خبرگزاری باختر، تحت کنترول طالبان روز دوشنبه گزارش داد که در یک شبانهروز گذشته ۹۷۷ خانواده مهاجر افغان از ایران و پاکستان برگشتهاند. این خانودهها از طریق گذرگاههای تورخم، اسپین بولدک، پل ابریشم و اسلامقلعه به افغانستان بازگردانده شدهاند.
طبق این گزارش، ۴۵۰ خانواده از طریق گذرگاه اسپین بولدک قندهار و ۴۰۲ خانواده دیگر از طریق گذرگاه تورخم از پاکستان وارد افغانستان شدهاند. ۷۶ خانواده مهاجر دیگر هم از طریق پل ابریشم نیمروز و ۴۹ خانواده دیگر از طریق گذرگاه اسلام قعله به افغانستان برگشتهاند.
پاکستان اخیرا روند اخراج مهاجران افغان بدون مدرک و دارندگان «کارت شهروندی افغان» را تسریع کرده است.
ﮐﻣﯾﺳﺎرﯾﺎی ﻋﺎﻟﯽ ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻠل در اﻣور پناهندگان روز شنبه اعلام کرد که از دوازدهم حمل تا ۲۲ این ماه دستکم ۴۴ هزار و ۹۰۰ مهاجر افغان از پاکستان به کشور بازگشتهاند.
مقامهای پاکستان بر ادامه روند اخراج مهاجران أفغان تاکید دارند، اما طالبان این اقدام پاکستان را «خلاف تمام اصول» میخواند.
یافتههای تازه روزنامه واشنگتنپست نشان میدهد که ۶۳ میل سلاح پیشرفته امریکایی بجامانده در افغانستان به دست شورشیان پاکستانی افتاده و در حملات مرگبار تروریستی استفاده میشود.
این تسلیحات امریکایی که شامل تفنگهای تهاجمی، مسلسل و دوربینهای شببین است، در بازارهای سیاه اسلحه بهفروش رسیده و توسط تحریک طالبان پاکستانی، شبهنظامیان بلوچ و دیگر گروههای شبهنظامی در خاک پاکستان استفاده میشود.
راز محمد، یکی از فروشندگان اسلحه در پاکستان به واشنگتنپست گفت: «پس از استیلای طالبان، این دوربینها به قیمت آهن قراضه فروخته میشدند.» دستگاهی که معمولا ۲ هزار دالر قیمت داشت، با قیمت کمتر از ۳۰۰ دالر فروخته شده است.
در ماه می، مقامات پاکستانی اجازه دادند خبرنگاران واشنگتنپست از دهها قبضه سلاح توقیفشده بازدید کنند. پس از ماهها بررسی، ارتش و پنتاگون امریکا تایید کردند که ۶۳ قبضه از این سلاحها قبلا به نیروهای افغان تحویل داده شده بود. بیشتر این سلاحها تفنگهای «ام ۱۶» و چند مدل مدرنتر »ام فور» بودند.
گروههای شورشی مسلح در پاکستان اعم از جهادگران در شمال و جداییطلبان بلوچ در جنوبغرب این کشور از تسلیحات بجامانده امریکایی در افغانستان تغذیه میکنند.
پس از حمله ۱۱ مارچ توسط شورشیان بلوچ به قطار جعفر اکسپرس که دستکم ۹۰ کشته داشت، مقامات پاکستانی شماره سریال سه قبضه تفنگ امریکایی استفادهشده در حمله را ارائه کردند. دو مورد از آنها از تسلیحات باقیمانده امریکا در افغانستان بوده است.
احمد حسین، یکی از نیروهای ویژه پاکستان که باری در یک حمله شبانه شورشیان زخمی شده بود، گفت: «آنها سلاحهای مدرن امریکایی دارند، آنها ما را میدیدند، اما ما نمیتوانستیم آنها را ببینیم.»
وزارت خارجه پاکستان در بیانیهای در ماه جنوری نوشت: «حضور سلاحهای پیشرفته امریکایی یک نگرانی جدی برای امنیت پاکستان است.»
