگزاری که اخبار سیستانوبلوچستان را پوشش میدهد، به نقل از منابع محلی نوشت این رویداد شامگاه پنجشنبه، ۲۶ میزان، زمانی رخ داد که یک گروه ۱۵۰ نفری مهاجران افغان میخواستند از مرز ایران و افغانستان به گونه «غیرمجاز» عبور کنند.
حالوش گفته است که در حال جستوجوی اطلاعات دقیقتر درباره این رویداد است.
مقامهای جمهوری اسلامی تاکنون در این مورد چیزی نگفتهاند.
در یک هفته گذشته، این دومین گزارش از تیراندازی به مهاجران افغان در مرز ایران و افغانستان است.
حالوش روز سهشنبه ۲۴ میزان گزارش داد که نیروهای مرزی ایران شامگاه یکشنبه ۲۲ میزان در منطقه کلگان سراوان به سوی گروه ۳۰۰ نفری مهاجران افغان که قصد ورود به ایران را داشتند، تیراندازی کردند. براساس گزارش حالوش این رویداد «دهها» کشته و زخمی برجا گذاشته است.
سفیر ایران در کابل و فرمانده مرزبانی سیستانوبلوچستان ایران رویداد قبلی تیراندازی به مهاجران و کشته شدن آنها را تکذیب کردند. طالبان با پخش اعلامیهای گفت یک هیئت بلندپایه بررسی بررسی گزارشها درباره تیراندازی به مهاجران افغان تعیین کرده است. تاکنون با گذشت چند روز نتایج تحقیقات این هیئت منتشر نشده است.
