شماری از سازمانهای مدافع پناهجویان افغانستان و کشورهای دیگر روز دوشنبه شکایتنامهای علیه تعلیق نامحدود برنامه پذیرش پناهجویان از سوی حکومت ترامپ، به دادگاهی در ایالت واشنگتن امریکا تسلیم کردند.
بر بنیاد این شکایتنامه، فرمان تعلیق اسکان مجدد، پناهجویان و خانوادههای شان را در معرض آسیبهای جبرانناپذیری قرار میدهد.
دستکم یک هزار و ۶۶۰ مهاجر افغان که قرار بود از پاکستان به امریکا پرواز کنند، بر اثر فرمان ترامپ در مورد تعلیق موقت پذیرش پناهجو، بیسرنوشت مانده و در معرض اخراج از پاکستان قرار دارند.
سازمان بینالمللی کمک به پناهجویان یهودی، نهاد خدمات جهانی کلیسا و سازمان خدمات اجتماعی لوتران همراه با ۹ مهاجر در شکایتنامه خود گفتند که ترامپ با تعلیق ناگهانی این برنامه و مسدود کردن بودجه کمک به پناهجویانی که قبلاً در امریکا ساکن شدهاند، از حدود اختیارات خود فراتر رفته است.
آنها از دادگاه درخواست کردند که «سنت با اهمیت و تاریخی امریکا برای حمایت و کمک به افرادی که از آزار و اذیت فرار کردهاند، احیا کند.»
دونالد ترامپ، رئیس جمهور امریکا در اولین روز از آغاز دوره کاری خود در بیست جنوری، برنامه اسکان مجدد پناهجویان افغان و کشورهای دیگر را برای ۹۰ روز متوقف کرد. او در فرمان خود گفت که برنامه پذیرش بررسی شود تا پناهجویان به درستی در جامعه امریکا ادغام شوند و پول مالیاتدهندگان هدر نرود.
در همین حال، جی دی ونس، معاون وی گفت که باید اطمینان حاصل شود که پناهجویان از نظر سوابق امنیتی به طور درست بررسی شده اند.
کاخ سفید روز دوشنبه تایید کرد که کریم خان، دادستان دادگاه بین المللی کیفری را تحریم کرده است. بنا به دستور ترامپ، کریم خان و خانوادهاش حق سفر به امریکا را ندارند و املاک و حسابهای بانکی آنها در امریکا ضبط شده است.
پس از آن که کریم خان حکم جلب نخستوزیر اسرائیل را به اتهام جرایم جنگی در غزه درخواست و دریافت کرد، سیاستمداران جمهوریخواه به آن واکنش نشان داده و خواستار تحریم دادگاه لاهه شدند.
کاخ سفید در بیانیهای، اتهامات دادستان دادگاه لاهه علیه امریکا و اسرائیل را «غیرقانونی و بیاساس» خواند.
رویترز سه روز پیش گزارش داده بود که کریم خان در فهرست تحریمهای امریکا قرار گرفته است. دادستان دادگاه لاهه پیش از این گفته بود که تحریم امریکا تغییری در تصمیم دادگاه نمیآورد و هیچ کسی بالاتر از قانون نیست.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، پنجشنبه، ۱۹ دلو در پی سفر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل به ایالات متحده فرمان اجرایی تحریمهای اقتصادی و مسافرتی اعضای دادگاه کیفری بینالمللی را امضا کرده بود. دونالد ترامپ همچنان این دادگاه را به «اقدامات نامشروع» علیه امریکا و اسرائیل متهم کرد.
دادگاه کیفری بینالمللی در ماه نوامبر ۲۰۲۴ حکم بازداشت بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر و یوآو گالانت، وزیر دفاع پیشین اسرائیل و دو رهبر حماس را به اتهام جنایات جنگی در غزه صادر کرد.
دادگاه کیفری بینالمللی روز جمعه فرمان اجرایی دونالد ترامپ را محکوم کرد. این دادگاه در بیانیهای گفت که از کارکنان خود حمایت کرده و به اجرای عدالت و کمک به میلیونها قربانی جنایات جنگی در سراسر جهان ادامه دهد.
دادگاه بینالمللی کیفری از ۱۲۵ کشور عضو، جامعه مدنی و همه ملتهای جهان خواست که برای عدالت و حقوق اساسی بشر متحد شوند.
فرمان اجرایی رئیسجمهور امریکا درباره تحریم مقامات دادگاه کیفری بینالمللی واکنشهای بسیاری از رهبران جهان را برانگیخته است.
کالامار، دبیرکل سازمان عفو بینالملل، اظهار داشت که این فرمان «عامل پیامی است که اسرائیل فراتر از قانون است و اصول جهانی عدالت بینالمللی برای آن اعمال نمیشود».
