جنرال جک کین: تهدید تروریسم فرامرزی بیسابقه و بسیار جدی است
جنرال جک کین، تحلیلگر ارشد نظامی و از فرماندهان پیشین ارتش ایالات متحده، نسبت به تهدید فزاینده تروریسم فرامرزی در افغانستان هشدار داد و آن را «بیسابقه و بسیار جدی» توصیف کرد.
جنرال جک کین، تحلیلگر ارشد نظامی و از فرماندهان پیشین ارتش ایالات متحده، نسبت به تهدید فزاینده تروریسم فرامرزی در افغانستان هشدار داد و آن را «بیسابقه و بسیار جدی» توصیف کرد.
این جنرال امریکایی خواستار همکاری با جبهه مقاومت ضد طالبان شد. به گفته او، این همکاری بعد از یازده سپتامبر منجر به سقوط رژیم طالبان گردید.
او روز دوشنبه در سخنانی موسسه هادسون اظهار داشت که بازگشت طالبان به قدرت، به ظهور دوباره گروههای تروریستی منجر شده و شرایط امنیتی را وخیمتر کرده است. جنرال کین تاکید کرد که خروج شتابزده و کامل نیروهای امریکایی از افغانستان، نهتنها به رشد مجدد گروههایی چون القاعده و داعش انجامیده، بلکه چهره ایالات متحده را بهعنوان یک قدرت ضعیف در سطح جهانی به نمایش گذاشت.
وی گفت: «فرماندهان ارتش با تصمیم دولت بایدن برای خروج کامل مخالف بودند، زیرا باور داشتند که چنین اقدامی، زمینهساز قدرتگیری دوباره القاعده و داعش خواهد شد.»
این جنرال بازنشسته با اشاره به حضور فعلی نیروهای امریکایی در سوریه و افریقا برای مقابله با داعش، افزود که با توجه به سطح تهدید داعش در افغانستان، ترک این کشور اقدامی غیرمنطقی بود.
جنرال کین همچنین از جبهه مقاومت ملی افغانستان بهعنوان «جنبشی قدرتمند» یاد کرد که در گذشته با ایالات متحده در مبارزه با القاعده پس از حملات ۱۱ سپتامبر همکاری کرد. او خاطرنشان کرد که امریکا در دهههای گذشته نیز در کنار مجاهدین افغان در نبرد علیه ارتش شوروی سابق ایستاده بود.
وی تصریح کرد: «همکاری میان امریکا و جبهه مقاومت پس از یازده سپتمبر منجر به سقوط طالبان شد. این رابطه وجود داشت و هنوز هم باید ادامه یابد.»
نایروبی تایمز گزارش داد که عبدالظاهر قدیر، معاون سابق پارلمان افغانستان، در کنیا بازداشت شده است. دادگاهی در نایروبی، پایتخت کنیا، حکم ادامه بازداشت او را صادر کرده تا به درخواست اداره مبارزه با مواد مخدر امریکا به این کشور استرداد شود.
به نوشته این روزنامه، پولیس این کشور موظف به نگهداری او تا زمان آغاز روند استرداد قدیر به ایالات متحده امریکا شده است.
براساس گزارشها، ظاهر قدیر از سوی دادگاهی در ایالات متحده به اتهام قاچاق مواد مخدر و نگهداری سلاحهای سنگین تحت پیگرد قرار دارد.
نایروبی تایمز در ۲۹ حمل نوشت که قدیر پس از ورود به کنیا، در یکی از هتلهای شهر نایروبی دستگیر شد و اداره تحقیقات جنایی کنیا از دادگاه مجوز بازداشت او را درخواست کرد. قاضی ارشد دادگاه درخواست دادستان کل را پذیرفت و اجازه بازداشت موقت این مقام پیشین افغانستان را صادر کرد.
دادستانی کنیا اعلام کرده است که دادگاهی در ایالات متحده در تاریخ ۲۵ مارچ ۲۰۲۵ حکم بازداشت ظاهر قدیر را صادر کرده بود. به گفته یک مقام مبارزه با موادمخدر در کنیا، نیکلاس دیفرانچسکو، مامور ویژه اداره مبارزه با مواد مخدر ایالات متحده، شکایتی رسمی علیه قدیر در دادگاه ناحیه جنوبی نیویارک ثبت کرده است.
