کمیسیون عالی طالبان برای رسیدگی به مشکلات مهاجران اعلام کرد که روز سهشنبه، ۳۱ سرطان دستکم ۱۲ هزار و ۴۵۷ مهاجر افغان از ایران اخراج شدند. بر اساس گزارش طالبان، ۹ هزار و ۹۸۴ مهاجر از گذرگاه اسلامقلعه و ۲ هزار و ۴۷۳ نفر دیگر از مرز پل ابریشم وارد کشور شدهاند.
احمدالله متقی، مسئول اطلاعات و آگاهی عامه کمیسیون عالی طالبان برای رسیدگی به مشکلات مهاجران گفت در یک ماه گذشته دستکم ۷۱۱ هزار و ۱۰۸ مهاجر از طریق گذرگاه اسلامقلعه از ایران اخراج شدهاند.
او افزود که از این میان، ۲۹۳ هزار و ۶۲۱ نفر بهطور داوطلبانه و ۴۱۷ هزار و ۴۸۷ مهاجر افغان بهگونه اجباری به کشور بازگشتهاند.
این مقام طالبان افزود که ۱۳ هزار و ۹۵۹ مهاجر روز دوشنبه از ایران اخراج شدند. روند اخراج گسترده مهاجران افغان از ایران همچنان ادامه دارد.
طالبان میگوید که در یک ماه گذشته دستکم ۶۸۴ هزار بازگشتکننده افغان از مناطق مرزی به ولایتهای مختلف کشور منتقل شدهاند.
این در حالی است که مقامهای جمهوری اسلامی پیشتر اعلام کردند که مهلت خروج افغانها از این کشور را تا ۱۵ سنبله تمدید کردهاند.
مقامهای جمهوری اسلامی ایران پیشتر اعلام کرده بودند که مجموع مهاجران افغان اخراجشده به ۸۰۰ هزار نفر رسیده است.
ابوطالب مظفری، شاعر شناخته شده افغانستان در اعتراض به اخراج گسترده مهاجران افغان از ایران با سرایش شعر بلندی در قالب غزلمثنوی، اعتراض کرد. آقای مظفری این شعر را به «مژده» تقدیم کرده؛ هنرجوی کارگاه شعر و داستان که توسط جمهوری اسلامی اخراج شده است.
ابوطالب مظفری، شاعر معروف افغانستان در ایران نوشت که «مژده» پس از بازگشت طالبان به قدرت، با خانوادهاش وارد ایران شد و با خواهران خود در کلاسهای شعر و داستان شرکت میکرد. به گفته این شاعر، مژده همواره با اشک از زندگی تلخ خانواده خود روایت میکرده است.
آقای مظفری که سالهاست در موسسه «در دری» در ایران به نوآموزان شعر و ادبیات کلاسهای آموزشی برگزار میکند، نوشته است که «مژده» استعداد شگفتی در روایت شفاهی داشت. پدر مژده چندی پس از مهاجرت به ایران، درگذشت و برادرش نیز توسط جمهوری اسلامی اخراج شده بود.
این شاعر شناخته شده افغانستان غزلمثنوی بلندی را در اعتراض به اخراج خانواده مژده و هزاران افغان دیگر از ایران، زیر عنوان «بیگانگی» سروده است. او این عنوان را از گفتاورد معروف علی شریعتی، اندیشمند معروف ایرانی به عاریت گرفته است که گفته بود: «تو قلب بیگانه را میشناسی؛ زیرا که در سرزمین مصر بیگانه بودهای».
شعر ابوطالب مظفری با این بیت آغاز میشود: «برگرد سوی خانه، برای تو دیر نیست / بیگانگی غمیاست که درمانپذیر نیست». شاعر در یادداشت خود نوشته است که شعر بیگانگی حاصل تأمل و تحمل این ایام است و به مژده و مژدههای دیگر تقدیم شده است.
شاعر در بخشی از این غزلمثنوی بلند با گلایه و کنایه از از روند دستهجمعی اخراج مهاجران و در شرح درد مهاجرت نوشته است: «بیگانگی نه قحطی نان است، در بشر/ اغلب به هیئت سرطان است در بشر». او همچنین در بیتی با اشاره به رفتار نامناسب با مهاجران افغان در ایران خطاب به مژده گفته است: «نه، کوه و دشت و دره تو را میکُشد، برو / تحقیر، ذرهذره تو را میکُشد برو».
در غزلمثنوی «بیگانگی» در توضیح آنچه مژده و دیگر مهاجران افغان از ایران با خود میبرند، آمده است: «مژده، به جای مهر و مفاتیح و شعر و کیف / با خود ببر عبارت افغانی کثیف»؛ عبارتی که طی سالهای مهاجرت، «شماری از ایرانیان» به مهاجران افغان اطلاق کردهاند.