از سویی هم منتقدان امریکایی ترامپ نیز هشدار دادند که این تحریمها، دسترسی قربانیان جنایات جنگی به عدالت را دشوارتر خواهد کرد.
کریم خان در حال حاضر حکم جلب رهبر طالبان و قاضی القضات این گروه را صادر کرده است اما امریکا از این درخواست حمایت رسمی نکرده است.
پس از اعلام حماس مبنی بر توقف آزادی گروگانها، مذاکرات آتشبس با چالش جدیدی روبهرو شده است. در حالی که اسرائیل و حماس یکدیگر را به نقض توافق متهم میکنند، اظهارات ترامپ درباره آینده غزه و حمایت نتانیاهو از این موضع، تنشها را افزایش داده و ادامه مذاکرات را به بنبست کشانده است.
حماس دوشنبه اعلام کرد که آزادی گروگانهای اسرائیلی را تا اطلاع ثانوی متوقف میکند و دلیل این تصمیم را نقض توافق آتشبس از سوی اسرائیل عنوان کرد.
این اعلام غیرمنتظره در حالی صورت گرفت که تردیدها درباره دوام آتشبسی که از ابتدا شکننده بود، افزایش یافته است.
خانوادههای گروگانهای اسرائیلی از حکومت خواستهاند که به توافق پایبند بماند و ساکنان غزه نیز تلاش دارند زندگی خود را در این منطقه ویرانشده بازسازی کنند.
بر اساس توافق، قرار بود حماس، همانند دفعات گذشته، روز شنبه تعدادی از گروگانهای اسرائیلی را در مقابل آزادی زندانیان فلسطینی و دیگر بازداشتشدگان فلسطینی در اسرائیل آزاد کند.
ابو عبیده، سخنگوی شاخه نظامی حماس، گفت که نقض آتشبس از سوی اسرائیل شامل مواردی از جمله جلوگیری از بازگشت فلسطینیان به شمال غزه، هدف قرار دادن فلسطینیان با گلولهباران و تیراندازی، و ممانعت از ورود کمکهای بشردوستانه به نوار غزه بوده است.
آتشبس و تنشها
آتشبس که از ۳۰ جدی آغاز شده، تاکنون عمدتا برقرار بوده، اما در برخی موارد، نیروهای اسرائیلی فلسطینیان را به قتل رساندهاند. سازمانهای امدادی اعلام کردهاند که از زمان آغاز آتشبس، میزان ورود کمکهای بشردوستانه به غزه افزایش یافته است.
با این حال، ابو عبیده اعلام کرد که آزادی برنامهریزیشده گروگانها در روز شنبه به تعویق خواهد افتاد تا زمانی که اسرائیل به توافق آتشبس پایبند شود و «کمبودهای هفتههای گذشته را جبران کند.»
واکنش اسرائیل
اسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، گفت که اعلام حماس نقض توافق آتشبس است و دستور داده است که ارتش در بالاترین سطح آمادهباش در غزه قرار گیرد و از جوامع اسرائیلی دفاع کند.
یک مقام اسرائیلی اعلام کرد که بنیامین نتانیاهو، در حال گرفتن مشورتهای امنیتی است. همچنین، کابینه امنیتی متشکل از وزرای دفاع، امنیت ملی و امور خارجه، روز سهشنبه جلسهای برگزار خواهد کرد.
دو منبع امنیتی مصری به رویترز گفتند که میانجیگران نگران شکست توافق آتشبس هستند، توافقی که با میانجیگری قطر، مصر و ایالات متحده به دست آمده بود.
یک گروه نماینده خانوادههای گروگانها از میانجیگران خواستهاند که از فروپاشی توافق جلوگیری کنند، در حالی که یک گروه دیگر که نماینده کهنهسربازان ارتش اسرائیل است، حکومت نتانیاهو را به «خرابکاری عمدی» در اجرای توافق آتشبس متهم کرده است.
آزادی گروگانها
تاکنون، ۱۶ نفر از ۳۳ گروگان برنامهریزیشده برای آزادی در مرحله اول ۴۲ روزه این توافق به خانه بازگشتهاند، به همراه پنج گروگان تایلندی که خارج از برنامه آزاد شدند.
در مقابل، اسرائیل صدها زندانی و بازداشتی فلسطینی را آزاد کرده است، که شامل زندانیانی با احکام حبس ابد به دلیل حملات مرگبار، و همچنین فلسطینیانی میشود که در جریان جنگ بازداشت شده و بدون محاکمه در بازداشت نگه داشته شده بودند.
اتهامات متقابل
حماس اسرائیل را متهم کرده که در اجرای توافق، ورود کمکهای بشردوستانه به غزه را به تاخیر انداخته، و این یکی از شرایط مرحله اول توافق بوده است.