براساس گفتههای این افسر، ظاهر قدیر به اتهام «توطئه برای واردات مواد مخدر» و همچنین «در اختیار داشتن سلاحهای خودکار» تحت تعقیب قرار دارد.
مقامهای امریکایی با ارسال یادداشت دیپلوماتیک درخواست رسمی تحویل او را به حکومت کنیا ارایه دادهاند. دادگاه نایروبی نیز در تاریخ ۱۵ اپریل ۲۰۲۵، با بررسی اطلاعات و شرایط موجود، مجوز ادامه روند استرداد را صادر کرد.
بر اساس اظهارات دادستان نایروبی، قدیر در ۱۴ اپریل ۲۰۲۵ با پرواز قطر ایرویز وارد نایروبی شده است. افسر تحقیق گفت که مظنون فاقد محل اقامت مشخص است و خطر فرار او بالاست. او افزود که احتمال دارد قدیر نه تنها به افغانستان، بلکه به کشوری که معاهده استرداد با ایالات متحده ندارد، متواری شود که این موضوع روند استرداد را غیرممکن خواهد کرد.
دادگاه گفته که آزادی مظنون با وثیقه یا هر روش دیگر میتواند روند استرداد و تحویل او را به خطر اندازد و همچنین در پیگیری و شناسایی همدستان احتمالیاش که هنوز تحت تعقیب هستند، اختلال ایجاد کند.
دادستان در پایان تاکید کرد: «در راستای تحقق عدالت و پایبندی کنیا به تعهدات بینالمللی خود، این دادگاه باید حکم بازداشت صادره از سوی دادگاه منطقهای ایالات متحده علیه ظاهر قدیر را تایید و دستور بازگرداندن و تحویل او به امریکا برای پاسخگویی به اتهامات مطروحه را صادر کند.»
پیش از این خانواده ظاهر قدیر خبر از دستگیری او در دبی داده بودند.
ماری کبیر سراج بیشاپینگ ۳۳ ساله و از نوادگان خاندان سلطنتی افغانستان بهعنوان دستیار معاون وزارت امور خارجه امریکا در امور افغانستان گماشته شد. او قبلا مشاور ارشد کمیته امور خارجی مجلس نمایندگان و مسئول تحقیقات نظارتی درباره خروج امریکا از افغانستان بود.
ماری کبیر سراج بیشاپینگ دارای مدرک دکترای حقوق از دانشگاه ویرجینیا و مدرک کارشناسی از دانشگاه کالیفرنیا در لسآنجلس است. او به زبانهای آلمانی و فارسی تسلط دارد.
خانم بیشاپینگ پیش از این به عنوان مشاور ارشد حقوقی و مدیر کارکنان کمیته فرعی در کمیته امور خارجی مجلس نمایندگان ایالات متحده فعالیت کرده و ریاست کمیته فرعی آسیای جنوبی و مرکزی را بر عهده داشته است. او در این سمت، مشاور اصلی رئیس کمیته و رئیس کمیته فرعی در امور مربوط به این منطقه بوده است.
او پیش از حضور در مجلس نمایندگان، به عنوان مشاور حقوقی در دفتر مشاورت حقوقی وزارت خارجه کار کرده و همچنین مدتی به عنوان دستیار قضایی قاضی کنت ای. جردن در دادگاه تجدیدنظر حوزه سوم ایالات متحده خدمت کرده است.
ماری کبیر سراج همچنین در دفاتر حقوقی «گیبسون، دان و کراچر» و «ویل، گاتشال و منجز» در نیویارک به وکالت پرداخته است. پدر و مادر ماری بیشاپینگ در زمان حمله نیروهای اتحاد جماهیر شوروی سابق، از افغانستان خارج شدهاند.
بر اساس زندگینامه رسمی، او از نوادگان دختری ثریا طرزی، همسر شاه امانالله خان، است. ماری بیشاپینگ در ایالات متحده متولد شده و تاکنون به افغانستان سفر نکرده است.
