استاد دانشگاه در تهران: مهاجرت نخبگان افغان از ایران به زیان کشور است

به گزارش روزنامه پرینت که روز چهارشنبه نشر شد، آنها از اقدامات خشونت‌آمیز طالبان ناراض بوده و این گروه را عامل بحران‌های امنیتی در منطقه می‌دانند.

آنچه حمایت طالبان از تحریک طالبان پاکستان خوانده می‌شود، یکی از دلایل اصلی این ناامیدی است.

تنش‌ها میان دو طرف پس از حملات هوایی پاکستان به ولسوالی برمل ولایت پکتیکا تشدید شد.

پاکستان مدعی شد که این حملات علیه سران تحریک طالبان بوده، اما طالبان افغان اعلام کرد که در این حملات ۴۶ غیرنظامی از جمله زنان و کودکان کشته شدند. طالبان در واکنش به این حملات، مدعی حمله به پاسگاه‌های مرزی پاکستان شد.

این تنش‌ها واکنش‌های گسترده‌ای را در شبکه‌های اجتماعی پاکستان برانگیخته است.

یکی از کاربران پاکستانی نوشت: «ملی‌گرایان افغان که همواره از حکومت طالبان شکایت دارند و خواستار دخالت امریکا هستند، به‌شدت از پاکستان نیز انتقاد می‌کنند. برای آنها، تنها کشوری که حق دارد به افغانستان حمله کند، ایالات متحده است. آنها از کشتار غیرنظامیان افغان توسط پهپادهای امریکایی حمایت می‌کردند، اما اکنون با تبلیغات علیه پاکستان که برای دفاع از خود علیه پناهگاه‌های تروریستان حمله کرده، روایتی دوگانه می‌سازند.»

کاربر دیگری به عملکرد طالبان در دیگر بحران‌های منطقه‌ای اشاره کرده و نوشت :«۳۰۰ پناهجوی افغان توسط نیروهای مرزی ایران کشته شدند، اما طالبان هیچ واکنشی نشان نداد. با این‌حال، وقتی پای پاکستان به میان می‌آید، طالبان بی‌درنگ واکنش نشان می‌دهند و به‌شدت انتقاد می‌کنند.»

همچنین، برخی کاربران به نقش پاکستان در تقویت طالبان اذعان کرده‌اند.

یکی از آنها نوشت: «پاکستان طالبان را با حمایت مالی و آگاهی کامل غرب تقویت کرد، اما این گروه بیش از حد قدرتمند و ملی‌گرا شد. حالا پاکستان در حال برداشت نتایج همین سیاست است. هر چه بکاری، همان را درو خواهی کرد.»

لفاظی‌های جنگی

سمیع یوسف‌زی، روزنامه‌نگار و تحلیلگر سیاسی، معتقد است که علی‌رغم لفاظی‌های جنگی، پاکستان و طالبان توان تحمل جنگ تمام‌عیار را ندارند.

او توضیح داد: «پاکستان با ارتشی قدرتمند و توان هسته‌ای می‌تواند ضربات سنگینی وارد کند، اما طالبان نیز با تاکتیک‌های نامتقارن مانند حملات انتحاری و حمایت از گروه‌هایی همچون تحریک طالبان پاکستان و جدایی‌طلبان بلوچ قادر به بی‌ثبات کردن منطقه است. این وضعیت هرگونه تقابل مستقیم را خطرناک می‌کند.»

یوسفزی افزود: «پاکستان بیشتر از طالبان افغان مسئولیت دارد، زیرا طالبان مانند کودکان بی‌ تربیت و شیطان عمل می‌کنند. آن‌ها غیرقابل پیش‌بینی و خطرناک هستند و پاکستان باید نسبت به آن‌ها هوشیار باشد.»

او همچنین به مشکلات طالبان اشاره کرد و گفت: «اولین رژیم طالبان به دلیل حمایت از القاعده سقوط کرد و اکنون تی‌تی‌پی برای آنها مشکل‌ساز شده است. طالبان از نظر سیاسی نیز فاقد درک و استراتژی مشخص است.»

یوسف‌زی همچنین تاکید کرد که طالبان در افغانستان محبوبیت چندانی ندارند و احساسات ضدپاکستانی میان افغان‌ها بسیار قوی است.

او افزود: «افغان‌ها پاکستان را به دخالت در امور داخلی خود متهم می‌کنند و طالبان، که زمانی متحد پاکستان بود، حالا تحت فشار داخلی قرار گرفته است.»