در مقابل، اسرائیل نیز حماس را به عدم رعایت ترتیب تعیینشده برای آزادی گروگانها و اجرای نمایشهای عمومی تحقیرآمیز در هنگام تحویل گروگانها به صلیب سرخ متهم کرده است.
دفتر نخستوزیری اسرائیل پیشتر اعلام کرده بود که هیئت اسرائیلی از مذاکرات آتشبس در قطر بازگشته است، در حالی که تردیدها در مورد روند میانجیگری مصر و قطر برای پایان دادن به جنگ افزایش یافته است.
یک مقام فلسطینی نزدیک به مذاکرات گفت که بیاعتمادی میان دو طرف مانع از پیشرفت مذاکرات شده، زیرا هر یک دیگری را به نقض توافق آتشبس متهم میکنند.
اظهارات ترامپ و تاثیر آن بر آینده غزه
اظهارات دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، مبنی بر این که فلسطینیان باید از غزه خارج شوند و این منطقه ساحلی تحت کنترول امریکا به عنوان یک پروژه املاک و مستغلات توسعه یابد، انتظارات درباره آینده پس از جنگ را دگرگون کرده است.
شبکه فاکسنیوز روز دوشنبه بخشی از مصاحبهای با ترامپ را منتشر کرد. از او درباره این طرح و اینکه آیا فلسطینیان حق بازگشت خواهند داشت، پرسیده شد که او پاسخ داد: «نه، نخواهند داشت.»
ترامپ گفت: «من درباره ساخت یک مکان دایمی برای آنها صحبت میکنم، زیرا اگر آنها اکنون بازگردند، سالها طول خواهد کشید تا اصلا امکان زندگی در آنجا وجود داشته باشد.»
او افزود که میتواند با مصر و اردن برای اسکان فلسطینیان به توافق برسد.
واکنش اسرائیل و مصر
نتانیاهو پس از بازگشت از سفر خود به واشنگتن از اظهارات ترامپ حمایت کرد، که این امر باعث نارضایتی در مصر شد.
منابع امنیتی مصری اعلام کردند که اسرائیل با تاخیر در خروج نیروهای خود و ادامه نظارت هوایی، در مسیر پیشرفت توافق آتشبس مانع ایجاد میکند.
مذاکرات درباره مرحله دوم توافق آتشبس، که شامل آزادی باقیمانده گروگانها و خروج کامل نیروهای اسرائیلی از غزه است، هفته گذشته آغاز شد اما نشانهای از پیشرفت جدی در آن دیده نمیشود.
یک مقام فلسطینی در مذاکرات گفت: «احساس بیاعتمادی وجود دارد، بهویژه اینکه حماس شاهد عدم اجرای مرحله اول توافق در مورد ورود کمکهای بشردوستانه و ارسال مواد مورد توافق به غزه است.»
رئیس جمهور امریکا گفت که در چارچوب برنامه او برای «تصاحب غزه»، آوارگان و ساکنان این منطقه، حق بازگشت به آنجا را نخواهند داشت. این اظهارات در تضاد با موضعگیری دیگر مقامهای ارشد امریکایی است که گفته اند منظور ترامپ، 'جا به جایی موقت' مردم غزه است.
دونالد ترامپ روز گذشته در مصاحبه با فاکسنیوز گفت که او «غزه را تصاحب خواهد کرد» و اعلام کرد که این منطقه برای او به یک «پروژه ساختوساز املاک» خواهد بود.
او افزود مردم غزه گزینهای جز ترک سرزمین خود نخواهند داشت، زیرا اسرائیل این منطقه را در جریان حمله نظامی به طور گسترده تخریب کرده است.
ترامپ با این که عملیات نظامی ویرانگر اسرائیل در غزه بعد از ۷ اکتوبر ۲۰۲۳ را تایید میکند اما هیچ گاه از این کشور انتقاد نکرده است. چهرههای جمهوریخواه حماس را مقصر وضعیت کنونی میدانند.
این اظهارات ترامپ در حالی مطرح میشود که پیشتر سخنگوی کاخ سفید و وزیر خارجه امریکا تاکید کردند که ترامپ درنظر دارد فلسطینیها بهطور «موقت» از غزه بیرون شوند تا غزه از وجود مخروبه و سلاح های منفجر ناشده پاکسازی شده و این منطقه دوباره بازسازی شود.
کشورهای مسلمان و گروه های فلسطینی با این طرح ترامپ مخالفت کرده اند، اما مقامهای اسرائیلی در حمایت از این طرح سخن گفته اند.
ترامپ بر اسکان مجدد فلسطینیها در مصر و اردن تاکید کرده است، طرحی که هر دو کشور آن را رد کردهاند و بزرگترین کشورهای عربی منطقه آن را غیرممکن دانستهاند.