پیش از این، دفتر نمایندگی ویژه ایالات متحده برای زنان افغانستان در اختیار رینا امیری قرار داشت. اما پس از استعفای او، اداره دونالد ترامپ فردی را برای این سمت منصوب نکرد. این دفتر و دفتر امریکا در امور افغانستان در اداره جو بایدن، پس از خروج ایالات متحده از این کشور ایجاد شده بودند.
وزارت خارجه ایالات متحده در حال حاضر موضوع افغانستان را به بخش آسیای مرکزی و جنوبی این وزارت منتقل کرده است.
برخی از مقامهای ارشد طالبان در نشستی در کابل از هشت ثور، سیوسومین سالگرد «پیروزی مجاهدین» تجلیل کردند. با این حال، این مقامها رهبران جهادی را به «جنگسالاری، قدرتطلبی و ایجاد جزیرههای قدرت» متهم کردند.
عبدالطیف منصور، وزیر انرژی و آب طالبان، در این نشست رهبران گروههای جهادی را «مدعیان دیوانه قدرت و حاکمیت» خواند و گفت که آنها تاکنون افسوس میخورند که خون یک و نیم میلیون شهید و صدها هزار بیوه و یتیم را نادیده گرفتند. به گفته او، به دلیل سرسختیهای نابجا، ملت افغانستان نتوانست به نتیجه مطلوب جهاد برحق خود دست یابد.
این مقام طالبان گفت که با هدف مهار «جنگسالاران خودخواه»، تحریک طالبان با رهبری ملا عمر در افغانستان تأسیس شد و طی دو سال، سلطههای بیشمار «تفنگداران و جنگسالاران» از میان برداشته شد. به گفته این مقام طالبان، این گروه در دهه ۹۰ میلادی، به جزیرههای قدرت پایان داد و کشور از تجزیه نجات یافت.
این در حالی است که در دوره نخست حاکمیت طالبان، بحران نظامی و جنگ داخلی در افغانستان تشدید شد و میلیونها نفر از کشور آواره شدند. در این دوره، با تصرف کابل توسط طالبان، دو مرکز سیاسی - نظامی در قندهار و مزارشریف شکل گرفت.
۸ ثور ۱۳۷۱ خورشیدی یکی از روزهای مهم در تاریخ معاصر افغانستان است. در این روز، مجاهدین افغانستان پس از سالها جنگ مسلحانه علیه حکومت کمونیستی تحت حمایت شوروی سابق، وارد کابل شدند و نظام کمونیستی به رهبری داکتر نجیبالله را سرنگون کردند. این رویداد به عنوان «پیروزی مجاهدین» شناخته میشود.
نورالله نوری، وزیر سرحدات، اقوام و قبایل طالبان نیز در این نشست گفت: «با آنکه مردم افغانستان پس از شکست روزها به اهداف جهاد دست نیافتند اما اکنون به این هدف رسیدهاند و زیر چتر رهبری واحد زندگی میکنند.»
او تأکید کرد: «پس از شکست روسها در افغانستان، آرزوی مردم برای تحقق آزادی و برپایی نظام اسلامی برآورده نشد.» به گفته او، «در میان مجاهدین فساد به اوج رسید، مردم از نام جهاد و مجاهد متنفر شدند، ولایتهای افغانستان به سلطنتهای کوچک تقسیم شد و فرصت تنفس از مردم گرفته شد.»
به گفته این مقام طالبان، در حکومت پنج ساله این گروه، تمام اصول و احکام اسلامی تطبیق میشد و این حکومت سبب آرامش مردم گردیده بود.
این در حالیاست که افغانستان تحت حاکمیت طالبان در انزوای شدید جهانی قرار داشت و مردم از فقر به شدت رنج میبردند. در آن دوره، گروههای مختلف دهشتافگن خارجی از خلاء قدرت سود بردند و در مناطق مختلف افغانستان مستقر شدند.
فصیحالدین فطرت، رئیس ستاد کل ارتش طالبان، نیز در این مراسم گفت که پس از پیروزی مجاهدین در ۸ ثور، آرزوی مردم این بود که زخمهایی که طی اشغال شوروی به ملت وارد شده بود، درمان شوند؛ «اما برتریطلبی و قدرتخواهی برخی رهبران جهادی مانع تحقق این آرزو شد و مردم افغانستان بیش از پیش دچار مشقت، ظلم و سختی شدند.»