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا پیشتر طالبان را تهدید کرد که اگر این گروه تجهیزات نظامی امریکایی را بازنگردانند، کمکهای تعلیقشده به افغانستان را برای همیشه قطع خواهد کرد. او گفت: «ما میلیاردها، دهها میلیارد دالر تجهیزات را جا گذاشتیم.»
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان در واکنش به این دستور ترامپ گفت: «اینها اکنون متعلق به افغانستان هستند. هیچکس نمیتواند آنها را از ما بگیرد.»
اظهارات ترامپ در اسلامآباد امیدواری ایجاد کرد که امریکا برای بازگرداندن سلاحهایش اقدام کند. اما اکثر کارشناسان بر این باورند که برای جلوگیری از قاچاق اسلحه خیلی دیر شده است.
مایکل کوگلمان، تحلیلگر جنوب آسیا هشدار داد که پاکستان ممکن است دوباره به دوران تاریک بین سالهای ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۴ بازگردد؛ زمانی که این کشور هدف اصلی حملات تروریستی بود.
گنجینهای برای طالبان
زمانی که طالبان در آگست ۲۰۲۱ کنترول افغانستان را به دست گرفت، بیش از ۷ میلیارد دالر تجهیزات نظامی امریکایی در آنجا باقی مانده بود. بر اساس گزارش اداره بازرس ویژه بازسازی افغانستان «سیگار» ارتش امریکا اطلاعات دقیقی از تجهیزات تحویلی به افغانها نداشت و خروج ناگهانی و بیبرنامه این وضعیت را بدتر کرد.
وزارت دفاع امریکا در سپتامبر گفت تجهیزات پس از بررسیهای دقیق منتقل شدهاند و قصد بازگرداندن آنها را ندارد. این تجهیزات «ممکن است توسط طالبان تصرف و استفاده یا منتقل شده باشند.»
سیگار تخمین زده است که بیش از ۲۵۰ هزار قبضه تفنگ و حدود ۱۸ هزار دوربین شب دید باقی مانده بود.
افزایش تقاضا
در مرز نفوذپذیر پاکستان و افغانستان، بازارهای غیرقانونی اسلحه مدتهاست فعال هستند. یکی از قدیمیترین این بازارها در شهر دره آدمخیل، جنوب پیشاور است. فروشندگان میگویند این بازار به جنگ نخست افغان-انگلیس در قرن نوزدهم بازمیگردد.
اما شلوغترین روزهای بازار پس از خروج امریکا آغاز شد. راز محمد گفت: «بازار پر از سلاحهای امریکایی بود.» قاری شعیب باجوری، یکی از رهبران طالبان پاکستانی، گفت: «تقاضا بالا بود. قیمتها کاهش یافت و ما بهرهمند شدیم.»
وی افزود که رونق بازار حتی پیش از خروج کامل امریکا آغاز شده بود، زمانی که شهرهای مختلف بهدست طالبان سقوط میکردند.
اگرچه حالا دادوستد سلاحها در این بازار کمتر شده، اما طالبان پاکستانی همچنان میتواند به راحتی تجهیزات قاچاق را تهیه کند.
گزارشات نشان میدهند که شبهنظامیان تیتیپی از دوربینهای شب دید ساخت امریکا، تفنگهای ام فور و لیزرهای مادون قرمز استفاده میکنند.
باری سازمان ملل در گزارشی اعلام کرده بود که اعضای ردهپایین طالبان افغان مستقیما سلاح و تجهیزات را در اختیار تیتیپی قرار میدهند. هر دو گروه این ادعا را رد کردهاند.
عبدالمتین قانع، سخنگوی وزارت داخله طالبان در اکس نوشت: «سلاحها تحت کنترول نیروهای امنیتی [طالبان] و در انبار محافظتشدهاند.»
یکی از مقامات وزارت خارجه پاکستان گفت: «حکومت بایدن سلاحها را جا گذاشت. ما فکر میکنیم امریکا باید کاری انجام دهد یا آنها را از طالبان بخرد یا راهحل دیگری پیدا کند.»
