سنای ایالات متحده روز چهارشنبه دو قطعنامه برای جلوگیری از فروش بیش از ۶۷۵ میلیون دالر تسلیحات به اسرائیل را رد کرد؛ اما رای مثبت ۲۷ سناتور دموکرات به این طرحها، نشانهای از شکاف فزاینده در حمایت سنتی کانگرس از اسرائیل، بهویژه در میان دموکراتهای میانهرو است.
در رأیگیری اول، ۷۰ سناتور با طرح مخالفت کردند و تنها ۲۷ نفر رأی موافق دادند. در رأیگیری دوم نیز با اختلاف ۷۲ رأی مخالف در برابر ۲۴ رأی موافق، قطعنامهها رد شدند. این دو طرح که به ابتکار برنی سندرز، سناتور منتقد سیاستهای اسرائیل، ارائه شده بودند، هدفشان جلوگیری از فروش حدود پنج هزار بمب، تجهیزات هدایت تسلیحات، و دهها هزار قبضه تفنگ تهاجمی به اسرائیل بود.
بر اساس گزارش آکسیوس، اگرچه ائتلاف سنتی دوحزبی در حمایت از اسرائیل در سنا بهطور کامل فرو نریخته، اما افزایش مخالفت در جناح دموکرات، بهویژه در واکنش به بحران انسانی در نوار غزه، چشمگیر است.
برخی از دموکراتهای میانهرو که همواره از حامیان اسرائیل محسوب میشدند، اکنون بهدلیل گرسنگی گسترده و سطح بالای خشونت در غزه، موضع خود را تغییر دادهاند.
سناتور جین شاهین، عضو ارشد دموکرات در کمیته روابط خارجی سنا، از جمله رایدهندگان موافق با دو قطعنامه بود. بهگفته تحلیلگران، حمایت شاهین در گشودن راه برای پیوستن دیگر دموکراتهای میانهرو به این تلاشها مؤثر بوده است.
با این حال، چاک شومر، رهبر اکثریت دموکرات در سنا، و سناتور کوری بوکر از نیوجرسی، از مخالفان قطعنامهها بودند و به ادامه فروش تسلیحات به اسرائیل رای دادند. با وجود مخالفت آنها، بیش از نیمی از اعضای فراکسیون دموکرات در سنا از طرحهای محدودسازی فروش سلاحهای تهاجمی به اسرائیل حمایت کردند؛ رقمی که در مقایسه با ماه جنوری، زمانی که تنها ۱۰ دموکرات از چنین طرحی پشتیبانی کردند، افزایش قابلتوجهی دارد.
با وجود رشد مخالفتها، حمایت دوحزبی از تداوم ارسال تسلیحات به اسرائیل هنوز از بین نرفته است. تمامی سناتورهای جمهوریخواه به رد قطعنامهها رای دادند و هنوز اکثریتی از دموکراتها نیز با آنها همراهی کردند.
این تحولات در حالی رخ داده که بحران انسانی در غزه و گسترش خشونتها در این منطقه، فشار سیاسی بر دولت ترامپ را افزایش داده است. بسیاری از رایدهندگان مترقی و مدافعان حقوق بشر از دولت خواستهاند که با توقف ارسال تسلیحات، از وقوع جنایات بیشتر جلوگیری کند. با این حال، کاخ سفید و رهبران حزب همچنان از تداوم کمکهای نظامی به اسرائیل دفاع میکنند.
سناتور سندرز که پیشتر نیز تلاشهایی برای توقف حمایت تسلیحاتی امریکا از اسرائیل انجام داده بود، گفت که بحران انسانی در غزه بهحدی رسیده که نمیتوان نسبت به آن بیتفاوت بود. او تاکید کرد که وقت آن رسیده که کانگرس «صدای مردم امریکا» را بشنود و به توقف کشتار غیرنظامیان کمک کند.
با رایگیری روز چهارشنبه، روند ارسال بسته جدید تسلیحاتی امریکا به اسرائیل ادامه خواهد یافت؛ اما شکاف درون حزب دموکرات بر سر حمایت نظامی از اسرائیل اکنون بیش از هر زمان دیگری آشکار شده است.
