حنان بلخی، مدیر منطقهای سازمان بهداشت جهان برای مدیترانه شرقی، میگوید حدود چهار میلیون نفر در افغانستان (معادل تقریباً ده درصد جمعیت کشور) به اختلالات ناشی از مصرف مواد مخدر مبتلا هستند.
خانم بلخی این آمار را در پیامی در صفحهی اکس خود منتشر کرده و با اشاره به بحران گسترده اعتیاد، بر ضرورت ایجاد و تقویت مراکز درمانی و اجرای برنامههای جایگزینی مواد افیونی (اوپیویدها) تأکید کرده است.
خانم بلخی گفته که اخیرا به کابل سفر کرده و در جریان سفرش از یک مرکز درمان اعتیاد ویژهی زنان و کودکان با ظرفیت ۱۰۰ بستر دیدار کرده و نوشته است که از قدرت و تابآوری زنانی که «در حال بازسازی زندگی خود با کرامت هستند»، عمیقاً متأثر شده است.
او همچنان گفته است که «همه سزاوار آناند که شانس درمان داشته باشند.»
سازمان بهداشت جهانی و شماری از نهادهای بینالمللی بارها هشدار دادهاند که افغانستان با یک «بحران خاموش اعتیاد» روبهرو است. این نهادها خواستار اقدام فوری برای گسترش زیرساختهای درمانی، ایجاد مراکز سمزدایی، و اجرای برنامههای جایگزینی مواد افیونی از جمله درمان با متادون شدهاند.
عرفات جمال، رئیس کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل در افغانستان هشدار داد که خشم ناشی از حملات اخیر در ایران ممکن است مهاجران افغان را متاثر کند و آنها به عنوان سپر بلای خشم ناشی از جنگ استفاده شوند.
این مقام سازمان ملل روز چهارشنبه، ۱۱ سرطان به خبرگزاری رویترز گفت: «آنها جنگ بسیار ترسناکی را پشت سر گذاشتهاند، ما این را درک میکنیم، اما همچنین احساس میکنیم که شاید افغانها قربانی میشوند و بخشی از خشم بر سر آنها خالی میشود.»
او همچنین به اخراج مهاجران افغان از پاکستان اشاره کرد و گفت که اقتصاد افغانستان، که پس از تسلط طالبان فلج شده، اکنون با کاهش شدید کمکهای غربی مواجه است.
با این حال، رویترز نوشته است که اخراج مهاجران افغان پس از حملات اسرائیل به ایران برای «جستجوی جاسوسان»، شدت یافته است. عنایتالله اصغری، مهاجر افغان که به تازگی از ایران اخراج شده، گفت: «آنها ما را به جاسوسی متهم کردند و با تحقیر با ما رفتار کردند، انگار ما دشمنان اصلی آنها هستیم.»
سازمان ملل تخمین میزند که ایران در طول جنگ، به طور متوسط روزانه بیش از ۳۰ هزار افغان را اخراج کرده است. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت جمهوری اسلامی میگوید: «امنیت ایران در اولویت قرار دارد و باید مهاجران بدون مدرک اخراج شوند.»
جمهوری اسلامی اعلام کرده که اقدامات خود علیه مهاجران بدون مدرک را ادامه خواهد داد اما با حضور مهاجران دارای مدرک مشکلی ندارد.
احمد فواد رحیمی، مهاجر ۲۶ ساله افغان، میگوید که ویزای کاری معتبر ایران داشته اما ماه گذشته به دلیل نگرانی خانوادهاش از جنگ تصمیم به بازگشت گرفته است. طبق گزارش رویترز، او در مسیر بازگشت بازداشت و به اردوگاهی منتقل شده است.
این مهاجر افغان گفته که در آنجا زندانیان غذای کمی دریافت میکردند، تلفنهای همراهشان از آنها گرفته میشد و برای عبور از مرز هزینههای زیادی از آنها دریافت میشد.
ضمیر کابلوف، نماینده ویژه ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه در امور افغانستان میگوید نشست گروههای کاری درباره افغانستان در دوحه، بیشتر بوروکراتیک بود تا عملی. او اظهار امیدواری کرد که نشستها درباره افغانستان، تحت نظارت سازمان ملل «موثر باشند.»
به گفته وی، کشورهای زیادی در روند موسوم به دوحه حضور دارند که تمایل به ثبات، امنیت و رفاه افغانستان دارند، «اما در واقعیت کار کاملا متفاوتی انجام میدهند.»
آقای کابلوف توضیح بیشتری در این مورد نداد.
در نشست اخیر دوحه درباره افغانستان، از طرف روسیه علاوه بر ضمیر کابلوف، دیمیتری ژیرنوف، سفیر روسیه در کابل نیز حضور داشت.
