رهبر طالبان میخواهد برای مشروعیت حکومت خود «لویه جرگه برگزار کند»
هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، قصد دارد برای خارج کردن اداره خود از وضعیت سرپرستی و مشروعیتبخشی به آن، لویهجرگهای را فرا بخواند.
مخالفان سیاسی طالبان، چهرههای سیاسی داخل کشور، زنان و فعالان حقوق بشر در این گردهمایی حضور نخواهند داشت.
این گردهمایی حدود دو هزار عضو خواهد داشت و احتمالاً پس از عید فطر برگزار خواهد شد.
دو منبع در کابل به افغانستان اینترنشنال گفتهاند که روند انتخاب اعضای آن در مرکز و ولایات، تحت نظر والیان طالبان آغاز شده است.
منابع میگویند که ۱۳۴۴ نماینده از تمام ولسوالیها در این نشست شرکت خواهند کرد؛ از هر ولسوالی سه نفر شامل یک عالم دینی، یک بزرگ قومی، و یک نماینده از جوانان.
علاوه بر این، رؤسا و معاونان شوراهای علمای دینی ولایات، که تحت نظارت مستقیم ملا هبتالله فعالیت میکنند، نیز در ترکیب جرگه حضور خواهند داشت.
دو سال پیش، طالبان در سطح ولایات سازمانهایی به نام «مبارزین اسلامگرا» ایجاد کرد که اعضای آن عمدتاً جوانان بودند. این تشکلات پس از تحکیم قدرت حکومت طالبان منحل شد. اکنون گمان میرود که نمایندگان جوانان در این جرگه از میان اعضای پیشین «مبارزین اسلامگرا» انتخاب شوند.
این گردهمایی در تالار لویهجرگه کابل برگزار خواهد شد.
تاریخ دقیق برگزاری آن تاکنون اعلام نشده، اما دستور کار، تشکیل کمیسیونها و روند گزینش و تأیید اعضا از قندهار مدیریت میشود.
یک منبع آگاه از برگزاری این نشست به افغانستان اینترنشنال گفت که هبتالله آخندزاده به والیان خود مسئولیت داده است که فهرستی از اعضای نشست و کمیسیونهای ولایتی را پیشنهاد دهند. سپس این فهرست برای تأیید به قندهار فرستاده خواهد شد.
هبتالله آخندزاده با برگزاری این جرگه به دنبال مشروعیتبخشی به نظام تحت رهبری خود، خروج کابینه از وضعیت سرپرستی و تسلط کامل بر ساختار حکومتی طالبان است.
منابع آگاه از دستور کار جرگه به افغانستان اینترنشنال گفتهاند که «هدف اصلی این جرگه رسمیت بخشیدن به حکومت است و تمام مقامات، از جمله وزرا، از وضعیت سرپرستی خارج خواهند شد.»
حکومت طالبان در سطح داخلی و بینالمللی با بحران مشروعیت مواجه است و اختلافات داخلی درون این گروه نیز بر پیچیدگی اوضاع افزوده است.
برخی از رهبران طالبان با سیاستها و تصمیمهای هبتالله آخندزاده مخالفاند و از او میخواهند در برخی از سیاستهای خود تعدیل ایجاد کند.
علاوه بر این، نفوذ سراجالدین حقانی و مولوی یعقوب مجاهد، وزیر داخله و وزیر دفاع طالبان، دامنه اختیارات هبتالله را در برخی مسائل محدود کرده است.
به نظر میرسد که حقانیها تلاش خواهند کرد در جرگه نفوذ داشته باشند، اما فهرست نهایی شرکتکنندگان این نشست در قندهار تصویب خواهد شد.
یک منبع آگاه به افغانستان اینترنشنال گفت که تمام والیان در ولایات از افراد مورد اعتماد و نزدیک به هبتالله هستند و تلاش خواهند کرد افرادی را برای شرکت در جلسه انتخاب کنند که با دیدگاههای او مخالف نباشند.
به گفته این منبع: «هبتالله آخندزاده در انتخاب فرماندهان پولیس و والیان همواره با مهتممهای مدارس جهادی و علمای برجسته مشورت میکند. انتظار میرود که درباره ترکیب اعضای جرگه نیز با آنها مشورت شود.»
پیشتر، سراجالدین حقانی تلاش کرد بزرگان قومی را در شوراهای ولایتی علما بگنجاند، اما این تلاش او به نتیجه نرسید.
