یوناما: در حملات جبهه مقاومت ملی به غیرنظامیان آسیب رسیده است

روزنامه جمهوری اسلامی در یادداشت صفحه نخست دوشنبه هشتم دلو خود،‌ سفر عراقچی به کابل را بی‌توجهی به هشدارهای صاحب‌نظران دانست و نوشت طالبانی که همه گروه‌ها و اقلیت‌های قومی و مذهبی را «تار و مار کرده»، ابتدایی‌ترین حقوق زنان را نیز رعایت نمی‌کند و مذاکره را بر نمی‌تابد، «آیا لیاقت سفر در سطح وزیر خارجه را دارد؟»

طالبان از زمان بازپس‌گیری قدرت در افغانستان در اسد ۱۴۰۰، زنان را از مشاغل، اکثر فضاهای عمومی و حق تحصیل در مقاطع بالاتر از صنف ششم منع کرده است.

سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو)، اواخر اسد امسال و در سومین سالگرد بازگشت طالبان به قدرت اعلام کرد در این مدت دست‌کم یک میلیون و ۴۰۰ هزار دختر در افغانستان از حق تحصیل در مقطع متوسطه محروم شده‌اند و سرنوشت یک نسل در این کشور به خطر افتاده است.

روزنامه جمهوری اسلامی در یادداشت خود نوشت: «آیا در این مقطع که حکم بازداشت رهبران طالبان از سوی دیوان کیفری بین‌المللی به عنوان تروریسم و ناقض حقوق بشر اعلام شده، سفر وزیر خارجه ایران مایه تفاخر است؟»

کریم خان، دادستان ارشد دیوان کیفری بین‌المللی، چهارم دلو خواستار صدور حکم بازداشت برای هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان و عبدالحکیم حقانی، رئیس دادگاه عالی این گروه شد.

این دو نفر به سرکوب زنان و «جنایت علیه بشریت» متهم شده‌اند.

100%

تامین حق‌آبه ایران از رود هیرمند

روزنامه جمهوری اسلامی به اظهارات و واکنش‌های مسئولان طالبان به ویژه در مورد جلوگیری از آزادسازی حق‌آبه ایران از رود هیرمند و گسترش و سرعت بخشیدن به سدسازی‌ها اشاره کرد و نوشت که «بوی خصومت و دشمنی از آن به مشام می‌رسد».

این روزنامه با اشاره به آبگیری سد پاشدان در مسیر هریرود به وسیله طالبان، نوشت که بر اساس گفته‌های وزارت انرژی دولت افغانستان، سدسازی روی هریرود تنها به سد سلما و پاشدان ختم نمی‌شود و ساخت دو سد تیریل و گنگان نیز در دستور کار است.

نویسنده یادداشت هشدار داد: «بی‌گمان‌ سیاست آبی طالبان، شرق ایران را با بی‌آبی روبه‌رو خواهد کرد.»

عراقچی شامگاه یک‌شنبه در گفت‌وگو با خبرنگاران پس از بازگشت به ایران، «تامین حق‌آبه هیرمند، مشکل مهاجران و امنیت مرزهای مشترک دو کشور» را از جمله مهم‌ترین چالش‌ها در روابط جمهوری اسلامی و افغانستان دانست.

سفر عراقچی به افغانستان نخستین حضور رسمی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در این کشور پس از سقوط دولت افغانستان و بازگشت طالبان به قدرت طی سه‌ سال و نیم گذشته بود.

او گفت که هم رئیس‌الوزرا و هم وزیر خارجه حکومت طالبان تاکید کردند حق‌آبه ایران بر اساس معاهده هیرمند داده خواهد شد.

وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی افزود: «طرف افغان تعبیر زیبایی در مورد حقابه دارد؛ آن‌ها موضوع را فراتر از معاهده، بلکه وظیفه شرعی و انسانی می‌دانند.»

محمدحسن آخند، رئیس‌الوزرای طالبان، در جریان دیدار با عراقچی گفت که دولت افغانستان در موضوع آب، «قصد ندارد به ایران آسیب بزند».

از زمان قدرت گرفتن دوباره طالبان، مقام‌های جمهوری اسلامی چندین بار در مورد حق‌آبه ایران از رودخانه هیرمند اظهار نظر کرده‌اند.

احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون سیاست خارجی و امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، تهدید کرده که تهران این حق‌آبه را «به زور» از طالبان می‌گیرد.

اواسط اسد سال گذشته، محسن روحی‌صفت، دیپلومات سابق ایران در افغانستان گفت طالبان حق‌آبه هیرمند را به مزارع کشت مواد مخدر سرازیر کرده است و از سوی دیگر، به تازگی یک «کانال انحرافی» در بند بخش‌آباد احداث کرده تا دیگر هیچ آبی به سمت ایران نیاید.

او پذیرفتن سفارت طالبان را در تهران پیش از آن که توافقی بر سر حق‌آبه هیرمند انجام شود،‌ سیاستی «اشتباه» توصیف کرده و گفته بود: «الان هم با ریش گرو گذاشتن و خواهش و تمنا کاری را نمی‌توان پیش برد.»

ابراهیم رئیسی، رئیس دولت سیزدهم جمهوری اسلامی که در حادثه سقوط بالگرد کشته شد، اواخر ثور سال گذشته در مورد حق‌آبه به مقام‌های طالبان «اخطار» داد و پس از آن، نماینده ویژه او در امور افغانستان، ضرب‌الاجلی یک ماهه برای طالبان تعیین کرد که به سرانجام نرسید.

عراقچی: با طالبان بر سر بازگرداندن مهاجران غیرقانونی ساکن ایران به توافق رسیدیم

وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی از جزییات دیدار با مقام‌های طالبان در کابل خبر داد و گفت دو طرف برای همکاری در زمینه بازگرداندن مهاجران غیرقانونی افغانستانی ساکن ایران به «توافق» رسیدند.

عراقچی درباره این سفر گفت: «موضوع مهاجران و افزایش تعداد آن‌ها در ایران بحث جدی ما بود و صحبت و توافق شد که ما راه همکاری را در پیش بگیریم که چگونه مهاجران غیرقانونی بتوانند به صورت آبرومندانه‌ای به کشور خودشان بازگردند و شرایط مناسبی در کشور خودشان داشته باشند.»

به گفته وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، دیدگاه طالبان نیز در این باره مثبت اما مساله مهاجران «زمان‌بر» است.

او درباره جزیئات و سازوکار اجرای این توافق صحبتی نکرد.

در ماه‌های گذشته مقام‌های جمهوری اسلامی از بازداشت و بازگرداندان شهروندان فغانستان به این کشور خبر داده‌اند و گزارش‌هایی نیز در این زمینه منتشر شده است.

در یک نمونه، نادر یاراحمدی، رئیس مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور دولت مسعود پزشکیان، ۱۵ جدی از اخراج حدود سه میلیون نفر از «اتباع غیرمجاز» طی سه سال گذشته خبر داد.

عصرانه خبرساز عراقچی در کابل

عباس عراقچی در سفر به کابل، پس از دیدار با رئیس‌الوزرای طالبان، برای صرف عصرانه به یکی از رستورانت‌های پایتخت افغانستان رفت.

او پیش‌تر و در آخرین روزهای حکومت بشار اسد نیز به سوریه سفر کرده و پس از ملاقات با او، در یکی از رستورانت‌های دمشق «شاورما» خورده بود.

شماری از کاربران مخالف طالبان در رسانه‌های اجتماعی، به مقایسه این دو تصویر پرداختند و اظهار امیدواری کردند که عراقچی این‌بار هم «نیک‌قدم» باشد و مقدمات سقوط طالبان را فراهم کند.

100%

پیش از این منابع طالبان به افغانستان اینترنشنال خبر داده بودند که محمد نعیم، سرپرست سفارت طالبان در دوحه، به کابل فراخوانده شده و سهیل شاهین جایگزین او شده است.

محمد نعیم وردک پیش از این به‌عنوان سفیر طالبان در دوحه کار می‌کرد.

پس از فراخواندن او به کابل، سهیل شاهین به‌جای نعیم وردک به‌عنوان سفیر طالبان در دوحه گماشته شد.

