فولکر تورک، کمیشنر عالی حقوق بشر سازمان ملل، خواستار توقف فوری اخراج تمام مهاجران و پناهجویان افغان شد. او گفت که در هفت ماه گذشته بیش از ۱.۹ میلیون افغان از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشتهاند.
کمیشنر عالی حقوق بشر سازمان ملل هشدار داده است که بسیاری از افغانها، بهویژه آنهایی که در معرض آزار، شکنجه یا بازداشت خودسرانه هستند، نباید به افغانستان بازگردانده شوند.
او تأکید کرده است که بازگشت باید داوطلبانه، ایمن، با کرامت و مطابق قوانین بینالمللی باشد.
به گفته این مقام سازمان ملل، تنها در هفت ماه گذشته، بیش از ۱.۹ میلیون افغان از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشتهاند؛ از این میان، بیش از ۱.۵ میلیون نفر از ایران و بیش از ۳۰۰ هزار نفر از پاکستان اخراج شدهاند. این روند بخشی از طرح اخراج مهاجران غیرقانونی در سال ۲۰۲۳ بوده است.
فولکر تورک تاکید کرده است که در تاجیکستان نیز شماری از افغانها احضار و تهدید به اخراج شدهاند. به گزارش دفتر حقوق بشر سازمان ملل، سرعت اخراجها در ماههای اخیر بهطور چشمگیری افزایش یافته و در بسیاری از کشورها، افغانها با ضربالاجلهای مشابه مواجهاند.
تورک اعلام کرده برخی کشورها در حال بازنگری در سیاستهای پناهندگی هستند که ممکن است منجر به لغو حمایتهای حقوقی از پناهندگان افغان شود.
سازمان ملل اخراج اجباری را نقض اصل «عدم بازگرداندن» در حقوق بینالملل میداند و خواستار ایجاد مسیرهای قانونی برای دسترسی افغانها به مکانهای امن شده است.
به گفته فولکر تورک، افغانستان با بحران شدید انسانی و حقوق بشری مواجه است و بازگشتکنندگان، چه به اجبار و چه داوطلبانه، با تبعیض، آزار، مشکلات اقتصادی و نبود فرصتهای کاری روبهرو هستند؛ بهویژه زنان، دختران، خبرنگاران و کارکنان دولت پیشین در معرض تهدید جدیاند.
او از دولتها خواست تا نهایت تلاش خود را برای حمایت از افغانهای آسیبپذیر انجام دهند.
او روز پنجشنبه ۲۶ سرطان تصاویری از دیدار خود با امیرخان متقی، سراجالدین حقانی، وزیران خارجه و داخله و ملاحسن آخند، رئیسالوزرای طالبان را منتشر کرده است.
وزیر خارجه ازوبیکستان گفته در دیدار با وزیر خارجه طالبان، «اولین مشورتهای سیاسی» انجام شد.
بختیار سعیدوف جزئیاتی درباره مشورتهای سیاسی نداده است، اما تاکید کرده که اوزبیکستان تعهد خود را به اتصال منطقهای، مدیریت مشترک آب، همکاری اقتصادی، حمایت آموزشی و احیای فرهنگی افغانستان تایید میکند.
همکاریهای امنیتی
وزیر خارجه اوزبیکستان در سفر خود به کابل، با هر یک از مقامهای طالبان دیدارهای جداگانه داشته است.
بختیار سعیدوف گفت که در دیدار با وزیر داخله طالبان درباره همکاریهای امنیتی صحبت شده است.
او بدون ارائه جزئیات نوشت: «ما در مورد همکاری رو به رشد بین کشورهایمان در زمینه امنیت، اجرای قانون و ثبات منطقهای صحبت کردیم.»
اوزبیکستان که در همسایگی افغانستان قرار دارد و حدود ۱۴۴ کیلومتر مرز مشترک دارد، نگران نفوذ عناصر افراطی و قاچاق مواد مخدر است.
وزیر خارجه اوزبیکستان درباره دیدار با سراجالدین حقانی در اکس نوشت که از تلاشهای وزارت داخله طالبان «در بهبود چشمگیر وضعیت امنیتی در سراسر کشور و مبارزه با تولید مواد مخدر تقدیر کردیم.»
همکاریهای اقتصادی
گسترش همکاریهای اقتصادی از دیگر اهداف اصلی سفر وزیر خارجه اوزبیکستان به کابل بود.
وزیر خارجه اوزبیکستان تایید کرده که در دیدار با ملاحسن آخند، رئیسالوزرای طالبان در مورد گسترش تجارت، همکاریهای بشردوستانه و اقتصادی گفتوگو شده است.
او به امضای توافقنامه خطآهن میان اوزبیکستان، طالبان و پاکستان اشاره کرده و آن را گامی حیاتی به سوی ادغام منطقهای افغانستان خوانده است.
وزارت خارجه طالبان هم پیشتر اعلام کرد که توافقنامه مطالعات امکانسنجی خط آهن ترانس-افغان میان وزارت فواید عامه طالبان، وزارت ترانسپورت اوزبیکستان و وزارت راهآهن پاکستان امضا شده است.
امیرخان متقی گفته این پروژه فقط یک مسیر ترانزیتی نیست، بلکه از گامهای نخست به سوی اتصال استراتژیک است.
اسحاق دار، وزیر خارجه پاکستان هم که در مراسم امضای این توافقنامه حضور داشت، گفته است این توافقنامه که با مشارکت سه کشور در راستای اتصال کشورهای آسیای مرکزی به بنادر پاکستان از طریق افغانستان به امضا رسیده، نتیجه مذاکرات فشرده و تعامل مستمر میان طرفها بوده است.
اسحاق دار میگوید خط آهن اوزبیکستان–افغانستان–پاکستان قرار است مسیر جدیدی برای ترانزیت کالا بین آسیای مرکزی و جنوب آسیا فراهم کند و نقش مهمی در تسهیل تجارت منطقهای و رشد اقتصادی ایفا کند.
وزیر خارجه اوزبیکستان هم اعلام کرده که دولت اوزبیکستان آماده تقویت همکاری در زیرساختها، حمل و نقل، انرژی و آموزش با افغانستان است.
بختیار سعیدوف معتقد است که افغانستان باید به عنوان پلی بین آسیای مرکزی و جنوبی عمل کند.
دعوت از ملاحسن به اوزبیکستان
حمدالله فطرت، معاون سخنگوی اداره طالبان هم در یادداشتی در اکس به جزئیات دیدار بختیار سعیدوف و ملاحسن آخند پرداخته است.
طبق گفتههای آقای فطرت، وزیر خارجه اوزبیکستان در این دیدار از رئیسالوزرای طالبان رسما دعوت کرد تا به اوزبیکستان سفر کند.
او به نقل از بختیار سعیدوف نوشت که تاکنون صدها دیدار میان اوزبیکستان و طالبان انجام شده و این نشاندهنده روابط مستحکم بین طرفین است.
رئیسالوزرای طالبان میگوید اوزبیکستان درک کرده که مشکلات با رفت و آمد و تفاهم حل میشود و به همین دلیل با اداره طالبان «تعامل نیک» دارد.
به رغم گسترش روابط سیاسی و اقتصادی اوزبیکستان با طالبان، تاشکند تاکنون این گروه را به رسمیت نشناخته است.