پس از تسلط طالبان بر افغانستان، هبتالله آخندزاده در تمام ولایتها شوراهای جدیدی متشکل از علمای دینی و بزرگان قومی همسو با سیاستهای قندهار ایجاد کرده است. این شوراها عملاً جایگزین شوراهای ولایتی سابق شده و اختیارات گستردهای در امور محلی به دست آوردهاند.
هنوز مشخص نیست که آیا این جرگه درباره مسائل کلیدی مانند قانون اساسی افغانستان، سرود ملی، پرچم، نوع نظام و آموزش زنان و دختران تصمیمگیری خواهد کرد یا خیر، اما نشانههای اولیه حاکی از آن است که مخالفان سیاسی طالبان، چهرههای سیاسی سابق در داخل کشور و زنان در این گردهمایی حضور نخواهند داشت.
یک چهره سیاسی در کابل: جناحهای افغان و جامعه جهانی چنین جرگهای را تایید نمیکنند
یک چهره سیاسی از کابل که نخواست نامش ذکر شود، به افغانستان اینترنشنال گفت برگزاری جرگهای که هبتالله آخندزاده مورد نظر دارد، «مورد تایید جناحهای افغان و جامعه بینالمللی نخواهد بود.»
او گفت «منابع بینالمللی» به او گفتهاند که فعلا بحث تشکیل یک شورای عالی که از مردم افغانستان نمایندگی کند مطرح است. او توضیح داد که بزرگان طالبان و تعدادی از غیرطالبان در شورای عالی حضور خواهند داشت و مسئولیت برگزاری یک «شورای بزرگتر» را به دوش خواهد داشت.
به گفته این منبع تاکید بر این است که نمایندگان مردم افغانستان در این «شورای بزرگ» حضور داشته باشند. این شورا هیئتی را برای تدوین پیشنویس قانون اساسی تعیین خواهد کرد. سپس قانون اساسی از مجرای همین شورا تصویب شود و حکومت آینده از مجرای همین قانون اساسی تشکیل شود.
این چهره سیاسی در کابل گفت «منابع بینالمللی» گفتهاند که روی این طرح کار جریان دارد. این چهره سیاسی توضیح نداد که منظور از «منابع بینالمللی» نمایندگان کدام کشورهاست، اما گفت که بعید میداند جامعه جهانی نشستی با مدیریت طالبان را قابل قبول بدانند.
هنوز هیچ کشوری بهطور رسمی درباره شکلگیری شورایی برای تدوین قانون اساسی افغانستان سخن نگفته است.
شورای حل و عقد یا انتخابات آزاد و دموکراتیک؟
این در حالی است که عبدربالرسول سیاف، از مخالفان سیاسی طالبان، در سفری به ایران از طالبان خواست شورای حل و عقد را تشکیل دهد. او تأکید کرد که در صورت انتخاب زعیم توسط این شورا، مردم با او بیعت خواهند کرد.
برخلاف او، حبیبالرحمن حکمتیار، فرزند گلبدین حکمتیار و از اعضای حزب اسلامی افغانستان، تأکید کرد که رجوع به آرای مردم تنها راهحل منطقی و درست برای حل بحران مشروعیت در کشور است.
حکمتیار گفت که تجربه گذشته نشان داده است که تشکیل شورای حل و عقد نمیتواند اختلافات را پایان دهد. به گفته او، طالبان در نخستین دوره حکومت خود چنین شورایی را تشکیل داده و با ملا محمد عمر بیعت کردند، اما این اقدام مانع از ادامه جنگ نشد.
جبهه مقاومت ملی افغانستان به رهبری احمد مسعود و جبهه آزادی به رهبری یاسین ضیا نیز بر برگزاری انتخابات آزاد و دموکراتیک تأکید دارند. احمد مسعود برگزاری انتخابات آزاد را پیششرط هرگونه گفتوگوی صلح با طالبان تعیین کرده است.
علاوه بر جبهههای نظامی مخالف طالبان و چهرههای سیاسی ناراضی، بسیاری از گروههای اعتراضی زنان افغانستان نیز خواهان تشکیل حکومتی مشروع و متعهد به برابری جنسیتی از طریق یک انتخابات آزاد و شفاف شدهاند.
منابع از کابل: جرگه هبتالله بحران را عمیقتر میکند
یک منبع دیگر از کابل به افغانستان اینترنشنال گفت که برگزاری جرگه سفارشی توسط هبتالله آخندزاده نه تنها به طالبان مشروعیت نمیبخشد، بلکه بحران را عمیقتر میکند.
این منبع افزود که در حال حاضر «یک روزنه اندک امید برای اصلاحات موجود است و توجیه سخنگویان طالبان هم این است که همهچیز سرپرست و موقت است.» او گفت که در صورتی که هبتالله آخندزاده با برگزاری جرگه، حکومت سرپرست را پایان دهد، «این روزنه امید نیز بسته میشود».