روزنامه اکسپرس تریبیون گزارش داد که از آغاز مرحله دوم اخراج مهاجران بدون مدرک تاکنون ۳۳ هزار و ۲۵۸ مهاجر افغان از طریق گذرگاه مرزی تورخم اخراج شدهاند. این رسانه به نقل از مقامهای پاکستانی نوشت مهاجران افغان بهطور داوطلبانه به اردوگاههای ترانزیتی برای اخراج مراجعه میکنند.
اکسپرس تریبون روز دوشنبه، ۲۵ حمل گزارش داد که اخراج مهاجران افغان از طریق گذرگاه مرزی تورخم بدون وقفه ادامه دارد و تنها روز یکشنبه دو هزار و ۷۵۸ نفر بهگونه دواطلبانه به افغانستان بازگشتهاند.
براساس این گزارش، ۷۵۵ مهاجر افغان دیگر از مناطق مختلف ایالت پنجاب بدون توقف در اردوگاهها، مستقیما به مرز منتقل شدهاند و ۵۹ مهاجر بازداشتی دیگر در پشاور نیز در این روز به افغانستان اخراج شدهاند.
اسلامآباد از اول ماه اپریل برنامه اخراج مهاجران بدون مدرک و دارندگان کارت شهروندی افغان را اجرا کرده است. برآورد میشود که حدود ۸۰۰ هزار نفر از دارندگان این کارت در پاکستان زندگی میکنند.
پاکستان تاکید کرده است که برای بازگشت مهاجران افغان، زمان کافی در اختیار آنها قرار داده شده بود. پس از تعیین این مهلت، طالبان نیز از پاکستان خواسته بود تا از اخراج اجباری مهاجران افغان خودداری کند و فرصت بیشتری به آنها بدهد.
اکسپرس تریبون به نقل از منابع نوشت که پاکستان در تصمیم خود نرمشی نخواهد کرد و نهادهای مربوطه در چهار ایالت برای بازگرداندن مهاجران افغان، تلاش میکنند.
منابع محلی روز دوشنبه، ۲۵ حمل، از وقوع انفجاری در شهر مزار شریف خبر دادند. به گفته منابع، انفجار حوالی ساعت ۸:۳۰ بامداد، در نزدیکی مسجد «سه دکان» که مربوط به اهل تشیع است، رخ داده است.
مقامهای طالبان تاکنون در این مورد اظهار نظر نکردهاند و از تلفات احتمالی ناشی از انفجار هم اطلاعاتی در دست نیست.
سهدکان منطقهای عمدتا هزارهنشین و از مربوطات حوزه دوم امنیتی مزار شریف است.
برنامه جهانی غذا در گزارشی اعلام کرد که تعلیق کمکهای بشردوستانه امریکا، خطرات جدی برای امنیت غذایی افراد آسیبپذیر در افغانستان به همراه دارد. این نهاد سازمان ملل متحد گفته است نرخ تورم در حال افزایش است و بیشتر بازگشتکنندگان از پاکستان به حمایتهای بشردوستانه فوری نیاز دارند.
برنامه جهانی غذا روز یکشنبه در گزارش ماه مارچ خود نوشته است: «تعلیق اخیر کمکهای بشردوستانه ایالات متحده، به ویژه کاهش بودجه در زمینه کمکهای غذایی، خطرات جدی برای امنیت غذایی بهویژه برای افراد آسیبپذیر که به حمایتهای بیرونی وابستهاند، ایجاد میکند.»
این نهاد به اهمیت ادامه کمکها به ویژه در شرایطی که مهاجران افغان از پاکستان و ایران اخراج میشوند اشاره کرده است.
در گزارش آمده است که پاکستان و ایران تلاشهای خود را برای اخراج مهاجران غیرقانونی افغان افزایش دادهاند و بیش از ۲.۷ میلیون نفر از اگست ۲۰۲۱ بازگردانده شدهاند.
گفته شده دردر سال ۲۰۲۵ نیز ۱.۶ میلیون پناهجوی افغان از پاکستان و تعدادی از پناهندگان از ایران بازگردانده خواهند شد.
برنامه جهانی غذا گفته تعداد فزاینده بازگشتکنندگان تقاضا برای غذا، سرپناه و شغل را افزایش میدهد، در حالیکه بسیاری از عودتکنندگان با آینده نامشخص و کمبود منابع روبرو هستند.
