ارتش پاکستان از کشته شدن ۹ عضو تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) در ایالت خیبرپختونخوا خبر داد. ارتش پاکستان گفته این اعضای تحریک طالبان پاکستان در دو عملیات جداگانه در مناطق دوسلی و ایشام از مربوطات وزیرستان شمالی ایالت خیبرپختونخوا کشته شدهاند.
روابط عمومی ارتش پاکستان روز یکشنبه ۲۳ جدی اعلام کرد که شش عضو «خوارج» در نتیجه عملیات نیروهای امنیتی پاکستان در منطقه دوسلی وزیرستان شمالی کشته و دو نفر دیگر بازداشت شدند.
حکومت و ارتش پاکستان، جنگجویان تحریک طالبان پاکستان را «خوارج» یا «فتنهالخوارج» مینامند.
براساس اعلامیه ارتش پاکستان، سه عضو دیگر تحریک طالبان پاکستان در یک عملیات دیگر در منطقه ایشام وزیرستان شمالی کشته و دو نفر دیگر شان زخمی شدند.
در ماههای اخیر حملات تحریک طالبان پاکستان در ایالت خیبرپختونخوا به شدت افزایش یافته است.
ارتش پاکستان علاوه بر عملیاتهای داخلی، تاکنون چندین بار برای هدف قرار دادن اعضای تحریک طالبان پاکستان در خاک افغانستان حملات هوایی انجام داده است.
خبرگزاری اسوشیتدپرس گزارش داد که جو بایدن، رئیسجمهور ایالات متحده، در روزهای پایانی حضورش در کاخ سفید با خانوادههای سه شهروند امریکایی بازداشتشده در افغانستان گفتوگو کرد. سرنوشت این زندانیان در هالهای از ابهام قرار دارد.
بایدن روز یکشنبه با خانوادههای رایان کوربت، جورج گلزمن و محمود حبیبی که توسط طالبان بازداشت شدهاند، صحبت کرد. حکومت امریکا در تلاش است این زندانیان را آزاد کند، اما مشخص نیست که مذاکرات جاری پیش از پایان دوره ریاستجمهوری بایدن به نتیجه خواهد رسید یا خیر.
بایدن یک هفته دیگر کاخ سفید را به دونالد ترامپ، رئیسجمهور منتخب جمهوریخواه، واگذار خواهد کرد.
ایالات متحده در حال مذاکره با طالبان است تا این زندانیان امریکایی را آزاد کند. طالبان در ازای آزادی شهروندان امریکایی، خواهان رهایی محمد رحیم افغانی، دستیار پیشین اسامه بن لادن، از زندان گوانتانامو شده است.
رایان کوربت و محمود حبیبی در اگست ۲۰۲۲، یک سال پس از سقوط کابل به دست طالبان، در رویدادهای جداگانه بازداشت شدند. جورج گلزمن نیز در اواخر همان سال، هنگام بازدید از افغانستان بهعنوان گردشگر، توسط طالبان دستگیر شد.
طالبان بازداشت محمود حبیبی را انکار کرده است و این مسئله مذاکرات میان واشنگتن و طالبان را پیچیدهتر کرده است.
بایدن در تماس روز یکشنبه به خانوادهها اطمینان داد که حکومت او حاضر نیست محمد رحیم را مبادله کند مگر اینکه طالبان محمود حبیبی را آزاد کند. احمد حبیبی، برادر محمود حبیبی، این موضوع را تایید کرد.
احمد حبیبی در بیانیهای گفت: «رئیسجمهور بایدن بهصراحت به ما گفت که محمد رحیم را مبادله نمیکند مگر اینکه طالبان برادرم را آزاد کنند. او گفت که نمیخواهد برادرم را پشت سر بگذارد. خانواده ما از ایستادگی او برای حمایت از برادرم بسیار سپاسگزار است.»
رایان فیهی، وکیل خانواده رایان کوربت، از تماس بایدن قدردانی کرد اما خواستار تصمیمگیری سریع او درباره این توافق شد. او در بیانیهای گفت: «اکنون توافق روی میز است و تصمیم برای پذیرش آن - هرچند ناقص باشد - تنها مربوط به رئیسجمهور است. رهبران بزرگ، تصامیم بزرگ میگیرند و ما امیدواریم رئیسجمهور بایدن اجازه ندهد که یک توافق بینقص مانع نجات جان امریکاییها شود.»
اگر این توافق تا تاریخ ۲۰ جنوری نهایی نشود، مذاکرات به حکومت ترامپ سپرده خواهد شد. ترامپ گفته است که با تبادله زندانیان موافق نیست.