تحلیلگران در مورد آینده این تنش‌ها نظرات متفاوتی دارند، اما اکثر آنها معتقدند که هر دو طرف باید محتاط باشند. یوسف‌زی در پایان هشدار داد: «افغانستان تحت حاکمیت طالبان یک رژیم عادی نیست، بلکه رژیمی غیرعادی است.»

اما، او تاکید کرد که احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت، تماس مستقیم با خلیل حقانی نداشت.

معنوی روز چهارشنبه در گفت‌وگو با افغانستان اینترنشنال عنوان کرد که خلیل حقانی طرفدار جنگ نبود و هنگامی‌که در پنجشیر جنگ جریان داشت، تماس‌های مکرری از او دریافت کرده‌اند.

او تصریح کرد که تلاش‌های حقانی برای جلوگیری از جنگ و ایستادگی بر موضع خود تا آخرین لحظه ادامه داشت.

پیشتر، مایکل سمپل، معاون فرستاده سابق اتحادیه اروپا برای افغانستان در مصاحبه‌ای با افغانستان اینترنشنال گفته بود که حقانی به دلیل روابط پنهان داخلی و خارجی ترور شد. او گفت که رهبر طالبان به تماس‌های حقانی مشکوک بود. سمپل ترور حقانی را ناشی از درگیری‌های داخلی طالبان عنوان کرده بود.

فضل احمدی معنوی، عضو ارشد جبهه مقاومت ملی نیز ترور خلیل حقانی را به اختلافات داخلی طالبان نسبت می‌دهد.

خلیل حقانی ماه گذشته در یک حمله انتحاری در مقر وزارت مهاجرین و عودت‌کنندگان طالبان در کابل کشته شد.

معنوی از افزایش نارضایتی در صفوف طالبان یاد کرد و گفت که گروه قندهار قدرت را انحصار کرده و این مسئله باعث نارضایتی دیگر جناح‌ها در این گروه شده است.

معنوی پیش‌بینی کرد که با روی کار آمدن حکومت جدید امریکا، کمک‌ها به طالبان قطع خواهد شد و آن‌ها نمی‌توانند از طریق مالیات و منابع زیرزمینی، هزینه‌‌‌های هنگفت مدارس جهادی و نهادهای امنیتی خود را تامین کنند.

معنوی با بیان اینکه سال پیش رو برای طالبان سال خوبی نخواهد بود، پیش‌بینی کرد که در سال ۲۰۲۵ علایم فروپاشی طالبان بیشتر نمایان خواهد شد. این عضو جبهه مقاومت ملی ابراز داشت که در دیدار با نمایندگان کشورهای منطقه متوجه شدند که این کشورها نیز از طالبان مایوس شده‌اند.

حمیدی روز چهارشنبه در شبکه اکس نوشت که «گروه حاکم غیرمسئول در کشور، زمان را متوقف و تاریخ را به عقب برگشتانده‌اند.»

او به محدودیت‌ها و اقدامات طالبان از جمله بستن مکاتب و دانشگاه‌ها به روی زنان و دختران، حذف زنان از عرصه عمومی، و برکناری متخصصان و کارشناسان از ادارات اشاره کرد و افزود که این اقدامات نماد عقب‌گرایی هستند.

دادستان پیشین کشور همچنین به مواردی چون «لغو قوانین و مقررات قانونی، تخریب نهادهای امنیتی و دفاعی ملی، و ایجاد ملیشه‌های وفادار به فرماندهان غیرمسئول» اشاره کرده و گفت که «اجرای سیاست مالیاتی ظالمانه و غیر اسلامی، تبعیض سیستماتیک علیه اقوام مختلف، و نقض شدید حقوق بشر» از دیگر عواقب حکمرانی طالبان است.

حمیدی همچنین به خطرات ناشی از بی‌عدالتی، فساد علنی و بدون پاسخگویی، و چپاول منابع عمومی اشاره کرد و اظهار داشت که این مسائل ضربات غیرقابل جبران بر مردم افغانستان خواهد زد.

او با ابراز نگرانی گفت که بازگشت به شرایط قبل از حاکمیت این گروه، دهه‌ها زمان خواهد برد.

حامد میر، مجری سرشناس تلویزیون جیو نیوز، روز چهارشنبه بخشی از مصاحبه خود با آقای آصف را نشر کرد که همواره اظهارات تند و انتقادی علیه طالبان مطرح کرده است.