این نهاد سازمان ملل به کندی فعالیت اقتصادی و انزوای بین المللی در افغانستان اشاره کرده و گفته هرچند تجارت از طریق چین و آسیای مرکزی اندکی افزایش یافته، اما تقاضای داخلی ضعیف است و چشم انداز رشد متوسط است.
بر اساس آمار ارائه شده، تا ماه فبروری ۲۰۲۵، نرخ تورم کلی افغانستان به ۳. ۰- رسید که نسبت به ماه جنوری ۲۰۲۴، افزایش را نشان میدهد.
ملل متحد میگوید با توجه به وابستگی افغانستان به اقلام ضروری وارداتی، تورم به شدت تحت تاثیر نوسانات نرخ ارز، قیمتهای جهانی و شرایط اقتصادی و سیاسی داخلی است.
طبق گزارش، با وجود نوسانات اخیر ناشی از تعلیق کمکها، مداخلات بانک مرکزی افغانستان، تحت کنترول طالبان باعث تثبیت ارز شده است. با این حال، عدم قطعیت در بازار و اختلالات در کمکها همچنان از خطرات کلیدی نوسانات آینده به شمار میروند.
پیشتر سخنگوی وزارت خارجه امریکا گزارش قطع کمکهای این کشور به برنامه جهانی غذای سازمان ملل در افغانستان و یمن را تایید کرد و گفت: «قطع کمکها به افغانستان بخاطر این است که بدست طالبان تروریست میرسید.»
در پی قطع کمکهای امریکا و کاهش ارزش افغانی، طالبان بیش از ۲۰۰ میلیون دالر به بازار عرضه کرده است. طالبان برای ثبات ارزش پول افغانی، هرچند مدت یکبار ارز خارجی و عمدتا دالر را به بازار تزریق میکند
عبدالکبیر، وزیر مهاجرین و عودتکنندگان، اخراج اجباری مهاجران افغان از پاکستان و ایران را «خلاف تمام اصول» خواند.
وزیر مهاجرین و عودتکنندگان طالبان روز یکشنبه با عبدالحق مخدوم، معین پالیسی و استراتژی وزارت داخله این گروه درباره اخراج مهاجران افغان از کشورهای همسایه گفتوگو کرد.
بر اساس خبرنامه وزارت مهاجرین طالبان، عبدالحق مخدوم در این دیدار گفت که مسئولان این گروه آمادگیهای لازم برای برگشت مهاجران را در تمام ولایتهای کشور روی دست گرفتهاند.
جزئیات این برنامهها اعلام نشده است.
وزارت امور مهاجرین و عودتکنندگان طالبان روز سهشنبه، ۱۹ حمل نیز با نشر اعلامیهای به اخراج اجباری مهاجران افغان از پاکستان و اقدام مشابه آن از سوی ایران واکنش نشان داد. این وزارت گفت اخراج اجباری مهاجران افغان از پاکستان، اقدامی «برخلاف اصول اسلامی، انسانی و قوانین بینالمللی» است.
ﮐﻣﯾﺳﺎرﯾﺎی ﻋﺎﻟﯽ ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻠل در اﻣور پناهندگان روز شنبه اعلام کرد که از دوازدهم حمل تا ۲۲ این ماه دستکم ۴۴ هزار و ۹۰۰ مهاجر افغان از پاکستان به کشور بازگشتهاند.
مرکز اتباع و مهاجرین خارجی وزارت داخله جمهوری اسلامی هم پیشتر گفت که سال گذشته بیش از یک میلیون مهاجر افغان از ایران اخراج شدند.
سازمانهای بینالمللی بارها از اخراج اجباری مهاجران افغان از این دو کشور ابراز نگرانی کردهاند.
حکومت پاکستان پس از پایان مهلت تعیینشده برای بازگشت داوطلبانه مهاجران افغان در ۳۱ مارچ، روند اخراج مهاجران را افزایش داده است. از آغاز ماه آپریل تاکنون روزانه صدها مهاجر افغان از سراسر پاکستان اخراج میشوند.