سومین نشست تخصصی دوحه با حضور هیئتی از طالبان و شماری از دیپلوماتهای خارجی روز دوشنبه ۹ سرطان در قطر برگزار شد.
نشست گروه کاری در ادامه سومين جلسه نمایندگان ویژه کشورها برگزار شد. یوناما گفت که روند دوحه بخشی از یک پروسه «ساختارمند، منسجم و هماهنگ برای تعامل با مقامات طالبان و برای منفعت مردم افغانستان است.»
سازمان جهانی مبارزه با شکنجه جزئیات تازهای از شکنجه فیزیکی و خشونت روانی در بازداشتگاههای طالبان را فاش کرده است. در این گزارش، قربانیان روایتهای تکاندهندهای را، از سوزاندن بدن با میله داغ تا ضربوشتم شدید با کیبل برق و شوک الکتریکی، افشا کردهاند.
این گزارش بر اساس مصاحبههای طولانی با بازداشتشدگانی که به دست ریاست استخبارات طالبان در افغانستان بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ دستگیر و شکنجه شدهاند، تهیه شده است.
در این گزارش آمده است که طالبان با بازداشتهای خودسرانه، شکنجههای جسمی شدید، تجاوز جنسی و خشونتهای روانی علیه فعالان حقوق بشر، روزنامهنگاران، زنان فعال، اقلیتها و کارمندان دولت پیشین کرامت انسانی قربانیان را نقض کرده است.
در این گزارش که با همکاری شبکه جامعه مدنی و حقوق بشر و مدافعان حقوق بشر پلاس تهیه شده از ریاست استخبارات طالبان به عنوان بازوی اصلی سرکوب مخالفان یاد شده است.
این سازمان حقوق بشری در گزارش خود نوشته است که استخبارات طالبان، نقش محوری در بازداشت و شکنجه افراد مظنون به همکاری با غرب یا مخالفت با نظام طالبان را ایفا میکند.
گزارش افزوده که بسیاری از بازداشتگاهها تحت نظارت مستقل قرار ندارند و در بسیاری از موارد مکان آنها نیز مشخص نیست.
دفتر نمایندگی سیاسی سازمان ملل متحد( یوناما) در سال ۲۰۲۳، بیش از ۶۰ درصد موارد مستندشده را به استخبارات طالبان نسبت داد.
افغانستان اینترنشنال نیز در گزارشی اختصاصی نوشت که طالبان از شکنجه نه تنها برای گرفتن اطلاعات بلکه برای تنبیه، تحقیر و از بین بردن روحیه قربانیان استفاده میکند.
بازداشتشدگان در گزارش سازمان جهانی مبارزه با شکنجه روایتهایی از لحظه بازداشت، انتقال به مکانهای نامعلوم و شکنجه سیستماتیک را بازگو کردهاند.
بستن کیسه سیاه بر سر گرفته تا ضرب و شتم با پیپ آب، کیبل برق، شوک الکتریکی، غرق مصنوعی (واتربوردینگ) و سوزاندن بدن با میله داغ از روشهایی بوده که علیه قربانیان به کار برده شدهاند.
یکی از وکلای پیشین حقوق بشر گفته است: «به من گفتند تو با خارجیها همکاری کردی تا زنان افغان را فاسد کنی. بعد با میله داغ پایم را سوزاندند. آن زخم هنوز هم باقی مانده است.»
حبسهای انفرادی طولانیمدت
اکثر قربانیان از زندانی شدن در سلولهای انفرادی کوچک و تاریک به مدت چند هفته تا چند ماه خبر دادهاند.
برخی از آنان در مصاحبههای خود گفتهاند که حبس انفرادی آنها تا سه ماه نیز طول کشیده است.
آزار و اذیت روانی
در گزارش به نقل قربانیان آمده است که شکنجه روانی بخش جداییناپذیر از فرایند سرکوب در زندانهای استخبارات طالبان است.
تهدید به قتل، توهینهای جنسیتی، تحقیر مذهبی، فشار برای اعتراف و ارعاب مکرر از جمله روشهای روانی بهکار رفته هستند.
آزار و اذیت جنسی، نگهداری طولانی مدت افراد در سلولهای انفرادی و زندانهای شخصی، محرومیت عمدی از خدمات بهداشتی و درمانی، ممانعت از دسترسی به وکیل مدافع و دیدار با اعضای خانواده از دیگر موارد خشونتهای به کار گرفته علیه زندانیان است.
گزارش افزوده این شکنجهها نهتنها فیزیکی، بلکه هدفمند، ایدئولوژیک و تبعیضآمیز بودهاند بلکه برای تخریب عزت نفس و هویت قربانیان طراحی شدهاند.
