موسسه «علوم و امنیت بینالملل» مستقر در واشنگتن دیسی، در آستانه مذاکرات جمهوری اسلامی و امریکا در روز شنبه ۲۳ حمل در عمان، با انتشار گزارشی هشدار داد که برنامه هستهای ایران به مرحلهای «فوقالعاده خطرناک» رسیده و هر زمان امکان دارد ابعاد نظامی و تسلیحاتی پیدا کند.
موسسه علوم و امنیت بینالملل گزارش مفصل و هشداردهنده خود را با عنوان «شمارشگر گایگر تهدید ایران: افزایش خطرات شدید» منتشر کرده است.
شمارشگر گایگر(Geiger counter) دستگاهی است که از آن برای اندازهگیری و آشکارسازی میزان پرتوهای رادیواکتیو استفاده میشود. این دستگاه وقتی تشعشعات رادیواکتیو را تشخیص میدهد، شروع به شمارش و زنگ زدن میکند و هرچه میزان خطر بالاتر برود، شمارشگر تندتر میشود و صدای زنگ خطر بیشتری میشود.
در گزارش موسسه علوم و امنیت بینالملل آمده است: «از ماه فبروری ۲۰۲۴، زمان انتشار آخرین گزارش، تهدید ناشی از برنامه هستهای جمهوری اسلامی بهطور چشمگیری افزایش یافته است. عوامل منفی عمده شامل ارتقای توانمندیهای تسلیحات هستهای ایران، کاهش زمان لازم برای ساخت سلاح هستهای، و عادیسازی فزاینده بحثهای داخلی در ایران در حمایت از ساخت این نوع سلاحها میشود.»
به گفته موسسه علوم و امنیت بینالملل، «درگیریهای نظامی جاری در خاورمیانه، که جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتیاش را در برابر اسرائیل و متحدانش قرار داده است و حکومت ایران در آن متحمل شکست شده، احتمال تصمیم تهران برای ساخت سلاح هستهای را افزایش داده است. این وضعیت ناپایدار امنیتی اکنون با این تصور ـ اگر نگوییم با این واقعیت ـ همراه شده که حکومت ایران در حال آمادهسازی خود برای ساخت سلاح هستهای است.»
در این گزارش گفته شده است: «خودداری حکومت ایران از همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای اثبات صلحآمیز بودن برنامه هستهایاش، بر ابهامات افزوده است. با توجه به اینکه ایران هزاران سانتریفیوژ پیشرفته را خارج از نظارت آژانس تولید میکند، احتمال آن افزایش یافته که جمهوری اسلامی همزمان در حال ساخت یا آمادهسازی یک مرکز مخفی غنیسازی باشد. هرچه این ابهام بیشتر شود، احتمال بروز یک «رخداد قوی سیاه» (Black Swan Event) نیز افزایش مییابد. چنین ابهامی همچنین میتواند به روایتهایی دامن بزند که تهدید را بزرگتر از واقعیت جلوه میدهند و به افزایش بیشتر تنشها منجر شود.»
از اصطلاح رخداد قوی سیاه، برای توصیف رویدادهای نادر، غیرقابل پیشبینی، اما بسیار تاثیرگذار و تکاندهنده استفاده میشود.
موسسه علوم و امنیت بینالملل در ادامه گزارش خود افزوده است: «این درگیریهای ادامهدار، فوریت مقابله با تهدید هستهای ایران را افزایش داده است؛ خواه از طریق مذاکرات جدید، فشارهای بیشتر و تهدید به اقدام نظامی، یا حتی به کارگیری نیروی نظامی واقعی. با این حال، هیچ مسیر روشنی برای پیشبرد این هدف به چشم نمیخورد و موفقیت هر مسیری نیز تضمینشده نیست.»
این موسسه در گزارش خود هشدار داده است که هر لحظه ممکن است رهبران جمهوری اسلامی یک برنامه مخفیانه و شتابزده را برای ساخت سلاح هستهای آغاز کنند.
موسسه علوم و امنیت بینالملل این تحولات را «جدی و نگرانکننده» خوانده و امتیاز کل تهدید را از ۱۵۱ در فبروری ۲۰۲۴ به ۱۵۷ از ۱۸۰ افزایش داده است.
این دومین بار متوالی است که رقم ارائهشده از سوی این موسسه، نشاندهنده سطح «خطر شدید» است.
موسسه علوم و امنیت بینالملل این امتیاز بر اساس اقدامهای خصمانه جمهوری اسلامی (امتیاز فعلی: ۲۰)، لفاظیهای خصمانه (۲۹ امتیاز)، زمان کوتاه دستیابی به ظرفیت تولید سلاح هستهای (۳۰ امتیاز)، پیشرفت در توسعه توانمندیهای حساس هستهای (۲۷ امتیاز)، فقدان شفافیت در برنامه هستهای (۲۴ امتیاز)، و تلاشها برای تسلیحاتی کردن فراتر از مرحله شکست محدودیتها (۲۷ امتیاز) محاسبه شده است. مجموع امتیاز نسبت به فبروری ۲۰۲۴ افزایش یافته و همچنان در سطح «خطر شدید» باقی مانده است.