وزیر دفاع پاکستان گفت: «بعد از برگشت طالبان به قدرت، من به افغانستان رفتم و با وزیر دفاع طالبان و دیگر رهبران آن‌ها ملاقات کردم. به آن‌ها گفتم اگر تروریست‌ها متوقف نشوند، ما مجبور به اقدام خواهیم شد و بعداً نباید گلایه‌ کنند.»

پاکستان از سه‌سال بدین سو دستکم دوبار مناطق سرحدی افغانستان را بمباران کرده است. این کشور گفته است که هدف حملات اعضای تحریک طالبان پاکستان است که در این مناطق پناهگاه دارند.

در آخرین مورد، ارتش پاکستان به ولسوالی برمل پکتیا حمله کرد که در آن دستکم ۴۸ نفر کشته شدند. طالبان مدعی شدند که در این حمله، غیرنظامیان از جمله کودکان و زنان کشته شدند. اما مقامات پاکستانی مدعی اند که سران تحریک طالبان پاکستان را هدف قرار دادند.

پاکستان از طالبان خواسته است که به شبه نظامیان پاکستانی اجازه فعالیت در مناطق مرزی و حمله به نیروهای امنیتی پاکستان را ندهد. خواجه آصف در این مصاحبه مدعی شد که طالبان «۱۰ میلیارد روپیه برای انتقال اعضای تحریک طالبان پاکستان به جایی دیگر درخواست کردند.»

پیشتر، گزارش‌هایی منتشر شده بود که طالبان قصد دارد اعضای تی‌تی‌پی را به شمال افغانستان منتقل کند. اما این گروه علاقه‌ای برای حضور در شمال نشان نداده است.

این مقام بلندپایه پاکستانی گفت که تهدیدات داخلی امنیت پاکستان را بیشتر از تهدیدات خارجی به خطر می‌اندازد. او عمران خان، نخست وزیر پیشین این کشور را متهم کرد که بیش از ۴۰ هزار عضو تحریک طالبان پاکستان را در خیبرپختونخوا اسکان داده است.

او به تحریم‌های اخیر امریکا علیه برنامه موشکی کشورش پرداخت و گفت که آنهایی که مسبب نسل کشی در غزه اند، حق اعتراض را به پاکستان ندارند.

امریکا چند شرکت و نهاد پاکستانی را به علت دست داشتن در برنامه توسعه موشک‌های بالستیک پاکستان تحریم کرد. به گفته این کشور، اسلام آباد برای ساخت این موشک‌ها که می‌تواند امنیت امریکا را نیز به خطر اندازد، توجیهی ندارد.

داوود ناجی روز چهارشنبه، دوازدهم جدی در اکس نوشت که در سال ۲۰۲۴ میزان حملات جبهه آزادی علیه طالبان به لحاظ جغرافیایی گسترش یافت و این روند در سال جدید میلادی به قوت ادامه خواهد یافت.

رئیس کمیته سیاسی جبهه آزادی افغانستان نوشته است که در جریان سه سال گذشته علاوه بر جنگجویان طالبان، سه فرمانده طالبان به نام‌های عبدالله عمری، فضل‌الدین عثمانی و زرین گجر، در حملات جبهه آزادی کشته شدند.

او تاکید کرده است که جبهه آزادی در ۱۳ ولایت شامل کابل، پروان، پنجشیر، کاپیسا، قندهار، هرات، بغلان، بلخ، لغمان، فاریاب، قندوز، بدخشان و تخار علیه طالبان عملیات هدفمند انجام داده است.

آقای ناجی گفته است که جبهه آزادی افغانستان تا رسیدن به آزادی و بازگردانیدن حقوق اساسی مردم به مردم، جدی‌تر از پیش به مبارزات خود ادامه می‌دهد.

دبیرکل سازمان ملل در ماه سنبله ۱۴۰۳ گزارش داد که جبهات ضد طالبان از جمله جبهه آزادی و جبهه مقاومت ۷۳ حمله علیه طالبان انجام داده‌اند. در این گزارش آمده است که از ۱۴ می تا ۳۱ جولای ۲۰۲۴ دو هزار و ۱۲۷ حادثه امنیتی در افغانستان ثبت شده که نسبت به زمان مشابه در سال گذشته این حوادث ۵۳ درصد افزایش یافته است.

در سال ۱۴۰۲ طالبان اکمل امیر، یکی از فرماندهان ارشد جبهه آزادی را در سالنگ جنوبی در پروان کشت. اکمل امیر در نبرد با طالبان کشته شد و خبر مرگ او واکنش‌های گسترده‌ را به دنبال داشت.