اخراج مهاجران افغان از ایران؛ مقامات ارشد سازمان بین‌المللی مهاجرت به افغانستان سفر کردند

منابعی در کابل روز دوشنبه به افغانستان اینترنشنال خبر دادند که سفر امیرخان به پاکستان به‌دلیل «مشکلات فنی» به تعویق افتاده است. قرار بود متقی روز دوشنبه در رأس هیئتی برای سفری سه‌روزه به پاکستان برود.

با این‌حال یافته‌های افغانستان اینترنشنال نشان می‌دهد که کمیته تحریم‌های ۱۹۸۸ شورای امنیت سازمان ملل تاکنون نام امیرخان متقی را در فهرست افراد دارای معافیت سفر به پاکستان درج نکرده است.

این معافیت‌ها معمولا به پیشنهاد کشور میزبان صادر می‌شود، اما به نظر می‌رسد پاکستان تاکنون یا درخواست رسمی لازم را ارائه نکرده یا موفق به دریافت آن نشده است.

بیشتر بخوانید: وزیر پیشین داخله پاکستان: علت تعویق سفر متقی به پاکستان مبهم است

با این حال، یک منبع امریکایی روز سه‌شنبه، ۱۴ اسد، به افغانستان اینترنشنال گفتند که ایالات متحده با استناد به اظهارات شاهدانی که تأیید می‌کنند طالبان محمود حبیبی را بازداشت کرده و در مقر ریاست استخبارات این گروه نگه‌داری می‌کند، از سفر امیرخان متقی به پاکستان جلوگیری کرده است.

این منبع تصریح کرده است که «طرف طالبان حالا ترامپ است نه بایدن؛ و ترامپ در بازگرداندن شهروندان امریکایی اهل مماشات نیست و اگر طالبان خواهان هرگونه پیشرفت در روابط است، باید به بازداشت حبیبی اعتراف کند.»

منبع هشدار داده است: «انکار چیزی که ایالات متحده به آن یقین دارد، بازی است که طالبان در آن بازنده خواهد بود.»

پیش از این در اوایل ماه سرطان سال جاری ایالات متحده امریکا برای کسب اطلاعات درباره محمود شاه حبیبی، رئیس سابق اداره هوانوردی ملکی افغانستان، جایزه‌ ۵ میلیون دالری تعیین کرد.

حبیبی در ۱۰ اسد ۱۴۰۱ همراه با شماری از همکارانش توسط استخبارات طالبان در کابل بازداشت شد. براساس بیانیه، همه بازداشت‌شدگان به جز حبیبی و یک نفر دیگر آزاد شده‌اند. طالبان تاکنون هیچ معلوماتی درباره محل نگهداری یا وضعیت حبیبی ارائه نکرده است.

در آستانه چهار سالگی استیلای طالبان بر افغانستان، دیدبان حقوق‌ بشر مطلبی تحت عنوان «افغانستان: سرکوب بی‌امان در چهارمین سال حکومت طالبان» منتشر کرده است.

این نهاد حقوق‌بشری هشدار داده است که افغانستان در حال حاضر به یکی از «بدترین بحران‌های بشردوستانه جهان» مواجه است؛ بحرانی که با قطع کمک‌های مالی کشورهای اهداکننده و بازگشت اجباری ۱.۹ میلیون مهاجر از ایران و پاکستان تشدید شده است.

فرشته عباسی، پژوهشگر افغانستان در دیدبان حقوق‌بشر، می‌گوید: «چهارمین سالگرد تسلط طالبان یادآور تلخی از گستره خشونت‌های این گروه، به‌ویژه علیه زنان و دختران است. جنایات نفرت‌انگیز طالبان باید دولت‌ها را وادار به حمایت از تلاش‌ها برای پاسخگو کردن رهبری طالبان و عاملان جنایات جدی در افغانستان کند.»

دیدبان حقوق‌بشر با اشاره به ممنوعیت آموزش، اشتغال، مشارکت سیاسی و اجتماعی و تردد آزاد زنان و دختران تحت حاکمیت طالبان، اعلام کرده است که این محدودیت‌های فاحش، دسترسی آنان به کمک‌های بشردوستانه و خدمات بهداشتی را نیز به‌شدت مختل کرده است.