اسرائیل این تصمیم را «پاداشی برای حماس» خوانده و آن را تهدیدی برای روند مذاکرات آتشبس در غزه دانسته است. یک مقام ارشد کاخ سفید نیز به نقل از ترامپ اعلام کرد که رئیسجمهور ایالات متحده نیز چنین تصمیمی را نوعی «پاداش به حماس» میداند و با آن مخالف است.
این مقام دولت امریکا، که به شرط ناشناسماندن با خبرگزاری رویترز گفتوگو کرده، تاکید کرده است: «رئیسجمهور ترامپ باور دارد که اگر کشور فلسطین بهرسمیت شناخته شود، در واقع به گروه حماس پاداش داده شده، و او معتقد نیست که باید به آنها پاداش داد. بنابراین چنین کاری را انجام نخواهد داد.»
او همچنین گفت تمرکز ترامپ بر «رساندن غذا به مردم غزه» است و به پرسش درباره اینکه آیا واشنگتن پیشاپیش از تصمیم اتاوا مطلع بوده یا نه، پاسخی نداد.
این اظهارات در واکنش به اعلام مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، مطرح شد که روز چهارشنبه در یک نشست خبری در کنار آنیتا آناند، وزیر خارجه کشورش، گفت دولت کانادا قصد دارد در نشست مجمع عمومی سازمان ملل در سپتامبر، فلسطین را بهعنوان یک کشور مستقل بهرسمیت بشناسد.
کارنی تصریح کرد که این اقدام مشروط به انجام اصلاحات ساختاری در تشکیلات خودگردان فلسطین و برگزاری انتخابات سراسری در سال ۲۰۲۶ است؛ انتخاباتی که حضور گروه حماس در آن ممنوع خواهد بود.
نخستوزیر کانادا با ابراز نگرانی از تضعیف چشمانداز راهحل دوکشوری در پی ادامه جنگ در غزه گفت: «امکان تحقق راهحل دوکشوری در برابر چشمانمان در حال از بین رفتن است.» او افزود: «کانادا همواره متعهد به راهحلی مبتنی بر دو کشور مستقل بوده؛ فلسطینی مستقل، دارای حاکمیت و قابل زیست در کنار اسرائیل، در صلح و امنیت.»
کارنی همچنین تایید کرد که درباره این موضوع با محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان فلسطین، گفتوگو کرده و اقدامات دیپلوماتیک بیشتری نیز در دست بررسی است، هرچند جزئیاتی از آن ارائه نداد.
تصمیم اتاوا در شرایطی اعلام میشود که فرانسه نیز وعده داده در ماه سپتامبر کشور فلسطین را بهرسمیت بشناسد و بریتانیا گفته است در صورت عدم توافق اسرائیل با شروطی همچون آتشبس در غزه، چنین اقدامی را در پیش خواهد گرفت.
در مقابل، وزارت خارجه اسرائیل با انتشار بیانیهای در شبکه اجتماعی اکس، موضع کانادا را بهشدت محکوم کرد و آن را «هدیهای سیاسی به گروه تروریستی حماس» دانست. در این بیانیه آمده است: «تغییر موضع دولت کانادا در این مقطع زمانی پاداشی برای حماس است و به تلاشها برای دستیابی به آتشبس در غزه و ایجاد چارچوبی برای آزادی گروگانها آسیب میزند.»
اسرائیل همچنین اعلام کرده که تصمیم اتاوا را بهطور کامل «رد» میکند و آن را مغایر با مسیر دیپلماتیک جاری برای حل بحران غزه دانسته است.
تنشها میان کشورهای غربی درباره بهرسمیتشناختن کشور فلسطین در حالی افزایش یافته که در ماههای اخیر، فشارهای بینالمللی برای پایان دادن به جنگ در غزه و پیشبرد راهحل سیاسی، شدت گرفته است. در این میان، رویکرد دولت کانادا گامی مهم در صفبندی جدید دیپلماتیک محسوب میشود؛ هرچند مخالفت اسرائیل و متحدانی چون دونالد ترامپ نشان میدهد این مسیر با موانع جدی روبهرو خواهد بود.
