سازمان ملل: نزدیک به ۴۵ هزار مهاجر افغان در ۱۰ روز از پاکستان بازگشته‌اند

خبرگزاری فرانسه در گزارشی نوشت که اسلام‌آباد قصد دارد در ادامه برنامه اخراج مهاجران، ۸۰۰ هزار مهاجر افغان را از این کشور بیرون کند.

این اقدام در چارچوب مرحله دوم طرح اخراج قرار دارد که از سال ۲۰۲۳ آغاز شده و تا کنون حدود ۸۰۰ هزار مهاجر افغان اخراج شده‌اند.

کمیساری عالی پناهندگان سازمان ملل اعلام کرد که از اول اپریل تاکنون بیش از ۲۴ هزار و ۶۶۵ نفر پاکستان را ترک کرده‌اند که از این میان، ۱۰ هزار و ۷۴۱ نفر به‌صورت اجباری اخراج شده‌اند.

رحمت‌الله، مهاجر افغان ساکن کراچی، به خبرگزاری فرانسه گفت: «مردم می‌گویند پولیس برای بازرسی می‌آید و این ترس همه‌جا را فراگرفته است. همه نگرانند.»

نظام گل، که در حال جمع‌آوری وسایلش برای بازگشت به افغانستان بود، اظهار داشت: «برای مردی که خانواده دارد، هیچ چیز بدتر از این نیست که ببیند پولیس همسرش را از خانه بیرون می‌برد. آیا چیزی تحقیرآمیزتر از این وجود دارد؟ کاش ما را می‌کشتند و این روز را نمی‌دیدم.»

بر اساس گزارش‌ها، فشار بر مهاجران به حدی افزایش یافته که بسیاری ناچار به ترک داوطلبانه پاکستان شده‌اند. غلام حضرت، راننده موتر باربری، گفت که پس از روزها آزار و اذیت پولیس در کراچی، به گذرگاه مرزی چمن رسیده است. او گفت: «مجبور شدیم خانه‌ خود را رها کنیم. هر روز ما را آزار می‌دادند.»

در پشاور، مرکز ایالت خیبرپختونخوا، پولیس از طریق بلندگوهای مساجد به افغان‌ها دستور ترک کشور می‌دهد: «مدت اقامت اتباع افغانستان در پاکستان پایان یافته و از آن‌ها خواسته می‌شود داوطلبانه به افغانستان بازگردند.»

این هشدارها نه‌تنها متوجه مهاجران، بلکه شامل مالکان خانه‌ها در پاکستان نیز می‌شود. فرحان احمد به خبرگزاری فرانسه گفت: «روز یکشنبه دو مامور پولیس به خانه‌ام آمدند و گفتند اگر افغان‌ها اینجا باشند، باید آن‌ها را بیرون کنیم.»

سازمان دیده‌بان حقوق بشر از «روش‌های توهین‌آمیز» برای فشار بر افغان‌ها انتقاد کرده و هشدار داده که بازگشت به افغانستان آن‌ها را در معرض «آزار طالبان و شرایط اقتصادی وخیم» قرار می‌دهد. در سپتامبر ۲۰۲۳، صدها هزار افغان فاقد مدارک پس از یورش‌ پولیس و تخریب خانه‌ها، پیش از ضرب‌الاجل خروج، به سوی مرز روانه شدند.

شماری از شهروندان پاکستان نیز از برنامه اخراج مهاجرین افغان حمایت کرده‌اند. پرویز اختر، استاد دانشگاه، در بازاری در اسلام‌آباد گفت: «آن‌ها اینجا غذا می‌خورند و زندگی می‌کنند، اما علیه ما هستند. تروریسم از افغانستان می‌آید و آن‌ها باید بروند؛ کشور شان آن‌جا است.»

محمد شفیق، تاجر ۵۵ ساله، افزود: «با ویزای معتبر بیایید و با ما تجارت کنید.»

این دیدگاه با موضع دولت پاکستان هم‌سوست که خشونت فزاینده در خیبرپختونخوا را به حمایت طالبان از شبه نظامیان پاکستانی نسبت می‌دهد و می‌گوید که دیگر توان پشتیبانی از این جمعیت بزرگ مهاجر را ندارد.

با این حال، تحلیلگران معتقدند این اخراج‌ها سیاسی است. روابط کابل و اسلام‌آباد از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱ تیره شده است. ملیحه لودی، سفیر پیشین پاکستان در سازمان ملل، گفت: «زمان‌بندی و شیوه اخراج نشان می‌دهد این بخشی از سیاست فشار بر طالبان است. این روند باید انسانی، داوطلبانه و تدریجی می‌بود.»

