علی اکبر مرادی، فرمانده انتظامی شهرستان قشم ایران روز جمعه سوم حوت، از بازداشت ۲۰۰ مهاجر افغان فاقد مدارک اقامتی در ۷۲ ساعت گذشته خبر داد. به گفته وی، این مهاجران در راستای «طرح هجرت» شناسایی و بازداشت شدند و از ایران اخراج خواهند شد.
علی اکبر مرادی به خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) گفت: «بازداشت و جمعآوری این افراد با اجرای طرح هجرت برخورد با اتباع خارجی و غیرقانونی در دستور کار ماموران انتظامی شهرستان قرار گرفت.»
مقامهای جمهوری اسلامی اغلب از واژه «اتباع خارجی» برای مهاجران افغان ساکن ایران استفاده میکنند.
فرمانده انتظامی قشم از مردم این شهرستان خواسته تا در صورت مشاهده هرگونه موارد مشکوک و بهکارگیری اتباع خارجی به پولیس اطلاع دهند.
جمهوری اسلامی بازداشت و اخراج مهاجران افغان را به شدت افزایش داده است.
عباس علیپور، مدیر کل تقسیمات کشوری وزارت داخله ایران ماه قوس امسال اعلام کرد که در طول یک سال، بیش از یک و نیم میلیون افغان بدون مدرک از شهرها و روستاها بازداشت و به افغانستان اخراج شدهاند.
پیشتر، فرماندار کل انتظامی جمهوری اسلامی اعلام کرده بود که تا پایان سال جاری دو میلیون اتباع خارجی از ایران اخراج خواهند شد.
وزارت خارجه پاکستان از طالبان خواست شرایط مساعدی را در افغانستان ایجاد کند تا بازگشت کنندگان افغان به طور کامل در جامعه افغانستان ادغام شوند. پیشتر سفارت طالبان در اسلامآباد اعلام کرد که دولت پاکستان تصمیم گرفته تمام مهاجران افغان را اخراج کند.
وزارت خارجه پاکستان در بیانیهای نوشت که از اظهارات کاردار طالبان در اسلامآباد در مورد طرح بازگرداندن اتباع خارجی غیرقانونی آگاه شده است.
سفارت طالبان روز چهارشنبه در اعلامیهای گفت که وزارت خارجه پاکستان تایید کرده که اخراج همه مهاجران افغان در آیندهای نزدیک «قطعی و نهایی است.»
وزارت خارجه پاکستان گفته اظهارات کاردار سفارت طالبان در اسلامآباد در مورد بدرفتاری با اتباع افغان بیجا است. سخنگوی وزارت خارجه پاکستان گفت این کشور برای چندین دهه میزبان میلیونها افغان بوده است و منابع و خدماتی مانند آموزش و بهداشت را با وجود حمایت بسیار اندک بینالمللی در اختیار افغانها گذاشته است.
طبق بیانیه سخنگوی وزارت خارجه پاکستان، این کشور در سال ۲۰۲۳ مکانیسمهای مناسبی را برای اطمینان از اینکه مهاجران در طول فرآیند بازگشت به افغانستان مورد آزار و اذیت قرار نگیرد، ایجاد کرده است.
شفقت علی خان گفت که پاکستان همچنین به طور گسترده با طرف طالبان برای اطمینان از بازگشت آسان اتباع افغان به کشورشان همکاری کرده است. او افزود پاکستان آنچه را که میتوانست انجام داده است. او افزود پاکستان اکنون از طالبان انتظار دارد که شرایط مساعدی را در افغانستان ایجاد کند تا این عودت کنندگان به طور کامل در جامعه افغانستان ادغام شوند.
سخنگوی وزارت خارجه پاکستان در ادامه گفته است مقامات طالبان باید اطمینان حاصل کنند که حقوق مهاجران افغان که کاردار سفارت طالبان در اسلامآباد از آن حرف میزند، در افغانستان محافظت میشود.
طبق تصمیم دولت پاکستان دارندگان کارتهای ایسیسی و پیاوآر نیز اخراج خواهند شد.
سفارت طالبان در اسلامآباد گفته است که مقامات وزارت امور خارجه پاکستان تایید کردند که برنامه اخراج تمامی مهاجرین افغان از اسلامآباد و راولپندی و همچنین از سراسر پاکستان در آیندهای نزدیک قطعی و نهایی است.
به گفته سفارت طالبان، حکومت پاکستان تصمیم گرفته است که تمام مهاجرین افغان، از جمله دارندگان کارت ACC و PoR را بلافاصله از اسلامآباد و راولپندی و در آیندهای نزدیک از سراسر پاکستان اخراج کند.
طبق این اعلامیه، فقط افغانهایی که ویزای قانونی دارند، میتوانند در اسلامآباد و راولپندی اقامت داشته باشند.
