روز جهانی حقوق بشر؛ نهادهای مدنی می‌گویند "عمیقا" نگران وخامت سریع وضعیت حقوق زنان‌اند

یوناما، دفتر نمایندگی ملل متحد در افغانستان، روز سه‌شنبه، ۲۰ قوس، در بیانیه‌ای از طالبان خواست که تعهدات حقوق بشری خود را به‌عنوان راهکاری برای حفاظت و رفاه مردم افغانستان بپذیرند.

این سازمان تاکید کرد که حقوق بشر مسیری برای دستیابی به راه‌حل‌ها بوده و نقشی پیشگیرانه، محافظتی و تحول‌آفرین به نفع همگان بازی می‌کند.

رزا اوتونبایوا، رئیس یوناما گفت:‌ «متأسفانه، ما شاهد روندی برعکس در افغانستان استیم.»

خانم اوتونبایوا افزود که به رغم بهبود وضعیت امنیتی و کاهش خشونت‌های مسلحانه در افغانستان، اقدامات برای حمایت و محافظت از حقوق بشر، همچنان به صورت مداوم و «خطرناک» در حال از بین رفتن است.

او افزود که زنان و دختران افغانستان بیشترین آسیب را از این ناحیه متحمل می‌شوند.

رئیس یوناما تصریح کرد که سابقه طالبان در زمینه حقوق بشر، تبعیض نظامند علیه زنان و دختران را برجسته می‌کند.

او گفت: «قدرت مسئولیت را با خود می‌آورد. ادعای طالبان برای نمایندگی مشروع مردم افغانستان در سازمان ملل متحد باید با تلاش‌های واقعی برای رعایت و پیشبرد ارزش‌ها و هنجارهای مشترک ما همراه باشد.»

در همین حال، فیونا فریزر، نماینده کمیساری عالی حقوق بشر سازمان ملل در افغانستان، گفته که اسناد حقوق بشری به عنوان ابزاری برای کمک به جوامع در سراسر جهان به هدف ساختن آینده‌ای بهتر ایجاد شده‌اند.

این مقام سازمان ملل افزود که اگر افغان‌ها، به ویژه زنان و دختران همچنان از حقوق خود محروم بمانند، این امر ناشی از مسئولیت‌ناپذیری آشکار و عمدی طالبان نسبت به رفاه مردم افغانستان خواهد بود.

برخی از دانشجویان بازمانده از تحصیل از این تصمیم طالبان برای بستن این مراکز ابراز وحشت و ناامیدی کرده‌اند.

سجا (نام مستعار) یکی از این دانشجویان که پیش‌تر دانشجوی دانشگاه بود و پس از بسته شدن دانشگاه‌ها به انستیتوت طبی روی آورده بود، گفت: «این آخرین امید من بود تا کاری کنم، تا کسی شوم. اما همه چیز به جرم دختر بودن از ما گرفته شده است.»

رهبر طالبان اخیرا به موسسات آموزشی دستور داده است که از پذیرش زنان جلوگیری کنند. با این حال، نبود اعلامیه رسمی و مستندات مکتوب موجب سردرگمی گسترده شده است.

برخی از موسسات آموزشی گفته‌اند تا زمان دریافت دستورات کتبی به فعالیت خود ادامه می‌دهند، در حالی که برخی دیگر بلافاصله تعطیل شده یا امتحانات نهایی را به‌سرعت برگزار کرده‌اند.

سجا که سال اول خود را در یک مؤسسه خصوصی می‌گذراند، افزود: «همه سردرگم‌اند و کسی واقعا نمی‌گوید چه خبر است. ما هر روز دو یا سه امتحان می‌دهیم... حتی با اینکه امتحانات خود را چند ماه پیش تمام کرده بودیم.»

یکی از مدیران مؤسسات خصوصی در کابل، که ۱ هزار و ۱۰۰ دانشجو دارد و ۷۰۰ نفر از آنها زن اند، گفت: «ما پیام‌های زیادی از دانشجویان و معلمان دریافت کرده‌ایم که می‌پرسند آیا امیدی هست؟ هیچ‌کس خوشحال نیست.»

بر اساس منابع وزارت صحت عامه طالبان، ۳۵ هزار زن در رشته‌هایی مانند پرستاری، قابلگی، دندان‌پزشکی و لابراتوار در این موسسات مشغول به تحصیل بودند.

سازمان ملل متحد این تصمیم طالبان را محکوم کرده و آن را تبعیض سیستماتیک و غیرقابل قبول علیه زنان توصیف کرده است. کارشناسان این سازمان این تصمیم را «زن‌کشی» خوانده و هشدار داده‌اند که اجرای این ممنوعیت می‌تواند به «رنج‌های غیرضروری، بیماری و احتمالاً مرگ زنان و کودکان افغان» منجر شود.

سازمان ملل گفته که این تصمیم همچنین در کشوری که از بالاترین نرخ‌های مرگ‌ مادران و نوزادان در جهان رنج می‌برد، عواقب ویرانگری خواهد داشت.

برخی منابع گزارش داده‌اند که تصمیم اخیر رهبر طالبان مقامات این گروه را با دو دستگی مواجه کرده است.

از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، این گروه محدودیت‌های گسترده‌ای بر زنان اعمال کرده و افغانستان را به تنها کشوری تبدیل کرده است که دختران را از تحصیل بالاتر از صنف ششم منع می‌کند.

تصمیم طالبان با واکنش گسترده بین‌المللی روبرو شده است. برخی از کشورها پرونده تبعیض سیستماتیک و آپارتاید جنسیتی در افغانستان را به دادگاه لاهه فرستاده و گفته‌اند که طالبان باید مورد بازپرس قرار گیرند.