ترامپ افزود: «ما در حال انتخاب شرکتی هستیم که این همکاری را هدایت کند.» او با لحنی کنایهآمیز گفت: «شاید روزی پاکستان به هند نفت بفروشد.»
ترامپ در شبکه اجتماعی تروت سوشیال نوشت: «امروز در کاخ سفید بهشدت مشغول کار بر توافقهای تجاری بودیم... کشورهای دیگر نیز پیشنهادهایی برای کاهش تعرفهها ارائه کردهاند.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که در روزهای اخیر، وزیران خارجه امریکا و پاکستان دو بار درباره مسائل تجاری و تعرفهها گفتوگو کردهاند.
وزارت خارجه پاکستان اعلام کرد که مذاکرات اخیر بر روابط دوجانبه و زمینههای همکاری در حوزههای تجارت، سرمایهگذاری، کشاورزی، فناوری و منابع طبیعی متمرکز بوده است.
امتیاز به پاکستان، سختگیری بر هند
توافق تجاری امریکا و پاکستان در حالی اعلام میشود که ترامپ همزمان اعلام کرد از روز جمعه، تعرفهای ۲۵ درصدی بر کالاهای وارداتی از هند اعمال خواهد کرد.
او همچنین «مجازاتهایی نامشخص» علیه هند بهدلیل خرید نفت و تسلیحات از روسیه در نظر گرفت.
این تصمیم فشار بیسابقهای از سوی امریکا بر یکی از متحدان راهبردی خود در آسیا تلقی میشود.
بر اساس آمار رسمی، هند در نیمه نخست سال ۲۰۲۵ حدود ۳۵ درصد از نفت مورد نیاز خود را از روسیه تامین کرده و یکی از بزرگترین خریداران تسلیحات این کشور است.
در همین حال، امریکا با هند حدود ۴۵.۷ میلیارد دالر کسری تجاری دارد.
در واکنش به اظهارات دونالد ترامپ، حکومت هند روز چهارشنبه در بیانیهای اعلام کرد که تصمیم امریکا را «مورد توجه قرار داده» و افزود: «دهلینو در حال بررسی پیامدهای این تصمیم است.»
همچنین، هند و امریکا امروز بار دیگر مذاکرات جدید خود را در مورد این تعرفهها آغاز کرده اند.
به نظر نمیرسد امتیاز دادن به پاکستان و توبیخ تجاری هند تغییری در سیاست امریکا در جنوب شرق آسیا به وجود آورد. دونالد ترامپ در چند ماه گذشته بر متحدان سیاسی و نظامی خود تعرفه وضع کرده و از آنها امتیازات مالی دریافت کرده است. او مدعی است که این کشورها سالها از امریکا سوءاستفاده کرده اند و اکنون آن را جبران کنند.
روابط واشنگتن و اسلامآباد نسبت به دوره جو بایدن به مراتب بهبود یافته است. اسلام آباد تلاش کرده است که از طریق همکاری اطلاعاتی با امریکا در مورد داعش، به رابطه سرد و گاه پر تنش با واشنگتن پایان بخشد.
چندی پیش ترامپ میزبان مارشال عاصم منیر، رئیس ستاد ارتش پاکستان در واشنگتن بود، این در حالیست که شهباز شریف، نخست وزیر پاکستان تا هنوز به واشنگتن دعوت نشده است. در این میان، اسحاق دار، وزیر خارجه پاکستان موفق شد که با مارکو روبیو وزیر خارجه امریکا در واشنگتن دیدار کند.
هفته گذشته نیز یک فرمانده ارشد ارتش امریکا به پاکستان سفر کرد و از رئیسجمهور این کشور مدال عالی نظامی دریافت کرد.
ترامپ در آتشبس اخیر میان هند و پاکستان نقش برجستهای داشت. اسلامآباد از تلاش ترامپ برای دستیابی به آتشبس قدردانی کرد و وی را شایسته دریافت جایزه صلح نوبل معرفی کرد.