به گفته منبعی از کابل، «مشکل در این است که ایالات متحده امریکا، کشورهای غربی و منطقه دیگر به بحث تمثیل اراده مردم از طریق انتخابات اهمیت چندانی نمیدهند و اگر بخشی از منافعشان توسط اداره موجود تأمین شود، با نقض حقوق بشر و سیاستهای سختگیرانه طالبان در قبال شهروندان مشکلی ندارند».
مجله دیپلومات در مقالهای نوشته است که سیاستهای امریکا در اوکراین شباهتهای نگرانکنندهای با اشتباهات این کشور در افغانستان دارد.
در این مقاله آمده که امریکا در افغانستان، متحد خود را نادیده گرفت و با دشمن وارد تعامل شد؛ رویکردی که اکنون در قبال اوکراین نیز مشاهده میشود.
مجیب اتل، پژوهشگر در این مقاله کهروز پنجشنبه، ۱۶ حوت در مجله انگلیسیزبان دیپلومات منتشر شد، نوشت که حامد کرزی، رئیسجمهور پیشین افغانستان، ابتدا یکی از متحدان نزدیک امریکا بود، اما برخورد تحقیرآمیز مقامات امریکایی، از جمله رفتار جو بایدن در سال ۲۰۰۹، که در یک ضیافت در کابل با عصبانیت دستمال سفره را روی میز کوبید و جلسه را ترک کرد، موجب شد کرزی به یکی از منتقدان سرسخت واشنگتن تبدیل شود. نویسنده این مقاله نوشته است که پس از این رویداد، کرزی حتی از دیدار با باراک اوباما در پایگاه نظامی بگرام خودداری کرد و خواستار ملاقات در قصر ریاستجمهوری کابل شد.
خروج فاجعهبار از افغانستان
نویسنده این مقاله به خروج فاجعهبار امریکا از افغانستان در اگست ۲۰۲۱ اشاره کرده است؛ زمانی که اشرف غنی از کشور خارج و طالبان وارد کابل شدند.
به نوشته این نشریه، امریکاییها ناگهان خود را در میان جنگجویان پیروزمند طالبان یافتند که با تجهیزات نظامی پیشرفتهای که از آنها به جا مانده بود، در خیابانهای کابل گشتوگذار میکردند.
تحقیر رهبران افغان
در این مقاله آمده است که رفتار «تحقیرآمیز مقامات امریکایی با رهبران افغان»، از جمله حامد کرزی و اشرف غنی، باعث ایجاد خصومت عمیق علیه امریکا در افغانستان شد. این مقاله همچنین اشاره میکند که پس از امضای توافق صلح امریکا با طالبان در سال ۲۰۲۰، حکومت افغانستان از روند مذاکرات کنار گذاشته شد؛ همانگونه که اکنون اوکراین نیز در مذاکرات مربوط به جنگ خود به حاشیه رانده شده است. بیاعتنایی به متحدان
در ادامه این مقاله آمده است همانطور که امریکا حکومت افغانستان را در روند صلح با طالبان کنار گذاشت، اکنون اوکراین نیز از مذاکرات مربوط به جنگ در این کشور کنار زده شده است. دونالد ترامپ، که در زمان ریاستجمهوریاش مذاکرات مستقیم با طالبان را آغاز کرد، اکنون در حال گفتوگو با مسکو است، بدون اینکه اوکراین را بهعنوان یک طرف اصلی در روند صلح در نظر بگیرد.
مجله دیپلومات تأکید میکند که واشنگتن همان اشتباهات گذشته را تکرار میکند و با ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، همانگونه برخورد میکند که پیش از این با حامد کرزی و اشرف غنی رفتار کرده بود. به گفته این مجله، امریکاییها زلنسکی را مانند فردی که بقای او کاملاً وابسته به حمایت امریکا است، نادیده میگیرند و حاضر به شنیدن نگرانیهای او نیستند.
در پایان این مقاله آمده است که رفتار امریکا با زلنسکی، یادآور برخورد تحقیرآمیز واشنگتن با رهبران افغان است. نویسنده این مقاله هشدار میدهد که اگر امریکا همچنان متحدان خود را در تصمیمگیریهای بزرگ کنار بگذارد، ممکن است نتیجهای مشابه افغانستان در اوکراین نیز تکرار شود: جنگی که واشنگتن در آن همهچیز را از دست خواهد داد و دشمنانش پیروز خواهند شد.