سازمان بین‌المللی مهاجرات چهارشنبه، ۲۰ حمل در بیانیه‌ای نوشت که روند اخراج مهاجران افغان از پاکستان از ۱۶ حمل به این سو افزایش چشم‌گیری داشته است. این سازمان نوشت مهاجران اخراج شده در دو روز گذشته از پاکستان، فاقد مدرک اقامت و یا دارندگان کارت شهروندی افغانستان (ای‌سی‌سی) بودند.

اژانس پناهندگان سازمان ملل همچنین از ایجاد مراکز موقت اسکان مهاجران در شهرهای مختلف پاکستان خبر داده است. این سازمان افزود که از مهاجران افغان قبل از اخراج در این مراکز پذیرایی می‌کند.

دولت پاکستان قبلا به مهاجران افغان فاقد مدرک اقامت و دارندگان کارت ای‌سی‌سی مهلت داده بود که تا ۳۱ مارچ این کشور را ترک کنند. پاکستان همچنین هشدار داده بود که پس از ختم مهلت این دسته از مهاجران با اخراج مواجه خواهند شد.

در همین حال، رسانه‌های پاکستان به نقل از منابع در اداره مهاجرت این کشور گزارش دادند که در بیش از یک هفته گذشته، ۱۱ هزار و ۳۷۱ مهاجر افغان را بازداشت و به افغانستان بازگردانده است. این رسانه‌ها نوشتند که تنها روز سه‌شنبه بیش از ۲ هزار مهاجر افغان به‌طور داوطلبانه به افغانستان برگشته‌اند.

این در حالی است که کمیسیون طالبان برای رسیدگی به مشکلات مهاجران امروز اعلام کرد که ۵ هزار و ۹۳۲ مهاجر افغان سه‌شنبه، ۱۹ حمل از ایران و پاکستان اخراج شدند. این کمسیون نوشت از این میان ۳ هزارو ۷۴۳ نفر از پاکستان اخراج شده‌اند.

کمسیون طالبان برای رسیدگی به مشکلات مهاجران گزارش داد که از این میان ۳ هزار و ۵۰۰ خانواده از گذرگاه تورخم، ۲۴۳ خانواده از گذرگاه سپین بولدک، هزار و ۵۴۹ نفر از مرز پل ابریشم و ۶۴۰ مهاجر افغان از گذرگاه اسلام قلعه به افغانستان بازگردانده شدند.

همزمان با افزایش اخراج مهاجران افغان از ایران و پاکستان، حمدالله فطرت معاون سخنگوی طالبان از تشکیل جلسه کمسیون این گروه برای رسیدگی به مشکلات مهاجران خبر داده است. این کمسیون طالبان از ایجاد یک کمپ برای بازگشت کنندگان در گذرگاه تورخم خبر داده است.

از سویی هم وزارت مهاجرین و عودت کنندگان طالبان امروز اعلام کرد که ۴۰ مهاجر افغان پس از گذراندن حبس در پاکستان، اخراج شده‌اند.

این در حالی است که اخیرا ایران و پاکستان روند اخراج مهاجرن افغان را تشدید کرده‌اند. بر بنیاد گزارش‌ها، دولت پاکستان پس از ختم مهلت تعیین شده برای بازگشت داوطلبانه مهاجران افغان، روند اخراج را به‌طور گسترده آغاز کرده است. روزانه صدها مهاجر افغان در پاکستان بازداشت و از این کشور اخراج می‌شوند.

شماری از مهاجران از نبود، آب آشامیدنی و مواد غذایی و ضروریات اولیه در کمپ طالبان در تورخم شکایت کرده‌اند.

در بحبوحه بازداشت و اخراج مهاجران افغان از پاکستان و نگرانی‌ها از خطرات احتمالی برای این افراد در افغانستان، رسانه‌های پاکستانی گزارش دادند که صدها زن افغان بدون مدارک معتبر در ایالت پنجاب زندگی می‌کنند.

تلویزیون سما روز سه‌شنبه، ۱۹ حمل گزارش داد که بیشترین حضور مهاجران زن افغان در راولپندی و گوجرانوالا ثبت شده است. طبق این گزارش، حدود ۷۲۰ زن افغان بدون مدارک در راولپندی شناسایی شده‌اند.

براساس گزارش سما، سازمان‌های امنیتی پنجاب سوابق دقیقی شامل مکان، سن و وضعیت قانونی زنان افغان ساکن این ایالت را جمع‌آوری کرده‌اند.