این شعر با اشاره به مقوله معروفی از فریدریش نیچه، فیلسوف شناخته شده آلمانی به پایان رسیده است که اوج ناامیدی و بیپناهی مهاجران افغان را به تصویر میکشد. بیتی که تاکید دارد حتا خدا هم صدای مهاجران بیپناه افغان را نمیشنود: «پیش فلک به شکوه مکن روز خود سیاه / نشنیدهای که مرده خدا؟ پس دهان ببند».
این نخستینبار نیست که یک شاعر افغانستان در ایران به دلیل رفتار نامناسب با مهاجران در این کشور و اخراج گسترده آنها شعر میسراید. دستکم سه دهه پیش کاظم کاظمی، شاعر بنام افغانستان در ایران مثنوی معروف «بازگشت» را سروده بود. این مثنوی با ادبیات فخیم و سرشار از شاعرانگی وضعیت مهاجران افغان در ایران را روایت میکند.
مثنوی بازگشت در آن زمان در فضای ادبی ایران به شدت واکنشبرانگیز شد و شماری از شاعران معروف ایران، از جمله محمد علی بهمنی، یکی از قلههای غزل معاصر ایران شعری در پاسخ به آن نوشت.
تام فلچر، معاون دبیرکل سازمان ملل در امور بشردوستانه، اعلام کرد که برای حمایت از مهاجران اخراجشده از ایران، ۱۰ میلیون دالر از صندوق اضطراری سازمان ملل اختصاص یافته است. او گفت روزانه دهها هزار نفر وارد افغانستان میشوند و به کمک نیاز دارند.
او روز سهشنبه، ۳۱ سرطان در یادداشتی در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «موج عظیمی از بازگشتکنندگان، روزانه دهها هزار نفر از ایران وارد افغانستان میشوند.»
تام فلچر افزود که با بودجه جدید، کمکهای نجاتبخش افزایش خواهد یافت تا از آسیبپذیرترین افراد در برابر سوءاستفاده و استثمار محافظت شود.
این کمک مالی در حالی برای حمایت از مهاجران افغان ارائه شده است که بر اساس گزارشها، نبود امکانات اولیه، صفهای طولانی، بینظمی و کمبود جدی خدمات اساسی برای مهاجران در مرزها باعث نگرانی شده است.
پیشتر، نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل در افغانستان نسبت به پیامدهای بازگشت گسترده مهاجران افغان هشدار داد و خواستار اقدام فوری جامعه جهانی برای رسیدگی به وضعیت مهاجران اخراجشده شد.
فیلیپو گراندی، کمیسار عالی پناهندگان سازمان ملل نیز در دیدار با وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران، خواستار رعایت کرامت انسانی مهاجران افغان در روند اخراج شد.
جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده است که امسال حدود یک میلیون افغان از ایران اخراج شدهاند. مقامهای طالبان اما گفتهاند این کشور تنها در یک ماه گذشته بیش از ۷۰۰ هزار مهاجر را به افغانستان بازگرانده است.
علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش جمهوری اسلامی در دیدار با فیلیپو گراندی، کمیسار عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان گفت که طبق برآوردها، ایران سالانه ۱۰۰ میلیون دالر برای ارائه خدمات به مهاجران افغان هزینه میکند.
او انتقاد کرده که در دو سال اخیر کمک سازمان ملل به ایران برای مهاجران افغان، «کمتر از یک درصد بوده است.»
طرفین در این دیدار که روز سهشنبه در تهران انجام شد، درباره دانشآموزان مهاجر افغان مقیم ایران گفتگو کردند.
علیرضا کاظمی مدعی شد که ایران به مهاجرین افغان در حوزه آموزش عمومی، خدمات گستردهای از جمله در قسمت ثبتنام و تحصیل رایگان ارائه میدهد.
وزیر آموزش و پرورش ایران میگوید «حضور دانش آموزان اتباع کلاسهای درس ما را با افزایش تراکم مواجه کرده و این موضوع سبب افت تحصیلی شدید دانش آموزان ایرانی شده است.»
او به کمبود فضای آموزشی اشاره کرده و گفته این مسئله نیز هزینههای بسیاری دارد. به گفته وی، مردم ایران از مسئولان میخواهند هزینهها صرف دانشآموزان ایرانی شود.
کاظمی در عین حال افزود: «ما آمادگی داریم در راستای حمایت آموزشی، تمامی دانش آموزان افغانستانی را با استفاده از شبکه آموزش بومی و در چارچوب تفاهم نامه همکاری سه جانبه، آموزش داده و بر اساس اساسنامه مکاتب مجازی مصوب شورای عالی آموزش و پرورش، به آنان مدرک تحصیلی معتبر ارائه دهیم.»
به گزارش رسانههای داخلی ایران، فیلیپو گراندی در این دیدار گفته باید بودجه بیشتری به ایران ارائه شود، ولی به دلیل وجود مشکلات، این امکان فراهم نیست.