در حال حاضر، تنها ۱۵ زندانی در گوانتانامو باقی ماندهاند. در دوران ریاستجمهوری جورج دبلیو بوش تعداد زندانیان به حدود ۸۰۰ نفر میرسید.
محمد رحیم که در سال ۲۰۰۸ بازداشت شده است،یکی از سه زندانی باقیمانده است که هیچگاه اتهامی علیه او مطرح نشده، اما به دلیل تهدید برای امنیت ملی ایالات متحده نیز آزاد نشده است. امریکا او را بهعنوان مشاور مستقیم، حامل پیام و عامل اجرایی اسامه بن لادن و دیگر اعضای ارشد القاعده معرفی کرده است. با این حال، طی ۱۷ سال بازداشت او در گوانتانامو، هیچ مدرک علنی علیه او ارایه نشده است.
آصف درانی، نماینده پیشین پاکستان در امور افغانستان، اظهار داشت که اکثر مردم افغانستان از رژیم طالبان حمایت نمیکنند. او با اشاره به ادعای طالبان درباره تعامل با ۴۰ کشور جهان گفت که این گروه فاقد مشروعیت داخلی و بینالمللی است و همچنان در انزوای جهانی قرار دارد.
این دیپلومات ارشد پاکستانی روز گذشته در مصاحبهای با برنامه امبسدور لونژ گفت: «طالبان باید متوجه شوند که همچنان در جهان منزوی اند. اگر تصور میکنند که بیش از ۴۰ کشور با آنها روابط دارند، سخت در اشتباه اند. زیرا، هیچکدام از این کشورها تاکنون طالبان را به رسمیت نشناخته اند.»
وی همچنین تصریح کرد که دیپلوماسی اسلام آباد برای قانع کردن طالبان در زمینه جلوگیری از استفاده خاک افغانستان علیه پاکستان موفق نبوده است.
درانی در پاسخ به پرسشی درباره گزینههای موجود برای فشار بر طالبان، گفت که حملات هوایی از گزینههایی بوده که اجرا شده است، بستن راههای تجاری گزینه دیگر بوده که اثربخشی کمتری داشته است.
او افزود: «طالبان بهخوبی میدانند که بدون پاکستان نمیتوانند به پیش بروند.»
درانی با بیان اینکه طالبان در داخل افغانستان با بحران مشروعیت روبهرو اند، ابراز داشت: «۶۴ درصد از جمعیت افغانستان از طالبان حمایت نمیکنند. آنان باید بدانند که در خانهای شیشهای نشستهاند و نباید سنگ پرتاب کنند.»
خط دیورند مسئله ما نیست
نماینده پیشین پاکستان در بخشی از مصاحبه خود، به مسئله خط دیورند پرداخت.
او گفت: «بگذارید روشن کنم؛ خط دیورند نه مشکل ما است و نه موضوع ما. هیچگاه در سیاستگذاریهای ما هیچ بحثی درباره آن نبوده است. این یک مرز بینالمللی به رسمیت شناخته شده است. دیدگاه طالبان یا دیگران در این مورد اهمیتی ندارد. این مشکل خودشان است.»
رژیم طالبان مانند دولتهای پیشین افغانستان این خط را «فرضی و تحمیلی» میدانند و از به رسمیت شناختن آن بهعنوان مرز رسمی میان دو کشور خودداری میکنند.
عناصر خطرناک طالبان
درانی یادآور شد که پس از حضور جامعه بینالمللی در افغانستان، تعدادی از اعضای طالبان در پاکستان دستگیر و به گوانتانامو منتقل شدند.
او گفت: «این عناصر برای پاکستان بسیار خطرناک هستند.»
عبدالسلام ضعیف، ملا فاضل، خیرالله خیرخواه، نورالله نوری، عبدالحکیم حقانی و عبدالروف خادم از شمار مقامات طالبان بودند که در پاکستان دستگیر و به گوانتانامو منتقل شدند. عبدالغنی برادر، معاون کنونی اداره طالبان نیز در سال ۲۰۱۰ در کراچی پاکستان دستگیر شد و تا ۲۰۱۸ در زندان بود. او در سال ۲۰۱۸ توسط نماینده سابق امریکا آزاد شد و به مذاکرات صلح در دوحه پیوست.
اکثر زندانیان سابق طالبان در گوانتانامو رهبری نهادهای سیاسی این گروه در کابل را برعهده دارد.