ترامپ گفته است که او حدود شش مکان جدید برای زندگی فلسطینیها در خارج از غزه خواهد ساخت که اردوگاههای دائمی برای پناهجویان تحت حمایت ایالات متحده خواهد بود.
رئیسجمهور امریکا در پاسخ به پرسشی مبنی بر امکان بازگشت فلسطینیها گفت: «آنها حق بازگشت نخواهند داشت، زیرا آنها خانههای بسیار بهتری خواهند داشت.»
ترامپ افزود: «من در حال صحبت درباره ساختن یک مکان دایمی برای آنها هستم، زیرا اگر بخواهند حالا بازگردند، سالها طول خواهد کشید تا اینجا [غزه] بازسازی شود، اینجا قابل سکونت نیست.»
ناحه پیلا، از سازمان حقوق بشر سازمان ملل، به سایت خبری پولیتیکو گفت که برنامه ترامپ برای «جابجایی اجباری یک گروه تحت اشغال، جرم بینالمللی است و معادل پاکسازی قومی است.»
پیلا افزود: «هیچ راه قانونی وجود ندارد که ترامپ بتواند طرح خود مبنی بیرون کردن فلسطینیها از سرزمینشان را اجرا کند.»
بیش از ۱.۵ میلیون فلسطینی پس از تهاجم تمامعیار اسرائیل بر غزه مجبور به فرار شده و برخی از آنان به مناطق قبلی خود بازگشته اند.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران در سخنانی در مراسم «۲۲ بهمن» در تهران گفت که سیاست جمهوری اسلامی با همسایگانش بر «همکاری و برادری» استوار است. سفارت ایران در کابل به نقل از پزشکیان نوشت: «همسایگان ما بدانند در فکر برادری و همکاری با آنها هستیم.»
۲۲ دلو (بهمن) از سوی جمهوری اسلامی به مناسبت ورود روحالله خمینی، رهبر پیشین و بنیانگذار جمهوری اسلامی به ایران روز ملی اعلام شده و از آن به شکل گستردهای در سراسر ایران تجلیل میشود.
سفارت جمهوری اسلامی در کابل روز یکشنبه با برپایی مراسمی این روز را جشن گرفته بود. در این مراسم شماری از مقامهای طالبان و دیپلوماتهای خارجی مقیم کابل نیز شرکت کرده بودند.
این سفارت در صفحه رسمی خود در اکس جزییات بیشتری از اظهارات رئیس جمهور ایران را منتشر نکرده است.
جمهوری اسلامی در بیش از سه سال گذشته که طالبان قدرت را بهدست گرفتهاند، روابط نسبتا خوبی با این گروه داشته است و به گفته مقامهای این ایرانی دو طرف در این مدت همکاریهای شان در بخشهای مختلف از جمله اقتصادی توسعه دادهاند.
تهران به نشانه تقویت روابط با طالبان حدود دو هفته پیش عباس عراقچی، وزیر خارجه خود را به کابل فرستاد و این سفر از دید هیئت ایرانی «مثبت وسازنده» توصیف شده بود.
نشست شورای امنیت سازمان ملل درباره تهدیدات گروههای تروریستی از افغانستان و منطقه عصر امروز دوشنبه، ۲۲ دلو برگزار میشود. قرار است در این نشست گزارش آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل درباره تهدیدات ناشی از داعش نیز بررسی شود.
گزارش دبیرکل سازمان ملل روز جمعه ۱۲ دلو به اعضای شورای امنیت توزیع شد. در این گزارش تاکید شده که شاخه خراسان داعش، یک تهدید در داخل و خارج از افغانستان است.
این نشست ساعت ۱۰ صبح به وقت نیویارک و حدود ساعت ۸ شام به وقت کابل برگزار خواهد شد.
در این نشست درباره تهدیدها علیه صلح و ثبات بینالمللی ناشی از فعالیت گروههای تروریستی از جمله داعش در افغانستان، عراق، سوریه، سومالیا و برخی مناطق دیگر بررسی خواهد شد.
همچنین طبق این گزارش، بازده تبلیغاتی داعش همچنان گسترده است و این گروه هنوز به "ذخایر نقدی قابل توجهی" دسترسی دارد. ذخایر نقدی داعش تنها در عراق و سوریه حدود ۱۰ میلیون دالر تخمین زده شده است.
در این گزارش به حمله انتحاری داعش در افغانستان که خلیلالرحمان حقانی، وزیر مهاجرت طالبان در آن کشته شد هم اشاره شده است. گفته شده ممکن است این حمله تلاشی برای تضعیف ادعاهای طالبان درباره توانایی آنها در حفظ امنیت در افغانستان بوده باشد.
خلیلالرحمان حقانی در ۲۱ قوس ۱۴۰۳ در انفجاری در ساختمان وزارت مهاجرین در کابل کشته شد. گروه داعش مسئولیت این حمله را بر عهده گرفت.