این داده‌ها نشان می‌دهند که سه هزار و ۳۹۸ زن افغان با «کارت شهروندی افغان» در گوجرانوالا زندگی می‌کنند. طبق داده‌ها، در لاهور ۲۹۴ زن افغان دارنده کارت شهروندی هستند، در حالی که ۴۲۹ زن دیگر بی مدرک شناسایی شده‌اند.

داده‌ها همچنین نشان می‌دهند که هزار و ۹۱۵ دختر زیر ۱۸ سال، دو هزار و ۹۸۷ زن بین ۱۸ تا ۳۵ سال، ۹۲۱ زن بین ۳۵ تا ۵۰ سال و ۴۵۸ زن افغان دیگر بالای ۵۰ سال در پنجاب زندگی می‌کنند.

این داده‌ها در حالی منتشر می‌شوند که اخراج دارندگان «کارت شهروندی افغان» در پاکستان به شدت ادامه دارد و سازمان‌های مختلف همچنان نگران خطرات احتمالی برای این افراد، به‌ویژه زنان، در افغانستان هستند.

کارشناسان سازمان ملل، زنان و دختران افغان را به عنوان یکی از آسیب‌پذیرترین گروه‌ مهاجران افغان در پاکستان، شناسایی کرده‌اند.

پس از تسلط طالبان بر افغانستان، زنان معترض، فعالین، خبرنگاران زن و دیگر زنان در معرض خطر کشور را ترک کرده و به کشورهای همچون پاکستان پناه آورده‌اند که اخراج آن‌ها می‌تواند تهدیدات جدی برای امنیت و حقوق آن‌ها ایجاد کند.

رهبر جنبش حفاظت از پشتون‌ها روز سه‌شنبه، ۱۹ حمل در یک پیام ویدیویی گفت که حکومت پاکستان افغان‌ها را با «زور، ظلم، جبر و بی‌انصافی اخراج می‌کند. دل‌های ما از این موضوع ناراحت و دردمند است.»

منظور پشتین تاکید کرد که حکومت پاکستان «سیاست غربی‌ها در قبال پشتون‌ها» برای تقسیم این قوم و ایجاد تنفر میان آن‌ها را به پیش می‌برد. او گفت که حکومت پاکستان اخراج مهاجران افغان را هم به همین دلیل روی دست گرفته است.

پشتین گفت: «ما به حیث یک ملت باید در مقابل این تصمیم ایستاده شویم.»

این منتقد جدی اسلام‌آباد گفت که حکومت پاکستان اعتراضات در داخل این کشور را بر نمی‌تابد، صدای مردم را هم نمی‌شنود و برعکس آن‌ها را آزار می‌دهد. او گفت: «ریش‌سفیدان پشتون در زندان‌ها به سر می‌برند و به زنان بلوچ هم رحم نکردند.»

او گفت که حکومت پاکستان «غلامی غربی‌ها را با اشتیاق» انجام می‌دهد.

آقای پشتین اعلام کرد که جنبش حفاظت از پشتون‌ها تا روز چهارشنبه، برنامه‌های اعتراضی خود در غرب به شمول امریکا، بریتانیا، بلجیم، آلمان، هالند و فرانسه را اعلام می‌کند و علیه این «ظلم و اخراج اجباری» دست به اعتراض گسترده خواهد زد.

به گفته پشتین، این اعتراضات در مقابل دفاتر سازمان ملل و نهادهای حقوق بشری برگزار خواهد شد تا علیه حکومت پاکستان به‌خاطر اخراج اجباری مهاجران افغان فشار وارد شود.

رهبر جنبش حفاظت از پشتون‌ها گفت که این جنبش در داخل پاکستان هم با ایجاد اردوگاه‌ها برای مهاجران افغان از محکمه گرفته تا حوزه پولیس کمک خواهد کرد.

حکومت پاکستان در هفته گذشته دستگیری و اخراج اجباری مهاجران افغان از این کشور را سرعت بخشیده است. این کشور اعلام کرده در یک هفته گذشته حدود هفت هزار مهاجر افغان را از شهرهای مختلف پاکستان دستگیر و اخراج کرده است.

پاکستان گفته که در این مرحله حدود ۸۰۰ هزار دارنده «کارت شهروندی افغان» یا ای‌سی‌سی کارت و مهاجران افغان بدون مدرک را از این کشور اخراج می‌کند.

پاکستان پیشتر تا ۳۱ مارچ/ ۱۱ حمل به این مهاجران فرصت داده بود که به‌صورت داوطلبانه خاک پاکستان را ترک کنند.