برخی تحلیلگران این حمله را به اختلافات داخلی میان جناح حقانیها و طالبان قندهاری نسبت دادهاند. اختلاف میان حقانیها و جناح قندهاری طالبان عمدتا بر سر توزیع منابع، کرسیهای دولتی و مسایل سیاسی از جمله سیاستهای هبتالله بالا گرفته است.
داعش مسئولیت این حمله را به عهده گرفت. منابع طالبان به سندی گاردین گفته اند که بی توجهی خلیل حقانی به تدابیر امنیتی به مهاجم انتحاری کمک کرد.
یک منبع گفت: «خلیلالرحمن معمولا تدابیر شدید امنیتی را نمیپذیرفت تا مردم عادی که به دیدارش میآمدند، اذیت نشوند. این عادت او، احتمالا یکی از عوامل آسیبپذیریاش در برابر چنین حملاتی بوده است.»
شوک بزرگ برای طالبان
ترور یکی از مقامات بلندپایه طالبان و از اعضای کلیدی خانواده حقانی، آن هم در مرکز کابل، شوک بزرگی به این گروه وارد کرده است. طالبان طی ماههای اخیر تلاشهای بسیاری برای معرفی افغانستان بهعنوان کشوری امن برای سرمایهگذاری انجام دادهاند. این حادثه، اما، این تلاشها را به شدت تحت تاثیر قرار داده است.
این رسانه هندی نوشت که این حادثه احتمالا موجب افزایش تردیدها در میان سرمایهگذاران و شهروندان خارجی برای کار در افغانستان شود.
چند روز پیش از این حادثه، امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، در یک ویدیوی تبلیغاتی در حال موتورسواری در کابل دیده شد. این اقدام نشانهای از بهبود امنیت تحت حاکمیت طالبان معرفی شده بود.
انگشت اتهام طالبان به سوی پاکستان
اگرچه داعش خراسان مسوولیت ترور خلیلالرحمان حقانی را به عهده گرفته است، مقامات طالبان تلاش کردهاند استخبارات خارجی را در این حمله مقصر معرفی کنند.
امیرخان متقی در مراسم تشییع جنازه خلیلالرحمان گفت: «از هفت حمله داعش در سال جاری، شش مورد آن در خارج از کشور سازماندهی شده اند.»
او تلویحا به پاکستان اشاره کرد. طالبان پیشتر نیز مدعی شده بودند که پایگاههای داعش خراسان در بلوچستان پاکستان قرار دارند و این گروه تحت حمایت ارتش پاکستان تربیت و تجهیز شده و به افغانستان اعزام میشود.
پیام آیاسآی به طالبان
احسانالله احسان، سخنگوی پیشین تحریک طالبان پاکستان، مدعی شده است که اگرچه داعش خراسان مسوولیت این حمله را پذیرفته، احتمال آن وجود دارد که این عملیات با هماهنگی ارتش پاکستان و آیاسآی انجام شده باشد.
او گفت: «داعش خراسان روابط نزدیکی با افسران ارتش پاکستان دارد.»
به گفته احسان، نارضایتی مقامات پاکستانی از طالبان به دلیل عدم همکاری در مهار تحریک طالبان پاکستان، که در مرزهای افغانستان و پاکستان فعالیت دارد، ممکن است انگیزه این حمله بوده باشد. او این ترور را بهعنوان هشداری از سوی آیاسآی به رهبری طالبان تعبیر کرد.
تا اکنون منابع مستقل و معتبر همکاری داعش و استخبارات پاکستان را تایید نکرده اند با این حال، طالبان و حامیان شان تصور میکنند که پاکستان برای اعمال فشار بر حکومت طالبان، با داعش همکاری میکند.
مقامات پاکستانی بارها گفتهاند که اعضای تحریک طالبان پاکستان در ولایات شرقی افغانستان، مانند کنر، خوست، پکتیا، ننگرهار و پکتیکا، پناه گرفته و از حمایت طالبان افغان برخوردارند.
ارتش پاکستان تاکنون چندین حمله هوایی در خاک افغانستان انجام داده است. اخیرا یکی از فرماندهان کلیدی تحریک طالبان پاکستان در ولایت کنر کشته شد. با این حال، طالبان این ادعاها را رد میکنند.