طالبان پس از ورود به کابل در سال ۱۴۰۰ خورشیدی سهیل شاهین را به‌عنوان نماینده خود در سازمان ملل متحد معرفی کرد. بعد از سه سال انتظار، سازمان ملل متحد کرسی افغانستان را به سهیل شاهین واگذار نکرد.

پس از تسلط طالبان بر کابل و کنترول سفارت افغانستان در قطر توسط این گروه، محمد نعیم وردک سرپرستی این سفارت را بر عهده داشت.

پیش از این منابع طالبان در قندهار به افغانستان اینترنشنال گفتند طالبان همزمان با برگشت دونالد ترامپ به قدرت در حال آمادگی گرفتن در برابر پیامدهای تغییر سیاست خارجی امریکا در قبال افغانستان است. تعیین سهیل شاهین، که تجربه مذاکره با جامعه جهانی را در کارنامه دارد، بخشی از آمادگی‌های طالبان به تغییر سیاست خارجی امریکا در قبال افغانستان است.

ایالات متحده امریکا معمولا از طریق سفارت طالبان در قطر با این گروه در مورد رهایی زندانیان، مبارزه با تروریسم، کمک‌های بشردوستانه و دیگر مسایل مذاکره می‌کند.

بیشتر بخوانید: تغییرات در وزارت خارجه طالبان

این انتقاد تند در پی تعلیق تمام کمک‌های خارجی ایالات متحده امریکا، به استثنای کمک به اسرائیل و مصر، منتشر شده است.

تعلیق کمک‌های خارجی ایالات متحده امریکا تکان شدیدی در بازار ارز کابل وارد کرد. به گونه‌ای که ساعاتی پس از انتشار خبر تعلیق کمک‌ها ارزش دالر در سرای شهزاده، بازار ارز کابل، از ۸۰ افغانی فراتر رفت.

ایالات متحده تا قبل از تعلیق کمک‌های خارجی خود بزرگترین حامی مالی افغانستان، که توسط طالبان کنترول می‌شود، به شمار می‌رفت.

با این حال وزارت خارجه امریکا روز جمعه، ۲۴ جنوری، در نامه‌ای به نمایندگی‌های دیپلوماتیک خود اعلام کرد که براساس فرمان اجرایی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور جدید این کشور، تمامی کمک‌های خارجی -به استثنای کمک به اسرائیل و مصر- برای ۹۰ روز متوقف خواهد شد.

در این نامه تأکید شده است که تا زمان بررسی وضعیت توسط وزیر خارجه امریکا، هیچ قرارداد جدیدی برای کمک‌های خارجی امضا نخواهد شد. این تصمیم به‌عنوان بخشی از سیاست‌های جدید دولت ترامپ برای بازنگری در کمک‌های خارجی به کشورهای دیگر عنوان شده است.

افغانستان پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، با توقف کمک‌های توسعه‌ای و امنیتی و تحریم‌های بانکی، وارد بحران اقتصادی شد.

کمک‌های بشردوستانه در سه سال اخیر از طریق سازمان‌های غیرانتفاعی به کشور وارد می‌شد، اما اخیراً اهداکنندگان به دلیل محدودیت‌های طالبان علیه زنان، کمک‌های خود به افغانستان را کاهش داده‌اند.

هسیائو وی لی، مدیر برنامه جهانی غذا در افغانستان، در مصاحبه‌ای پیش از اتمام دوره سه‌ساله‌اش در این کشور با رویترز، گفت که با کاهش بودجه، تقریبا نیمی از ۱۵ میلیون نفری که به شدت به غذا نیاز دارند، در زمستان امسال کمک دریافت نخواهند کرد.

او افزود: «بیش از شش میلیون نفر هستند که احتمالاً فقط یک یا دو وعده غذایی در روز می‌خورند و آن هم فقط نان و چای است. متاسفانه این وضعیتی است که برای بسیاری از کسانی که از کمک‌ها محروم شده‌اند، به وجود آمده است.»

بر اساس داده‌های سازمان ملل متحد، برنامه بشردوستانه افغانستان در سال ۲۰۲۴ تنها کمی بیشتر از نیمی از بودجه خود را دریافت کرده است.