یک عضو کمیسیون سیاست خارجی و امنیت ملی مجلس ایران گفت که طالبان به دیپلوماسی و قراردادهای آبی پایبند نیست و تاکید کرد: «حقآبه گرفتنی است، دادنی نیست.» احمد بخشایش اردستانی اظهار داشت که طالبان معتقد است باید قرارداد جدیدی با ایران منعقد شود و آب را به ایران بفروشد.
او گفت طالبان مانند امریکا ایران را ضعیف میبیند و حق آبه این کشور را نمیدهد.
تا اکنون هیچ مقام طالبان رسما قرارداد آب میان افغانستان و ایران را زیر سوال نبرده است. این گروه گفته است که حقآبه ایران را پرداخته است، اما جمهوری اسلامی ایران آن را رد کرده است.
عباس علیآبادی، وزیر نیروی ایران، در سفر به سیستان و بلوچستان اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران حقآبه خود از دریای هلمند را بهصورت جدی با طالبان پیگیری میکند و مذاکراتی در این زمینه در حال انجام است که نتایج آن بهزودی اعلام خواهد شد.
در مقابل، عبدالکبیر، معاون سیاسی پیشین ریاستالوزرای حکومت طالبان، اخیراً درباره مسئله حقآبه ایران گفت: «مسئله حقآبه میان افغانستان و ایران با تفاهم حل شده است. اظهارات غیرمسئولانه در این خصوص میتواند تاثیر منفی بر روابط دو کشور بگذارد.»
بخشایش اردستانی با اشاره به چالشهای موجود گفت: «طالبان در تلاش است که قرارداد پیشین را بیاعتبار کند.» او همچنین بیان کرد که ایران در دو نقطه با طالبان دچار مشکل شده است: «یکی در هریرود و دیگری در سد کجکی، جایی که طالبان جریان هیرمند را بهطور کامل مسدود کردهاند.» وی هشدار داد که احتمال خشک شدن هریرود نیز وجود دارد.
این نماینده مجلس ایران طالبان را متهم کرد که از درگیری ایران با امریکا سوءاستفاده کرده و بهدنبال امتیازگیری از جمهوری اسلامی است. وی افزود: «طالبان به دیپلوماسی و قراردادها اعتقادی ندارد و حتی با پاکستان نیز دچار تنش شده است.»
بخشایش اردستانی تاکید کرد که ایران سیاست مدارا را در پیش گرفته تا آرامش در مرزهای شرقی کشور حفظ شود. او خاطرنشان کرد: «این سیاست بهمعنای ترس ایران نیست، بلکه نشاندهنده عقلانیت در مواجهه با طالبان است.»
او خاطر نشان کرد: «ما سالها باامریکا درگیریم و در سایه این درگیریها برخی کشورهای همسایه خلیج فارس به اضافه کشورهایی از جمله افغانستان از دریچه آمریکا به ما نگاه کرده و ما را ضعیف میپندارند. اگر ما مشکلات اینچنینی نداشتیم، طالبان نیز جرات این رفتارها را نداشت.»
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران اعلام کرد که مقامهای این کشور حقابه از افغانستان را پیگیری میکنند. مسعود پزشکیان پس از سفر به استان سیستان و بلوچستان گفت: «مقامهای جمهوری اسلامی با طالبان مذاکره خواهند کرد، تا سهم حقابه خود را بگیریم.»
مسعود پزشکیان که جمعه ۲۱ جدی در یک مصاحبه تلویزیونی تاکید کرد حقابه سیستان و بلوچستان ایران را در گفتوگو با طالبان پیگیری میکنیم.
او توضیح داد: «قرار شد استاندار سیستان و بلوچستان و تیمی که در رابطه با حقابه کار میکند، «با کشور همسایه و برادرمان افغانستان بنشینند و در گفتوگویی که میشود سهم حقابهای که هست را داشته باشیم.»
ندا محمد ندیم، وزیر تحصیلات عالی طالبان، در مراسم فراغت دانشجویان دانشگاه پلیتخنیک کابل، با انتقاد شدید از استادانی که در دوره جمهوریت برای تحصیل به خارج از کشور رفتند و بازنگشتند، مدعی شد که این افراد توسط کشورهای خارجی بهعنوان جاسوس استخدام میشوند.
این وزارت روز یکشنبه سخنرانی ندیم را منتشر کرد. او گفت: «در دوره جمهوریت، شماری از استادان برای تحصیل در مقاطع ماستری و دکتری به خارج از کشور اعزام شدند و میلیونها افغانی از بودجه دولت افغانستان صرف آموزش آنها شد.»