عبدالکبیر، وزیر مهاجرین طالبان در دیدار عبیدالرحمان نظامانی، کاردار سفارت پاکستان در کابل، گفت که بستن گذرگاه تورخم، جنگ و خشونت راهحل نیست.
این مقام طالبان برای حل مشکلات موجود بر گفتوگو تاکید کرد.
گذرگاه تورخم در چهارم حوت بسته شد و نیروهای طالبان و مرزبانان پاکستان در جریان دو هفته گذشته بارها در تورخم درگیر شدند.
وزارت مهاجرین طالبان پنحشنبه، ۱۶ حوت نوشت که عبدالکبیر در دیدار با عبیدالرحمان تاکید کرده است که از «اقدامات تخریبی» در گذرگاه تورخم جلوگیری شود. او خواستار بازگشایی این گذرگاه و جلوگیری از افزایش زیان بیشتر به تاجران و مسافران دو طرف شده است.
در پی بسته شدن تورخم هزاران لاری در دو سوی گذرگاه تورخم متوقف شده و تاجران روزانه میلیون دالر زیان میبینند. مقامهای طالبان برای بازگشایی این گذرگاه چند دور مذاکره کردهاند که بینتیجه بوده است.
عبدالکبیر از دولت پاکستان خواسته است به مهاجران افغان برای بازگشت به کشور شان فرصت بیشتر بدهد. او گفته ضرب الاجل تعیین شده توسط پاکستان برای اخراج مهاجران افغان عملی نیست و دولت این کشور باید در برخورد با مهاجران از صبر و حوصلهمندی کار بگیرد.
او اطمینان داده است که طالبان نیت ایجاد مشکل برای کشورهای همسایه را ندارد، بلکه خواستار تقویت همکاری با کشورهای منطقه است.
وزیر مهاجرین طالبان در نشست جداگانه با علیرضا بیکدلی، سفیر ایران در کابل تاکید کرده که مشکلات موجود با همسایهها باید از طریق گفتوگوهای دو جانبه و سه جانبه حل شود. عبدالکبیر همچنان از نمایندگان دیپلوماتیک پاکستان و ایران خواسته است که با مهاجران افغان برخورد انسانی و اسلامی و در مطابقت با اصول بینالمللی مهاجرت داشته باشند.
در بیانیه این وزارت آمده که عبیدالرحمان نظامانی گفت جزئیات این دیدار را به زودترین فرصت ممکن با مقامات کشورش در میان میگذارد. طبق این خبرنامه، او تعهد کرده است از مهاجران افغان در پاکستان استفاده سیاسی نشود.
رسانههای پاکستان روز پنجشنبه گزارش دادند که نیروهای امنیتی این کشور چهار «تروریست» را در نزدیکی مرز پاکستان و افغانستان در بلوچستان بازداشت کردند.
طبق گزارش این رسانهها، افراد بازداشت شده افغان هستند که به «طراحی یک حمله بزرگ تروریستی» در خاک پاکستان اعتراف کردهاند.
این افراد در جریان یک عملیات نظامی بازداشت شدهاند.
رادیو ملی پاکستان میگوید «یکی از تروریستهای بازداشت شده گفته که آنها سه روز قبل از افغانستان وارد پاکستان شدهاند.» این رادیو گزارش داد که از نزد این افراد «دو تفنگ، دو کلاشنیکف، نارنجک دستی و دیگر سلاحها» به دست آمده و آنها «سه روز قبل بهطور غیرقانونی از مرز عبور کرده و به پاکستان رسیدهاند.» منابع امنیتی پاکستان گفتهاند که مردم محل نقش مهمی در عملیات دستگیری این متهمان ایفا کردهاند و متهمان برای تحقیقات بیشتر به اداره ذیربط منتقل شدهاند. پس از تسلط طالبان بر افغانستان و گسترش ناامنی در پاکستان، مقامات این کشور بارها از دست داشتن افغانها در حملات تروریستی در پاکستان خبر دادند. پیش از این ارتش پاکستان در ۲۰ دلو در خبرنامهای اعلام کرد که یک افغان به نام لقمان خان نصرت، در جریان عملیات مبارزه با تروریسم در وزیرستان شمالی کشته شده است.
افزون بر آن، منابع امنیتی در ۱۱ دلو به افغانستان اینترنشنال اطلاع دادند که پسر معاون والی طالبان در بادغیس در عملیات نظامیان در خیبرپختونخوا کشته شده است.