او با اشاره به محدودیتهای طالبان برای آموزش دختران در مکاتب افغانستان، تاکید کرده که باید به این کشور کمک شود.
فیلیپو گراندی در سفر به ایران، با عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی نیز دیدار و گفتوگو کرده است. ایرنا نوشت که مهمترین محور این دیدار، «تداوم روند بازگشت داوطلبانه پناهندگان افغان» به کشورشان بوده باشد.
کمیسار عالی پناهندگان سازمان ملل متحد، خواستار برگزاری نشست سهجانبه با حضور نمایندگان طالبان و ایران شده است. فیلیپو گراندی تاکید کرده که افغانستان از نظر اجتماعی و اقتصادی توانایی پذیرش حجم عظیمی از مهاجران را ندارد.
شماری از مهاجران افغان در اسلامآباد روز سهشنبه به افغانستان اینترنشنال گزارش دادند که پولیس پاکستان بار دیگر به شهرک «بی ۱۷» یورش برده و شماری از افغانها را بازداشت کرده است. آنان میگویند که در میان بازداشتشدگان زنان و کودکان نیز حضور دارند.
یکی از این مهاجران بهشرط حفظ هویت به بخش پشتوی افغانستان اینترنشنال گفت که پولیس با شکستن درب برخی خانهها، خانوادهها را بازداشت کرده و با خود برده است.
این منبع افزود که پولیس برخی از خانوادههایی را که مدت اعتبار ویزایشان به پایان رسیده بود، از نقاط مختلف شهرک «بی ۱۷» بازداشت کرده است.
یکی دیگر از ساکنان این شهرک نیز در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال تأیید کرده که پولیس برای بازرسی به خانه آنها آمده بود، اما او توانسته از دید پولیس پنهان شود.
هرچند تاکنون آمار دقیقی از شمار بازداشتشدگان امروز در دسترس نیست، اما روز گذشته نیز یک منبع موثق به افغانستان اینترنشنال گفت که پولیس حدود ۵۰ تن از افغانها، از جمله زنان و کودکان، را در این شهرک بازداشت کرد.
پولیس اسلامآباد روز شنبه نیز با یورش به مناطق مختلف این شهر، از جمله شهرک بی ۱۷، دهها خانواده افغان را بازداشت کرد و با خود برد. در روزهای گذشته، پاکستان دهها مهاجر افغان از جمله خبرنگاران و فعالان مدنی را اخراج کرده است.
بیشتر بخوانید: موج جدیدی از بازداشت مهاجران افغان در اسلامآباد آغاز شده است
پیشتر کمیساریای عالی ملل متحد در امور پناهندگان به افغانستان اینترنشنال گفت که پاکستان از اول ماه اپریل تا ۱۵ جولای ۲۸۶ هزار و ۶۳۱ افغان را اخراج کرده است.
کمیته بینالمللی صلیب سرخ نسبت به تشدید بحران انسانی در افغانستان هشدار داد و گفت بازگشت مهاجران جوامع محلی را تحت فشار قرار داده است. این سازمان خواستار اقدام فوری جامعه جهانی شد و گفت بدون تامین بودجه، ممکن است حتی خدمات اولیه در مرزها متوقف شود.
این کمیته روز دوشنبه، ۳۰ سرطان در بیانیهای نسبت به کمبود شدید بودجه هشدار داد و گفت نگران وضعیت افغانهایی است که به کشور باز میگردند.
رئیس نمایندگی افغانستان در فدراسیون بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر گفت: «اگر جامعه جهانی اکنون وارد عمل نشود، جوامع افغانستان با تعداد زیاد بازگشتکنندگان از هم فرو میپاشند.»
او افزود: «ما مجبور به انتخابهای دشواری هستیم، اینکه آیا بودجه کافی برای ادامه ارائه ابتداییترین کمکها، مانند غذا در مرز برای بازگشتکنندگان، داریم یا نه.»
کمیته بینالمللی صلیب سرخ افزوده است که بازگشتکنندگان افغان در گذرگاههای مرزی به کمکهای اولیه از جمله غذا، آب آشامیدنی و خدماتی بهداشتی نیازمند هستند. هر روز به بیش از شش هزار نفر وعده غذای گرم در اسلامقلعه توزیع میشود.
به گفته این کمیته، از ماه اپریل به اینسو برای بیش از ۲۲۶ هزار نفر کمکهای اولیه توزیع شده است. این سازمان اما تاکید کرده است که با افزایش روزانه ورود مهاجران، ظرفیت نهادهای امدادرسان بهشدت تحت فشار قرار دارد.
صلیب سرخ همچنین میگوید برای توانمندسازی بازگشتکنندگان، بهویژه زنان، برنامههای آموزشی و حرفهای در چند ولایت راهاندازی شده تا آنها بتوانند زندگی خود را با عزت از نو بسازند.