سفارت طالبان در پاکستان گفته نگرانی خود درباره اخراج تمامی مهاجرین افغان و تصمیم یکجانبه پاکستان را با مقامهای این کشور و سازمانهای بینالمللی در میان گذاشته است.
این سفارت در عین حال گفته که این مساله با اداره طالبان در افغانستان هم در میان گذاشته شده تا درباره بازگشت مهاجران اقدام کند.
سفارت طالبان تاکید کرده است که اخیراً اتباع افغان مقیم اسلامآباد و راولپندی توسط پولیس بازداشت، تفتیش و مجبور به ترک این شهرها شدهاند.
کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان به مهاجرین افغان که در اسلاممآباد و راولپند زندگی میکنند توصیه کرده است که ترتیبات جایگزین پیدا کنند. این سازمان گفته براساس تصمیم مقامات پاکستان، همه مهاجران افغان به استثنای دارندگان ویزای معتبر، قبل از ۲۸ فبروی ۲۰۲۵ از اسلامآباد و راولپندی نقل مکان کنند.
این سازمان گفته کسانی که نامههای مربوط به اسکان مجدد یا سایر جابجایی را در اختیار دارند مهلت مذکور تا ۳۱ مارچ ذکر شده است.
این سفارت گفته حکومت پاکستان در این مورد به این سفارت اطلاع نداده است و کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان نیز از وضعیت جاری بیاطلاع بوده است.
براساس سندی که به افغانستان اینترنشنال رسیده، دولت پاکستان در جلسهای به رهبری شهباز شریف روز چهارشنبه، ۱۰ دلو، طرح اخراج گسترده پناهجویان افغان را تصویب کرد.
سازمان بینالمللی مهاجرت اعلام کرد که از اول تا پایان جنوری سال جاری، بیش از ۱۸ هزار افغان از شهرهای اسلامآباد و راولپندی به افغانستان بازگشتهاند. برپایه این گزارش، تنها در نیمه دوم ماه جنوری ۹ هزار و ۸۴۶ نفر از این شهرها به افغانستان بازگشتهاند.
طبق گزارش این سازمان وابسته به ملل متحد که روز چهارشنبه نشر شد، از ۱۶ تا ۳۱ جنوری ۲۹۱ سرپرست خانوار یک فرم مرتبط به بازگشت به افغانستان را پر کردهاند.
این سازمان گفت که از سپتامبر ۲۰۲۳ تا کنون، ۸۲۴ هزار و ۵۶۸ نفر به افغانستان بازگشتهاند. از این میان، ۱۸ هزار و ۵۷۷ نفر تنها در ماه جنوری سال جاری به کشور بازگشتند که دو درصد آمار مجموعی را تشکیل میدهد.
این پناهجویان از طریق گذرگاههای مرزی تورخم، چمن، غلامخان، بادینی و بهرامچه به افغانستان بازگشتهاند.
طبق گزارش، ۴۶ درصد بازگشتهها بین ردههای سنی ۱۸ تا ۵۹ ساله و ۳۰ درصد آنها بین ۵ ساله تا ۱۷ ساله بودهاند.
سازمان ملل گفته است که ۱۰ درصد این خانوارها تحت سرپرسی زنان بودهاند.
این سازمان گفت که ۵۲ درصد از بازگشتهها زنان بودهاند و ۴۸ درصد دیگر آنها زنان بودهاند.
عوامل بازگشت
سازمان بینالمللی مهاجرت گفته است که ۷۸ درصد مهاجران افغان، به دلیل ترس از بازداشت بهدست پولیس پاکستان از این کشور خارج شدهاند.
طبق گزارش، ناتوانی در پرداخت اجاره خانه نیز دلیل بازگشت ۳۴ درصد این مهاجران به افغانستان گفته شده است.
فشار اجتماعی برای بازگشت، بیکاری و ناتوانی در پرداخت هزینههایی مثل آب و برق نیز از عوامل بازگشت مهاجران افغان خوانده شده است.
اخیرا پاکستان بازداشت و اخراج مهاجران افغان از اسلامآباد و راولپندی را شدت بخشیده است. در هفتههای گذشته، مهاجران افغان با فرستادن پیام و ویدیو به افغانستان اینترنشنال، از جستجوی خانه به خانه مهاجران توسط پولیس در مناطق مختلف این شهرها خبر دادهاند.
آلمان در حال ایجاد یک مرکز جدید در مرز با پولند برای اخراج پناهجویان است. هدف از این مرکز، تسریع روند بازگرداندن پناهجویانی است که ابتدا در کشورهای دیگر اتحادیه اروپا ثبت شدهاند و سپس به آلمان آمدهاند.
رسانههای آلمانی گزارش دادهاند که دولت فدرال آلمان و مقامهای ایالت براندنبورگ، که هممرز با پولند است، توافقی برای ایجاد یک «مرکز دوبلین» جدید در شهر آیزنهوتناشتات، در مرز آلمان و پولند، امضا میکنند.