او هشتم ثور را روزی تاریخی و پرافتخار دانست و گفت که مردم افغانستان در این روز بر تجاوز پیروز شدند، اما جنگهای داخلی که بر اثر قدرتخواهی رهبران جهادی شعلهور شد، زمینه ایجاد حکومت اسلامی را از مردم گرفت.
فصیحالدین هشدار داد که در صورت هرگونه تلاش برای «اشغال مجدد» افغانستان، طالبان در برابر آن خواهند جنگید. او یادآور شد که پس از بازگشت طالبان به قدرت، شماری از شهروندان کشور را ترک کردهاند و ممکن است برخی حلقهها و کشورها با حمایت از آنان علیه طالبان اقدام کنند.
مقامات طالبان در مراسم هشت ثور، خود را یگانه میراثدار مبارزه مردم افغانستان علیه شوروی سابق قلمداد کردند. فصیحالدین گفت: «چهار و نیم دهه جنگیدیم و اگر لازم باشد، هزاران سال دیگر نیز میجنگیم.»
طالبان در حالی «جهاد» افغانستان را به نفع خود مصادره میکند که بسیاری از رهبران مجاهدین که با ارتش سرخ شوروی سابق جنگیدند، در تقابل با طالبان قرار دارند و انحصارطلبی و نقض گسترده حقوق زنان توسط این گروه را زیر سوال میبرند.
نامهای با امضای وزیر دفاع طالبان به دست افغانستان اینترنشنال رسیده است که در آن یعقوب مجاهد به وزارت داخله و ریاست استخبارات این گروه گفته است که در تنقیص ۲۰ درصدی نیروها، نخست «افراد منفور و نامطلوب» برکنار شوند.
هبتالله اخندزاده رهبر طالبان ، بهدلیل کسری بودجه، در یک مکتوب که به تاریخ ۲۴ حمل به دست افغانستان اینترنشنال رسید، ۲۰ درصد کارمندان وزارتهای امنیتی این گروه، شامل وزارت دفاع، وزارت داخله و ریاست عمومی استخبارات را به وضعیت «احتیاط فعال» سوق داد.
در سند تازه به دست آمده، کمیسیون امنیتی و تصفیه طالبان که در راس آن یعقوب مجاهد قرار دارد به سه نهاد امنیتی و دفاعی این گروه درباره اصلاحات تشکیلاتی، به حکم شماره ۵۵۲۸ مورخ ۸ حمل سال ۱۳۰۴ خورشیدی (۲۷ مارچ ۲۰۲۵ میلادی) صادره از سوی هبتالله، اشاره کرده است.
در این نامه تأکید شده که این حکم باید بهدرستی اجرا شود و همزمان، نهادهای نظامی دچار اختلال تشکیلاتی نشوند.
در پی صدور این حکم، کمیسیون مرکزی امنیتی و تصفیه به ریاست یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، به تاریخ ۱۵ حمل جلسهای فوری برگزار کرده و در آن، به سه نهاد امنیتی و دفاعی دستور داده است که در گام نخست، افراد «منفور و نامطلوب» از وظایفشان منفک شوند.
در این نامه همچنین به نهادهای امنیتی طالبان گفته شده که در کاهش نیروها، اول افراد «منفور و نامطلوب» برکنار شوند. بعد از آن، کسانی که پس از تسلط طالبان شامل نیروها شدهاند، همکاران، بستگان شهدا (غیر از پدر و پسر)، افرادی که نمیخواهند رسمی کار کنند، مجاهدانی که در یک خانواده بیشتر از دو بست دارند، و در نهایت افراد مسن یا کسانی که سابقه جهادی کمی دارند، از کار کنار گذاشته شوند.
این مکتوب مستقیماً به آدرس وزارت دفاع طالبان فرستاده شده و از آن خواسته شده که اقدامات لازم را انجام دهد.
این پیشنهادات وزیر دفاع طالبان با طرزالعمل صادره از سوی هبتالله آخندزاده در تضاد است.
