در حالیکه حزبالله خود را برای مراسم خاکسپاری رسمی حسن نصرالله، رهبر پیشین این گروه، در روز یکشنبه آماده میکند، این سازمان که بیش از ۳۰ سال تحت رهبری نصرالله بود، با یک بحران مالی جدی دستوپنجه نرم میکند. این وضعیت ناشی از قطع خطوط سنتی تأمین مالی از ایران است.
فشارهای اقتصادی و نارضایتیهای داخلی
واشنگتنپست با استناد به گزارش بانک جهانی نوشته است که جنگ اخیر حزبالله با اسرائیل حدود ۸.۵ میلیارد دالر خسارت اقتصادی و فیزیکی به لبنان وارد کرده است. این در حالی است که حزبالله تحت فشار فزایندهای قرار دارد تا هواداران ناراضی خود را که از روند کند بازسازی ویرانیهای جنگ خشمگیناند، راضی کند.
سام هلر، پژوهشگر مؤسسه قرن در نیویورک، گفته است: «محدود شدن جریانهای مالی ایران، حزبالله را در شرایطی بسیار دشوار قرار داده است.»
جنگ اخیر با اسرائیل ضربات سنگینی به حزبالله وارد کرد. آتشبس نوامبر که با میانجیگری ایالات متحده به دست آمد، این گروه را وادار کرد که نیروهایش را از جنوب لبنان خارج کند. همچنین، سقوط حکومت بشار اسد در دسامبر، مسیر ترانزیتی حزبالله از طریق سوریه را مسدود کرده و ارسال تسلیحات و کمکهای مالی از ایران را بهشدت محدود ساخته است.
حزب الله در صحنه سیاسی لبنان به حاشیه رانده شده است
در داخل لبنان، حزبالله بیش از هر زمان دیگری تحت فشار مخالفان سیاسی خود قرار گرفته است. این گروه نتوانست مانع انتخاب جوزف عون بهعنوان رئیسجمهور شود؛ فردی که از حمایت ایالات متحده برخوردار است.
همچنین، نواف سلام، قاضی پیشین دیوان بینالمللی دادگستری، بهعنوان نخستوزیر منصوب شد.
هر دو مقام ارشد لبنانی تأکید کردهاند که دولت باید انحصار تسلیحات را در اختیار داشته باشد، به این معنا که حزبالله دیگر نمیتواند بهعنوان یک نیروی مسلح مستقل فعالیت کند.
برای نخستین بار در سالهای اخیر، این گروه و متحدانش موفق به کسب بیش از یکسوم کرسیهای کابینه نشدند؛ حدنصابی که میتوانست به آنها قدرت وتو در تصمیمات کلان کشور را بدهد.
قطع مسیرهای تأمین مالی و درگیری با دولت جدید سوریه
اما مهمترین چالش حزبالله، بحران مالی عمیق این گروه است. هفته گذشته، مقامات لبنانی از فرود یک هواپیمای ایرانی در فرودگاه بیروت جلوگیری کردند. اسرائیل مدعی شد که تهران از پروازهای تجاری برای انتقال پول نقد به حزبالله استفاده میکند.
در مرز شرقی لبنان، دولت جدید سوریه حملات گستردهای را علیه قاچاقچیان وابسته به حزبالله آغاز کرده است و این مسئله باعث درگیریهایی بین نیروهای سوری و عناصر این گروه شده است. تحلیلگران معتقدند که این عملیاتها عمدتاً حزبالله را هدف قرار دادهاند و سایر گروههای قاچاقچی مورد برخورد قرار نگرفتهاند.
آینده مالی نامشخص حزبالله
هلال خشان، استاد علوم سیاسی دانشگاه امریکایی بیروت، میگوید: «حزبالله بهتنهایی توانایی مالی برای بازسازی را ندارد و برای بقای خود به حمایت خارجی نیازمند است. بدون کمک ایران، وضعیت مالی این گروه وخیمتر خواهد شد.»
یک عضو حزبالله که از ساختار داخلی این گروه مطلع است، تأیید کرد که حزبالله هنوز ذخایر مالی در اختیار دارد، اما وضعیت در بلندمدت نامشخص است. او همچنین گفت که محدودیتهای اعمالشده بر انتقال پول از طریق فرودگاه بیروت یا مسیرهای زمینی سوریه، بر عملیات و بازسازی این گروه تأثیر مخربی گذاشته است.
علاوه بر این، بانکهای لبنانی نیز از ترس نقض تحریمهای امریکا، از پردازش انتقالات مالی حامیان حزبالله از خارج خودداری میکنند. اما این عضو حزبالله تأکید کرد که همچنان ممکن است راههای غیرمستقیمی برای دریافت پول از ایران وجود داشته باشد، از جمله از طریق پروازهای هوایی از کشورهای ثالث.