وزارت خارجه امریکا روز جمعه دستور توقف کمک‌های خارجی خود را صادر کرد و هنوز مشخص نیست که این تصمیم چه تاثیری بر عملیات بشردوستانه در افغانستان خواهد گذاشت.

مدیر برنامه جهانی غذا گفت: «من فکر می‌کنم هرگونه کاهش احتمالی در کمک‌ها به افغانستان نگران‌کننده است. چه این کمک به برنامه جهانی غذا باشد و چه به بازیگران دیگر.»

او همچنین افزود که سطح نیاز در افغانستان بسیار بالا است و هر تصمیمی باید بر اساس نیازهای مردم، به‌ویژه زنان و کودکان، اتخاذ شود.

دیپلمات‌های غربی و مقام‌های کمک‌رسان اعلام کرده‌اند که کاهش کمک‌ها به افغانستان به دلیل بحران‌های جهانی در سودان، اوکراین و غزه، و همچنین نگرانی‌ها در مورد محدودیت‌های طالبان برای زنان، صورت گرفته است.

هفته گذشته دادستان دیوان کیفری بین‌المللی درخواست بازداشت هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان، و عبدالحکیم حقانی، قاضی‌القضات این گروه، را مطرح کرد.

اگرچه طالبان اعلام کرده‌اند که کارکنان زن سازمان‌های غیردولتی افغانستان باید کار خود را متوقف کنند، بسیاری از سازمان‌های بشردوستانه گفته‌اند که معافیت‌هایی به آن‌ها داده شده است، به‌ویژه در زمینه‌هایی مانند بهداشت.

این هشدار پس از آن مطرح شد که وزیر خارجه دونالد ترامپ اعلام کرد در صورت صحت گزارش‌ها مبنی بر اینکه طالبان تعداد بیشتری از اتباع امریکایی را در بازداشت دارند، جوایزی بسیار بزرگتر از آنچه که برای اسامه بن لادن تعیین شده بود، برای رهبران طالبان در نظر خواهد گرفت.

شاهین در واکنش به این تهدید، گفت که سیاست دولت طالبان حل مسائل به‌صورت مسالمت‌آمیز از طریق گفت‌وگو است. او همچنین هشدار داد که جهاد ملت افغانستان در مقابل فشارها و تهاجم‌ها در دهه‌های اخیر درسی است که باید از آن آموخت.

این واکنش پس از آن صورت گرفت که در آخرین روز حکومت بایدن دو شهروند امریکایی در مقابل یک عضو طالبان مبادله شدند.

با این حال، دو امریکایی دیگر به نام‌های جورج گلزمن و محمود حبیبی همچنان در بازداشت طالبان هستند.

پس از به قدرت رسیدن دونالد ترامپ، یک شهروند کانادایی نیز از زندان طالبان رها شد.

ملنی جولی، وزیر خارجه کانادا، روز یکشنبه از آزادی دیوید لاوری، کهنه‌سرباز کانادایی، از زندان طالبان با پادرمیانی قطر خبر داد. او بدون ارائه جزئیات و نحوه رهایی او در شبکه اکس نوشت که با لاوری صحبت کرده و او به قطر رسیده است.

سهیل شاهین گفت که آزادی این شهروند کانادایی، از زندان‌های افغانستان از طریق میانجیگری «کشور دوست قطر» و تعاملات مثبت با طالبان به دست آمده است.

شاهین با یادآوری رهایی این شهروند کانادایی تلاش کرد وزیر خارجه جدید امریکا را به تعامل با این گروه تشویق کند.

مارکو روبیو، وزیر خارجه جدید ایالات متحده روز شنبه ششم دلو در اکس نوشت که خبر شده‌ است که طالبان نسبت به آنچه تاکنون اعلام شده، شمار بیشتر شهروندان امریکایی را به گروگان گفته‌اند.

مارکو روبیو گفت «اگر این واقعیت داشته باشد، ما باید فورا یک جایزه بسیار بزرگ بر سر رهبران ارشد طالبان اختصاص دهیم، شاید حتی بیشتر از آنچه برای اسامه بن لادن تعیین کرده بودیم.»

تاکنون شمار دقیق شهروندان امریکایی در زندان‌های طالبان اعلام نشده است.