عنوان «منفور و نامطلوب» بسیار کلی و گسترده است و این نگرانی وجود دارد که طالبان از این اصطلاح استفاده کرده و مأموران و پرسونل باقیمانده از نظام جمهوری پیشین را از وظایفشان برکنار کنند.
تناقض با حکم رهبر
در حکم ملا هبتالله، رهبر طالبان، مبنی بر کاهش ۲۰ درصدی تشکیلات نهادهای نظامی، تصریح شده بود که اول از همه، بستهای اجیران و محافظان حذف شوند.
همچنین در این طرح آمده است که هر فردی که از تشکیلات برکنار و به خانه فرستاده میشود، باید ماهانه ۵ هزار افغانی بهعنوان امتیاز جایگزین در خانه دریافت کند.
در هفتههای اخیر، صدای نارضایتی بسیاری از افراد مسلح وابسته به طالبان که در جریان این کاهش نیرو از وظایفشان برکنار شدهاند، در شبکههای اجتماعی دست به دست میشود. بسیاری از آنان انتقاد کردهاند که هم قربانی میدهند و هم بیشترین درصد حذفشدگان، محافظاناند.
تصمیم تنقیص نیروهای مسلح در حالی از سوی هبتالله اتخاذ شده که کمکهای مالی امریکا به افغانستان قطع شده و کارمندان دولتی نیز هر از گاهی از تأخیر و اختلال در پرداخت معاشها شکایت دارند.
بیش از چهار دهه جنگ، خشونت و بیتوجهی گسترده به مسائل زیستمحیطی، افغانستان را به سرزمینی آلوده، خشک و غیرقابل زیست تبدیل کرده است.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل، تخریب زیستمحیطی ناشی از جنگ را یک بحران حقوق بشری توصیف کرده و خواستار پاسخگویی طرفهای درگیر و جبران خسارات شده است. او تأکید کرد که این بحران باید بهعنوان یک اولویت جهانی مورد توجه قرار گیرد.
آلودگی آب، هوا و خاک بهویژه در مناطق جنگزده، زندگی زنان و کودکان را بیش از سایر گروهها در معرض خطر قرار داده است. کودکان در زمینهای آلوده به بقایای جنگی بازی میکنند و کشاورزان ناآگاهانه در خاکهای آلوده مشغول کشت و کار هستند. استفاده از سلاحهایی چون «مادر تمام بمبها» توسط ارتش امریکا در سال ۲۰۱۷ در ننگرهار، نگرانیهایی را درباره آلودگی خاک و از بین رفتن تنوع زیستی به همراه داشته است.
تخریب زیرساختهایی چون پلها، جادهها و کانالهای آبیاری نیز بحران امنیت غذایی را در کشوری که بیش از ۷۰ درصد جمعیت آن به کشاورزی وابستهاند، تشدید کرده است. در همان سال ۲۰۱۷، برخی گزارشها نشان دادند که شهروندان افغان، آلودگی سمی را تهدیدی بزرگتر از طالبان میدانند.
هارون رحیمی، پژوهشگر افغان در مؤسسه رائول والنبرگ سویدن، به همراه ریچارد بنت و مارکوس اورلانا، گزارشگران ویژه سازمان ملل در حوزههای حقوق بشر و مواد سمی، در حال تهیه گزارشی برای ارائه به مجمع عمومی سازمان ملل درباره اثرات زیستمحیطی مداخلات نظامی در افغانستان هستند.
ریشههای بحران زیستمحیطی افغانستان به دوران پیش از حمله شوروی در سال ۱۹۷۹ بازمیگردد و شامل آسیبهایی است که در جریان مداخلات استعماری و رقابتهای جنگ سرد بر این کشور وارد شده است. در آغاز دهه ۱۹۸۰، حدود ۴.۳ میلیون افغان به دلیل جنگ، به پاکستان و ایران پناه بردند و روستاها و زمینهای کشاورزی حاصلخیز رها شدند. این جابجایی گسترده، الگوهای استفاده از زمین را مختل کرد و فشار زیادی بر منابع مناطق میزبان وارد ساخت.