این نهاد به ائتلاف سازمان‌های حقوق‌بشری افغانستان و بین‌المللی در سپتامبر ۲۰۲۴ اشاره کرده است که از شورای حقوق‌بشر سازمان‌ملل خواستند تا سازوکار مستقل برای پاسخگویی بین‌المللی درباره افغانستان ایجاد کند.

با این‌حال دیدبان حقوق‌بشر می‌گوید که کشورهای عضو سازمان‌ملل در چهارسال گذشته نتوانسته‌اند اقدامات موثری برای پایان دادن به نقض‌های فاحش حقوق‌بشر در افغانستان انجام دهند.

این نهاد از اتحادیه اروپا خواسته است تا در قطعنامه سالانه که در ماه سپتامبر سال جاری به شورای حقوق‌بشر ارائه می‌دهد، پیشنهاد ایجاد سازوکار جامع برای پاسخگویی در افغانستان را مطرح کند.

اخراج گسترده مهاجران افغان از ایران و پاکستان و افزایش جمعیت بی‌خانمان‌ها در افغانستان از دیگر مواردی است که دیدبان حقوق‌بشر به آن اشاره کرده است. کشورهای همسایه اخیرا حدود ۲ میلیون مهاجر افغان را اخراج کرده‌اند. دیدبان حقوق‌بشر می‌گوید این روند فشار زیادی بر حمایت‌های بشردوستانه وارد کرده است.

دیدبان حقوق‌بشر با ابراز نگرانی نسبت به کاهش و قطع کمک‌های جهانی به‌ویژه امریکا در افغانستان نسبت به پیامدهای فاجعه‌بار آن هشدار داده و گفته است که این روند بیشتر بر زنان و دختران آسیب زده است.

به گفته این نهاد، کاهش کمک‌های خارجی باعث تشدید سوءتغذیه، به‌ویژه در میان کودکان شده است. کاهش کمک‌ها همچنین برنامه‌های حیاتی آموزش آنلاین برای دختران و زنان را در معرض خطر قرار داده است.

فرشته عباسی می‌گوید که پیامدهای جهانی تسلط طالبان طی چهار سال گذشته به‌طور فزاینده‌ای آشکار شده است. او از دولت‌ها خواست تا طالبان را تحت فشار قرار دهند تا «به نقض حقوق پایان دهد و هم‌زمان بحران انسانی در افغانستان را کاهش دهد.»

به گزارش رسانه‌های داخل ایران، ناصر امانی، عضو شورای شهر تهران هم تائید کرده است که درصد زیادی از پاکبانان شهرداری تهران از افغانستان بوده‌اند. او گفته بازگشت ۸۰ درصد پاکبانان شهرداری تهران به کشورشان، پاکیزگی پایتخت را با مشکل مواجه کرده است.

به گفته ناصر امانی، فقط در یک منطقه از تهران ۱۸۵ نیرو بوده که پس از اخراج‌ افغان‌ها، تعدادشان به ۳۵ نفر رسیده است. طبق توضیحات وی، از این ۳۵ هم در حال حاضر ۳۰ نفر اهل افغانستان هستند.

جمهوری اسلامی پس از جنگ دوازده روزه با اسرائیل، اخراج مهاجران افغان را تشدید کرد و به گزارش رسانه‌های داخل ایران، این روند بر فعالیت کارخانه‌های صنعتی و تولیدی ایران تاثیر گذاشته و چالش‌برانگیز شده است.

کارگران افغان بخش مهمی از نیروی کار صنوف مختلف در ایران را تشکیل می‌دهند.

احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی ایران پیشتر تائید کرد که «کارگران مهاجر، از سن پایین شروع به کار می‌کنند و وقتی به جوانی می‌رسند تبدیل به کارگر ماهر می‌شوند، در حالیکه کارگران ایرانی چنین نیستند.»

احمد میدری گفت وزارت کار می‌خواهد کارگران ساده را آموزش دهد تا به کارگران ماهر بدل شوند.