روز چهار شنبه موسسه اقتصاد و صلح در گزارشی درباره شاخص جهانی تروریسم اعلام کرد که پس از به قدرت رسیدن طالبان، سطح تروریسم در افغانستان کاهش و در پاکستان ۴۵ درصد افزایش یافته است.
حبیبالرحمن حکمتیار، فرزند گلبدین حکمتیار و از اعضای حزب اسلامی افغانستان، در واکنش به اظهارات اخیر عبدرب الرسول سیاف درباره تشکیل شورای حل و عقد تأکید کرد که رجوع به آرای مردم تنها راهحل منطقی و درست برای حل بحران مشروعیت در کشور است.
حکمتیار گفت که تجربه گذشته نشان داده است که تشکیل شورای حل و عقد نمیتواند اختلافات را پایان دهد. به گفته او، طالبان در نخستین دوره حکومت خود چنین شورایی را تشکیل داده و با ملا محمد عمر بیعت کردند، اما این اقدام مانع از ادامه جنگ نشد.
اخیرا سیاف در جریان سفر خود به ایران، از طالبان خواست به جای برگزاری انتخابات، شورای حل و عقدی متشکل از نمایندگان مردم در ولسوالیها و ولایات ایجاد کنند تا زعیم کشور را انتخاب کند. او تأکید کرده بود که اگر این شورا زعیمی را برگزیند، مردم با او بیعت خواهند کرد.
با این حال، حبیبالرحمن حکمتیار این پیشنهاد را به چالش کشیده و بر برگزاری انتخابات تأکید کرده است. حکمتیار از زمان ورود طالبان به کابل همواره از عملکرد این گروه انتقاد کرده و خواستار انتخابات، آزادی بیان و حق تحصیل دختران شده است.
به نظر میرسد که دیدگاه او بازتابی از موضع رسمی حزب اسلامی باشد که خواستار مراجعه به آرای عمومی برای تعیین مشروعیت حکومت است.
علی امین گنداپور، وزیر ارشد خیبرپختونخوا روز چهارشنبه اعلام کرد که طالبان افغانستان برای مذاکره درباره مسایل امنیتی موافقت کرده و کمیتهای هم برای پیشبرد امور تشکیل شده است اما حکومت فدرال پاکستان در این مورد با ایالت خیبرپختونخوا همکاری نمیکند.
به گزارش روزنامه نیوز اینترنشنال، مقام ارشد حکومت ایالت خیبرپختونخوا روز چهارشنبه، ۱۵ حوت در یک نشست خبری در دادگاه عالی پشاور گفت: «ما مفاد پیشنهادی تفاهمنامه برای مذاکرات با افغانستان (حکومت طالبان) را به حکومت فدرال ارسال کردهایم، اما علیرغم یادآوریهای مکرر، هیچ پاسخی دریافت نشده است.»
آقای گندارپور تاکید کرده که هیچ راهحلی برای مساله تروریسم در پاکستان جز گفتوگو با طالبان افغانستان وجود ندارد.
او از حکومت فدرال پاکستان خواست که مسئله تروریسم را جدی بگیرد و به پیشنهادهای ارسالشده از سوی حکومت محلی خیبرپختونخوا برای گفتوگو با طالبان افغان پاسخ دهد. او هشدار داده که اگر به مسئله تروریسم در این ایالت رسیدگی نشود، به زودی به سراسر پاکستان گسترش خواهد یافت.
در یک سال اخیر ایالتهای خیبرپختونخوا و بلوچستان پاکستان شاهد گسترش روز افزون حملات تروریستی بودهاند.
اخیرا حکومت محلی خیبرپختونخوا بهصورت مکرر خواستار مذاکره با طالبان افغان شده است.
در حال حاضر حکومت محلی ایالت خیبرپختونخوا در کنترول حزب تحریک انصاف به رهبری عمران خان است اما حکومت فدرال در کنترول احزاب مخالف تحریک انصاف قرار دارد.
حکومت محلی ایالت خیبرپختونخوا مانند حکومت عمران خان، خواهان تعامل با طالبان افغان و طالبان پاکستانی است اما حکومت فدرال و ارتش این کشور از امتیازدهی به طالبان به ویژه طالبان پاکستان خودداری میکنند. دلیل اصلی شکست مذاکرات میان حکومت پاکستان و تحریک طالبان پاکستان عدم امتیازدهی حکومت به طالبان بود.
حکومت خواستار تسلیمی تحریک طالبان است اما تحریک طالبان خواستار کنترول بخشهایی از مناطق قبایلی و برقراری قوانین شرعی است. این مذاکرات در سال ۱۴۰۱ خورشیدی با میزبانی طالبان افغانستان در کابل برگزار شده بود.