پس از خروج نیروهای شوروی، درگیریهای داخلی میان گروههای مجاهدین بهویژه در کابل، زیربناهای شهری را ویران کرد و جنگلهای استانهای اطراف برای تأمین سوخت بهطور گسترده قطع شدند. سیستمهای آبیاری نیز دچار آسیبهای جبرانناپذیری شدند.
جنگلهای افغانستان از دیگر قربانیان جنگهای چند دهه اخیر به شمار میروند. در دهه ۱۳۵۰، این کشور دارای پوشش جنگلی گستردهای بود، اما امروز تنها دو درصد از این جنگلها باقی مانده است. نیاز به سوخت و ادامه جنگها موجب قطع بیرویه درختان توسط جوامع محلی شده است.
در مجموع، جنگ و تخریب زیستمحیطی در افغانستان اکنون به مرحلهای رسیده که بقای نسلهای آینده و امنیت انسانی را بهطور جدی تهدید میکند. این بحران نیازمند توجه فوری جامعه جهانی و اقدامات جدی برای کاهش آثار مخرب آن است.
بحران آب در افغانستان صرفا به کمبود منابع آبی محدود نمیشود، بلکه آلودگی گسترده آبها نیز به بحرانی جدی بدل شده است. بمبارانها و عملیات نظامی در مقیاس صنعتی، مواد شیمیایی خطرناکی را وارد رودخانهها و منابع آب زیرزمینی کردهاند.
گزارشهای جدید نشان میدهد طالبان از مواد شیمیایی سمی در بمبهای انتحاری خود بهره بردهاست که موجب تشدید آلودگی آب و خاک شده است.
در مناطق شهری، فروپاشی سامانههای بهداشتی منجر به آلودگی بیشتر آب و بروز بیماریهای ناشی از آب آلوده شده است. آلودگی هوا نیز به بحرانی دیگر تبدیل شده که جنگ نقش مستقیمی در آن داشته است.
در دوران حضور نیروهای نظامی امریکا، استفاده گسترده از گودالهای سوزاندن زباله، گازهای سمی را وارد هوا کرد که به بروز بیماریهای مزمن تنفسی و افزایش نرخ سرطان منجر شد. زنان و کودکان بیش از سایر گروهها در معرض این تهدیدها قرار دارند.
بر اساس گزارش یونیسف، در آغاز سال گذشته بیش از ۱۶۰٬۰۰۰ مورد ابتلا به بیماریهای حاد تنفسی در افغانستان گزارش شده که عمدتا ناشی از شرایط سخت آبوهوایی و آلودگی هوا بوده و ۶۲ درصد از این موارد مربوط به کودکان زیر پنج سال بوده است.
از جمله خطرناکترین پیامدهای زیستمحیطی جنگ، آلودگی گسترده خاک است. برای نمونه، آزمایشهای هستهای پاکستان در منطقه بلوچستان، واقع در نزدیکی استانهای هلمند و قندهار، موجب آلودگی شدید خاک و افزایش موارد سرطان در جوامع مرزی افغانستان شده است.
همچنین، استفاده از اورانیوم ضعیفشده در حملات موشکی باعث بر جای ماندن زبالههای رادیواکتیو شده که به خاک و منابع آبی نفوذ کردهاند. کشاورزان ناآگاهانه در خاک آلوده کشت و زرع میکنند و کودکان در مناطقی که با بقایای سمی جنگهای گذشته آلوده شدهاند، بازی میکنند.
علاوه بر این، مینهای زمینی و سایر بقایای انفجاری جنگ، دستکم ۷۲۴ میلیون متر مربع از خاک افغانستان را آلوده کردهاند. طبق گزارش دیدهبان حقوق بشر، تنها دو شهر افغانستان بهطور کامل از وجود مین پاکسازی شدهاند.
بیشتر بخوانید:
سازمان ملل: تخریب جنگلها در افغانستان همچنان یک چالش جدی است
صلیب سرخ میگوید ۳۳ میلیون نفر در افغانستان با کمبود شدید آب مواجهاند
گاردین: درگیریهای مسلحانه افغانستان را در برابر فجایع طبیعی آسیبپذیرتر کرده است