او افزود: «اما برخی از این افراد پس از اتمام تحصیلات، تنها برای مدت کوتاهی به کشور بازمیگردند و دوباره افغانستان را ترک میکنند.»
او این اقدام را خیانت به افغانستان خواند و افزود کسانی که از بودجه دولتی برای تحصیلات عالی بهرهمند شدهاند، وظیفه دارند که به کشورشان خدمت کنند.
ندیم همچنین تاکید کرد: «برخی از این افراد که به خارج از کشور میروند، توسط کشورهای خارجی دعوت میشوند تا با آنها در زمینههای مرتبط با افغانستان همکاری کنند و عملاً بهعنوان جاسوس برای آن کشورها فعالیت میکنند.»
از زمان روی کار آمدن طالبان در سال ۲۰۲۱، این گروه صدها نفر از نیروهای خود را بهعنوان استاد در دانشگاهها منصوب کرده است. همچنین، نصاب دانشگاهها تغییر کرده و برخی از مضامین درسی از برنامههای آموزشی حذف شدهاند. این تغییرات منجر به خروج صدها کادر علمی و دانشگاهی از افغانستان شده است. علاوه بر این، تحصیل دختران در دانشگاهها ممنوع شده است.
سازمان بینالمللی مهاجرت گزارش داد که افغانستان با یک بحران انسانی پیچیده مواجه است که نتیجه دههها درگیری، بلایای طبیعی مکرر، بیثباتی اقتصادی و جابجاییهای گسترده است. از نظر این سازمان، این عوامل در مهاجرت افغانها نقش دارد.
کنفرانس بینالمللی آموزش دختران در جوامع مسلمان بدون حضور طالبان و با تاکید بر اهمیت آموزش دختران در کشورهای اسلامی پایان یافت. در بیانیه نشست آمده است که آموزش زنان در کشورهای اسلامی، مورد حمایت مذهب، قانون اساسی و قوانین بینالمللی است.
طالبان که آموزش دختران را منع کرده، از شرکت در این نشست خودداری کرد.خالد مقبول صدیقی، وزیر معارف پاکستان گفت از گروه طالبان رسماً به نشست دعوت شده بود.
در بیانیه پایانی اشارهای به ممنوعیت آموزش زنان در افغانستان تحت کنترول طالبان نشده است اما با منع آموزش زنان در کشورهای اسلامی مخالفت شده است.
در بیانیه روز یکشنبه نشست گفته شده که کشورهای اسلامی با محروم کردن دختران از آموزش موافق نیستند و آموزش را «حق مذهبی» آنان میدانند. در این کنفرانس از طالبان و دیگر گروهها خواسته شده است که منع آموزش زنان را با تفسیرهای افراطی از مذهب توجیه نکنند.
در بیانیه آمده است: «اقدامات هماهنگ برای رعایت حق آموزش برای دختران و توانمند کردن آنان، به معنای تایید نقش حیاتی زنان در تقویت خانواده و جامعه باثبات است.»
کنفرانس بینالمللی آموزش دختران در جوامع مسلمان روزهای شنبه و یکشنبه در اسلامآباد، پایتخت پاکستان، برگزار شد. در این کنفرانس، بیش از ۱۵۰ عالم دینی و مذهبی، به شمول شماری از وزیران، سفیران، کارشناسان و نمایندگان سازمانهای معتبری چون سازمان همکاری اسلامی، یونسکو، یونیسف و بانک جهانی شرکت داشتند.
طالبان اعلام کرده است که ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم مطابق شریعت اسلامی است اما در این کنفرانس این دیدگاه رد شد.
در بیانیه کنفرانس آمده است که «علمآموزی بر هر زن و مرد مسلمان واجب است و مخالفت با علم و دانش، هیچ ارتباطی با اصول و ارزشهای اسلامی ندارد.»
شرکتکنندگان این نشست تاکید کردند که نظریات و فتواهایی که مخالفت با آموزش زنان را توجیه میکنند، اغلب ریشه در تعصبات فرهنگی و اجتماعی دارند و این تعصبات، به محرومیت و تبعیض علیه زنان دامن میزند.
رهبران جوامع مسلمان خواستار ارایه بورسیههای تحصیلی برای دختران و زنانی شدند که تحت تاثیر فقر، بحرانها و چالشهای فرهنگی و اجتماعی قرار دارند.
آنها همچنان از نهادهای قانونگذار در کشورهای اسلامی خواستند که برای گسترش آموزش زنان، قوانین و مقررات جدید وضع کنند.