یک فعال زن چنین توصیف کرده است: «مکرراً تهدیدم کردند که مرا سنگسار خواهند کرد و هیچکس جنازهام را پیدا نخواهد کرد. لوله تفنگ را روی شقیقهام گذاشتند و گفتند: حالا تو را میکشیم. هر لحظه فکر میکردم آخرین لحظه زندگیام است.»
تبعیض نظاممند علیه اقلیتهای مذهبی و قومی
یکی از فعالان بازداشتشده در کابل گفته است: «از لحظه بازداشت تا زمان آزادی، بهطور مداوم به خاطر قومیت و مذهبم مورد توهین و تحقیر قرار گرفتم. یک بار پدرم برای ملاقات آمد، اما اجازه ندادند او را ببینم و حتی به او نیز توهین کردند. مرا مدام «هزاره» و «رافضی» (لقب تحقیرآمیز برای شیعیان) صدا میزدند.»
یکی دیگر از بازداشتشدگان چنین روایت کرده است: «از یکی از آنها پرسیدم چرا اینقدر مرا شکنجه میکند. گفت: میدانی چقدر از شکنجهات لذت میبرم؟ چون تو شیعهای و کافر. هر بار که شکنجهات میکنم، ثواب میبرم.»
نهادهای حقوق بشری پیش از این نیز گزارشهای متعددی از شکنجه و آزار در زندانهای طالبان نشر کردهاند.
سازمان حقوق بشری رواداری هفته گذشته در یک گزارش تحقیقی نوشت که طالبان زندانیان را به صورت جسمی، جنسی و روانی شکنجه کردهاند. طبق یافتههای این گزارش، طالبان برخلاف موازین حقوق بشری، از مراحل ابتدایی بازداشت تا زمان رهایی افراد، مرتکب اشکال مختلف شکنجه و بدرفتاری شدهاند.
سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد اعلام کرد که خشکسالی شدید از مناطق شمالی، شمالغربی و شمالشرقی افغانستان اکنون به سراسر کشور گسترش یافته است. این سازمان نوشت محصولاتی که با باران آبیاری میشوند (دیمی)، کاملا از بین رفته و تلفات دام در حال افزایش است.
سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد چهارشنبه، ۱۱ سرطان در خبرنامهای نوشت که جوامع آسیبپذیر از خشکسالی در افغانستان به کمکهای اضطراری و خدمات حفاظت از دام نیاز دارند.
این دفتر سازمان ملل همچنین برای گسترش برنامههای خود برای حمایت از جوامع آسیبپذیر از خشکسالی در سراسر افغانستان اعلام آمادگی کرد. سازمان غذا و کشاورزی نوشت که برای رسیدگی به بحران خشکسالی به منابع مالی بیشتر نیاز است.
صندوق جمعیت سازمانملل پیشتر هشدار داده بود که خشکسالی در افغانستان در حال افزایش است و دسترسی مادران را به آب آشامیدنی سالم و غذای مغذی کاهش داده است. این سازمان گفت برای کاهش تاثیرات خشکسالی در شمال و شمالشرق افغانستان ۱۶.۶ میلیون دالر اختصاص داده است.
کمیته امنیت ملی تاجیکستان از درگیری مسلحانه با گروهی از قاچاقچیان مواد مخدر در مرز افغانستان خبر داد. طبق گزارش در این درگیری، رهبر و یکی از اعضای گروه کشته شدند. نیروهای مرزی تاجیکستان در این عملیات حدود ۵۸ کیلو مواد مخدر را کشف و ضبط کردند.
خبرگزاری آسیاپلاس تاجیکستان روز چهارشنبه ۱۱ سرطان گزارش داد که کمیته امنیت ملی این کشور، یک گروه «از قاچاقچیان افغان را که در انتقال مواد مخدر از افغانستان به تاجیکستان دست داشتند، شناسایی کردند.»
طبق گزارش، قاچاقچیان از دستور ماموران امنیتی برای تسلیم داوطلبانه اطاعت نکردند و با سلاح گرم آتش گشودند. در نتیجه آتش متقابل، رهبر و یکی از اعضای باند کشته و بقیه به خاک افغانستان فرار کردند.
در جزئیات آمده است: «گروهی متشکل از چهار نفر به رهبری آذرخان ولدی سعیدعمر، حدود ۵۰ ساله، اهل بدخشان افغانستان، به طور غیرقانونی از مرز دولتی تاجیکستان عبور کردند و سعی داشتند مواد مخدر را به تاجیکستان منتقل کنند.»
در محل حادثه مقداری سلاح و مهمات نیز از قاچاقچیان به دست آمده است.
کمیته امنیت ملی تاجیکستان از شهروندان خود به ویژه ساکنان مناطق مرزی خواسته است که «در جلوگیری و شناسایی گروههای جنایتکار» که به طور غیرقانونی از مرز عبور میکنند، به مرزبانان و سازمانهای اجرای قانون کمک کنند.