کاترین لانگه، وزیر داخله ایالت براندنبورگ، به روزنامه بیلد گفت: «این مرکز در دو ساختمان، ظرفیت ۱۵۰ تا ۲۵۰ نفر را خواهد داشت. همه پناهجویان مشمول مقررات دوبلین را در یک مکان مرکزی گردهم خواهیم آورد. نزدیکی به پولند به ما امکان میدهد آنها را بهسرعت اخراج کنیم.»
با این حال، این تصمیم در پولند با انتقادهای فزایندهای روبهرو شده است. حزب راستگرای محافظهکار ملی و دموکراتیک مسیحی پولند، «قانون و عدالت»، دولت را به پذیرش پناهجویان اخراجشده از آلمان متهم کرده است.
پاوئو یابوونسکی، معاون سابق وزیر خارجه پولند، گفت: «در حالی که ایتالیا از پذیرش پناهجویان بازگرداندهشده تحت مقررات دوبلین خودداری میکند، دولت دونالد توسک، نخستوزیر پولند، با این روند موافقت کرده است.»
براساس مقررات «دوبلین»، کشوری که یک پناهجو در آن درخواست حمایت بینالمللی خود را ثبت میکند، مسئول بررسی پرونده اوست. اگر این پناهجو به کشور عضو دیگری منتقل شود، آن کشور میتواند او را به کشور اول بازگرداند.
وزیر دولت پاکستان در امور ایالتها و مناطق مرزی از سازمان ملل خواست به تعهدات خود در قبال بازگرداندن پناهجویان افغان یا انتقال آنها به کشور دیگری، عمل کند. امیر مقام تاکید کرد که جامعه بینالمللی در زمینه تامین منابع مالی و کمکهای بشردوستانه برای کشورهای میزبان، همکاری کنند.
این مقام پاکستانی روز یکشنبه، ۲۸جدی در جریان بازدید از کمیساریای پناهندگان ملل متحد برای افغانها در سند گفت که در زمان اعطای سرپناه به افغانها در پاکستان تعهد شده بود که پناهجویان به زودی به کشور دیگری منتقل خواهند شد.
امیر مقام از پناهجویان افغان در پاکستان خواست که هر چه سریعتر آماده بازگشت یا انتقال به کشورهای دیگر شوند و تاکید کرد که مسئولیت این فرآیند بر عهده آژانس پناهندگان سازمان ملل است. او همچنین تاکید کرد که پاکستان در حالی که میزبان پناهجویان بوده، نیاز به حمایت بینالمللی برای تامین نیازهای داخلی خود دارد.
وزیر دولت پاکستان در امور ایالتها و مناطق مرزی پاکستان با اشاره به «عناصر ضد پاکستانی» به پناهجویان افغان گفت: «آنها همچنین دشمنان شما بودند که اوضاع را بدتر میکنند.»
این مقام پاکستانی همچنین به پناهجویان بدون مدرک هشدار داد که پاکستان را ترک کنند. او گفت: «باید از منابع به نفع هر دو کشور استفاده شود. پاکستان برای سالهای متمادی میزبان حدود سه میلیون افغان بوده، اما این واقعیت است که شما باید بروید.»
سرپرست دانشگاه علوم پزشکی قزوین گفت که نرخ تولد اتباع خارجی در برخی از شفاخانههای این استان از میزان تولد ایرانیها پیشی گرفته است. او هشدار داد که افزایش زادو ولد اتباع خارجی بدون برنامهریزی میتواند در آینده پیامدهای جدی به همراه داشته باشد.
حسن طاهر احمدی روز یکشنبه، ۲۸ جدی، در نشست شورای هماهنگی ثبت احوال استان قزوین، شمار اتباع خارجی ساکن در این استان را ۶۰ هزار نفر اعلام کرد. مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی به مهاجران افغان ساکن ایران بهطور کلی اتباع خارجی یا بیگانه میگویند.
آقای احمدی همچنین نسبت به کاهش جمعیت استان ابراز نگرانی کرد و گفت: «نرخ ثابت باروری در کل کشور ۲.۱ است، اما در قزوین این میزان به ۱.۳۳ رسیده که نشان میدهد نرخ باروری در این استان از میانگین کشوری نیز پایینتر است.»
سرپرست دانشگاه علوم پزشکی قزوین در حالی از افزایش نرخ تولد مهاجران افغان و کاهش میزان تولد ایرانیها ابراز نگرانی کرده که جمهوری اسلامی برای کودکان مهاجر شناسنامه صادر نمیکند. این کودکان از بسیاری از حقوق اساسی خود، از جمله آموزش، بیمه و کمکهزینه درمان، محروماند.
مقامهای جمهوری اسلامی در سالهای اخیر اعلام کردهاند که برای کودکان مهاجری که از مادر ایرانی متولد شده باشند، شناسنامه ایرانی صادر میشود.