دادگاه بین‌المللی کیفری نیز گفته است که به زودی حکم بازداشت رهبران طالبان را صادر می‌کند.

مجمع ملی نجات افغانستان روز جمعه، ۱۶ قوس رسما اعلام موجودیت کرد. این مجمع شامل چهره‌هایی مانند عبدرب الرسول سیاف، مارشال عبدالرشید دوستم، عطا محمد نور، یونس قانونی، محمد محقق، کریم خلیلی، عمر داوودزی و شماری دیگر است.

عمر داوودزی روز دوشنبه در مصاحبه‌ای با افغانستان اینترنشنال گفت که این مجمع با هدف گردهم‌آوری تمامی جریان‌های سیاسی غیرطالب و حتی طالبان معتدل تاسیس شده است.

او تاکید کرد که طالبان پیشتر بهانه می‌آوردند که آدرسی برای گفت‌وگو وجود ندارد، اما با ایجاد این چتر وسیع، این بهانه از آنان گرفته شده است. او افزود که این چتر به‌مرور زمان گسترده‌تر خواهد شد و تمامی جریان‌های غیرطالب را در بر خواهد گرفت.

داوودزی به انتقادات جامعه بین‌المللی نیز اشاره کرد و گفت که پیش‌تر جهان همواره تاکید می‌کرد که طالبان یک گروه منسجم است، اما در طرف مقابل آدرس منسجمی وجود ندارد. او خاطرنشان کرد که اکنون این مشکل نیز حل شده است.

او از مردم افغانستان، کشورهای منطقه و جامعه جهانی که از وضعیت کنونی ناراضی اند، خواست که از این مجمع حمایت کنند. به گفته او، افغانستان در حال حاضر با فقر، مهاجرت گسترده و نارضایتی عمومی روبه‌روست و به یک کشور منزوی در سطح جهان تبدیل شده است. به گفته او، این وضعیت باید تغییر کند.

داوودزی با اشاره به ده‌ها هزار زندانی سیاسی و فساد گسترده در رژیم طالبان تصریح کرد: «طالبان یک کشور و یک ملت را گروگان گرفته‌ است.»

او بیان کرد که مقامات طالبان در سه سال گذشته هرگونه گفت‌وگوی سیاسی و دستیابی به راه‌حل را رد کرده‌اند و تنها از سیاستمداران خواسته‌اند که بازگردند و امنیت‌شان را تامین می‌کنند. او این خواست طالبان را «توهین‌آمیز» خواند.

داوودزی با تاکید بر اینکه رهبران این مجمع تشنه قدرت نیستند، گفت: «آنها رسالت خود را در نجات افغانستان می‌بینند و قصد دارند مسئولیت کشور را به نسل جوان واگذار کنند.»

داوودزی به طالبان هشدار داد که «از لجاجت دست بردارند، وگرنه به سرنوشت رژیم‌های سرکوبگر دیگر در جهان، که نمونه آن اخیراً دیده شد، دچار خواهند شد.»

اشاره او به فروپاشی رژیم بشار اسد در سوریه است.

به گزارش رسانه‌های ایران، گودرزی روز دوشنبه در یک نشست خبری مشترک با الکساندر فدولوف، نماینده دفتر مقابله با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل در ایران گفت که دو برادر قصد انتقال این محموله به کشورهای اروپایی را داشتند.

او گفت که این محموله متعلق به یک قاچاقچی بین المللی است و درصورت انتقال به کشورهای اروپایی ارزش آن بیش از «۱۲۰ میلیون دالر» است.

به گفته گودرزی، این محموله از داخل افغانستان از سوی «افراد مسلح» به ایران قاچاق شده بود و در موتر باربری حامل ۱۰تن حامل آهن و وسایل ضایعاتی، جاسازی شده بود.

به گفته فرمانده مرزبانی جمهوری اسلامی، دو برادر قاچاقچی به همراه دو تن دیگر از طریق فروش مواد مخدر صنعتی، موترهای لوکس را از کشورهای حاشیه خلیج فارس خریده و برای فروش وارد افغانستان می‌کردند.

بر مبنای آمار این مقام ایرانی، نیروهای مرزبانی در هشت ماه سال جاری ۶ هزار کیلوگرام مواد مخدر صنعتی را ضبط کرده اند.

گودرزی از سازمان ملل خواست تا تجهیزات سیستم‌های هوشمند الکترونیکی را برای انسداد مرزهای این کشور کمک کند.

او با ابراز نگرانی درباره افزایش تولید موادمخدر صنعتی در افغانستان، از جامعه جهانی خواست برای مبارزه با آن در افغانستان همکاری کنند.

در این دیدار، سفیر جدید ایران ابراز امیدواری کرد که بتواند در دوران ماموریت خود، روابط دو کشور را بیش از پیش گسترش دهد.

او همچنین گفت: «برای توسعه هرچه بیشتر روابط دوجانبه، در نظر دارد در آینده نزدیک سفرهای هیئت‌های بلندپایه میان دو کشور را ترتیب دهد.»

علی‌رضا بیکدلی به‌تازگی به‌عنوان سرپرست سفارت ایران در کابل تعیین شده است. ایران همچنین کرسی نمایندگی ویژه برای افغانستان را از ساختار وزارت خارجه خود حذف کرده است.

پیش از این، حسن کاظمی قمی به‌عنوان نماینده ویژه رئیس‌جمهور و سرپرست سفارت ایران در کابل فعالیت داشت.