این برنامه که تحت عنوان «معیشت‌های کشاورزی تاب‌آور» راه‌اندازی شده، در طول ۱۰ ماه آینده از بیش از ۱۵۱ هزار نفر در هشت ولایت افغانستان حمایت خواهد کرد.

سازمان ملل گفت که این برنامه به طور خاص کشاورزان کوچک، دام‌داران، کارگران بی‌زمین و به‌ویژه زنان سرپرست خانواده را در اولویت قرار می‌دهد.

براساس بیانیه سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد که روز دوشنبه نشر شده، این پروژه از سوی دولت بریتانیا تامین مالی می‌شود.

سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد گفت که در سال نخست، این پروژه به خانواده‌های کشاورز کمک خواهد کرد تا تولید گندم و لبنیات را بهبود دهند، سیستم‌های آبیاری را بازسازی کنند، دسترسی به بذرهای باکیفیت را گسترش دهند و دام‌ها را از طریق واکسیناسیون و خدمات بهداشتی محلی حفاظت کنند.

به گفته ملل متحد، زنان با دریافت بسته‌های حمایتی ویژه برای بیوه‌ها و زنان سرپرست خانوار نظیر بسته‌های مرغداری، آموزش دام‌داری و دسترسی به بازارهای لبنیات، نقش محوری در این پروژه خواهند داشت.

سازمان ملل با تاکید بر اهمیت کشاورزی در افغانستان، اعلام کرد که از سال ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ از بیش از ۳۰ میلیون افغان در این زمینه حمایت کرده است.

به‌نوشته این روزنامه، هدف مقام‌های ایرانی از دستیابی به این فهرست، شناسایی افرادی است که گمان می‌رود با ام‌آی‌۶ یا سازمان اطلاعات خارجی بریتانیا در ارتباط بوده‌اند.

به گفته تلگراف، این لیست شامل هویت بیش از ۱۰۰ نفر از نیروهای ویژه بریتانیا و ماموران ام‌آی‌۶ است که از درخواست همکاران سابق افغان حمایت کرده بودند.

این فهرست، شامل نام حدود ۲۵ هزار افغان است که پس از خروج نیروهای ناتو از افغانستان، برای دریافت پناهندگی به بریتانیا درخواست داده بودند ولی در سال ۲۰۲۲ به‌طور تصادفی توسط یک کارمند وزارت دفاع بریتانیا افشا شده بود.

تلگراف به نقل از یک مقام ارشد در تهران نوشت که یک کمیته ویژه در سپاه پاسداران مامور پی‌گیری این موضوع شده و مذاکرات با طالبان در این زمینه آغاز شده است. هم‌زمان، گزارش‌ها حاکی از آن است که طالبان نیز به ماموران امنیتی خود در کابل دستور داده تا افراد مندرج در این فهرست را شناسایی و بازداشت کنند.

طالبان پیش از این اهمیت این فهرست را رد کرده بود. یک سخنگوی این گروه گفت که آنها اطلاعات کامل تمام پرسونل امنیتی و نظامی دولت سابق را در اختیار دارند.

تلگراف گزارش داد که یک شهروند افغان که نامش در این فهرست آمده و به ایران پناه برده بود، به‌تازگی بازداشت و به کابل بازگردانده شده است. این فرد گفته است که هنگام بازداشت، به مقام‌های ایرانی هشدار داده که بازگشت او به افغانستان ممکن است جانش را در معرض خطر قرار دهد، اما درخواستش نادیده گرفته شده است.

مقام‌های ایرانی هنوز به‌طور رسمی در این‌باره اظهار نظر نکرده‌اند.

وزارت دفاع بریتانیا در واکنش به نگرانی‌ها گفته است که اقدامات لازم برای محافظت از کارکنان و همکاران پیشین خود در نظر گرفته است. به‌گفته این وزارت‌خانه، قرارگرفتن نام افراد در فهرست، به‌تنهایی تهدید جدی امنیتی محسوب نمی‌شود.

افشای این فهرست در سال‌های گذشته موضوع چندین بررسی رسمی بوده و دولت بریتانیا پس از آن، برنامه‌ای اضطراری برای انتقال برخی از افراد مندرج در فهرست به بریتانیا ایجاد کرده است.