فرستاده ویژه بریتانیا: ناقضان حقوق بشر در افغانستان باید پاسخگو شوند

نورمحمد ثاقب، وزیر حج و اوقاف طالبان، روز سه‌شنبه ۱۴ اسد، در یک نشست خبری گفت که در مجموع بیش از ۸ میلیارد و ۲۷۸ میلیون افغانی از ۳۰ هزار زائر حج جمع‌آوری شده بود.

طالبان گفته از مبلغ جمع‌آوری شده، بیش از صد و ۱۵ میلیون افغانی آن به مصرف نرسید که به حجاج بازپرداخت خواهد شد.

به گفته آقای ثاقب، قرار است به هر حاجی، ۳ هزار و ۹۳۵ افغانی به‌عنوان مبلغ باقی‌مانده بازگردانده شود.

وزارت ارشاد، حج و اوقاف طالبان گفته که امسال ۳۰ هزار نفر از افغانستان به مراسم حج اعزام شدند.

پیش از این وزیر حج و اوقاف طالبان، از عربستان سعودی به دلیل ارائه خدمات و تسهیلات به حجاج افغان تشکر کرده بود.

با این حال، در جریان مراسم حج، زائران متعدد در پیام‌هایی به افغانستان اینترنشنال از نبود امکانات و خدمات لازم شکایت کرده بودند.

در جریان مراسم حج امسال، ۱۸ زائر افغان جان خود را از دست دادند. این افراد عمدتاً به‌دلیل کهولت سن، بیماری یا حوادث ترافیکی درگذشتند.

بر اساس ارقام ارائه‌شده، سال گذشته نیز ۳۰ هزار افغان به حج رفته بودند و هزینه مجموعی آن حدود ۱۷۷ میلیون دالر اعلام شده بود.

این لایحه با عنوان «قانون تعدیل وضعیت افغان‌ها»، مسیری قانونی برای دریافت اقامت دایم به ده‌ها هزار شهروند افغانستان در ایالات متحده فراهم می‌کند؛ افرادی که پس از خروج نظامی امریکا از افغانستان، در شرایط اضطراری به امریکا منتقل شدند.

طبق مفاد این لایحه، افغان‌هایی‌که هم‌اکنون با وضعیت «ویزای بشردوستانه موقت» معروف به پارول در امریکا حضور دارند، در صورتی که از مرحله بررسی‌های امنیتی عبور کنند، می‌توانند برای اقامت دایمی در این کشور درخواست دهند.

گسترش دامنه افراد واجد انتقال به امریکا

این لایحه پیشنهاد کرده است که یک کارگروه مشترک بین سازمان‌ها، با مدیریت وزارت امور خارجه امریکا که مسئول برنامه انتقال همکاران افغان واجد شرایط از افغانستان است، تشکیل شود.

در صورت تصویب لایحه در مجلس، وزارت امور خارجه امریکا موظف خواهد شد به درخواست‌های کانگرس در خصوص پرونده‌های ویزای ویژه مهاجرت (اس‌آی‌وی) و برنامه پذیرش پناهندگان ایالات متحده (یو‌اس رپ) پاسخ دهد. همچنین، باید دفتری را برای بررسی درخواست‌های ویزا و ارائه خدمات قنسولی به طور حضوری و مجازی ایجاد کند.

این درخواست به معنای آن است که وزارت خارجه دفتری را که برای رسیدگی به این پرونده‌ها داشت و لغو کرد، احیا کند.

در این لایحه از حکومت خواسته شده است که فهرست واجدین شرایط انتقال به امریکا، از جمله دارندگان پی-۲ و آنانی که در کنار نیروهای امریکایی خدمت کرده‌اند، گسترش دهد. این افراد شامل اعضای قوای ویژه ارتش ملی افغانستان و نیروی هوایی خواهد بود.

این لایحه از حکومت ترامپ خواسته است که برنامه ویزای ویژه مهاجرت یا اس‌آی‌وی تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۹ تمدید شود. با تمدید این برنامه، مسیر انتقال هزاران نفر از افغانستان و کشورهای همسایه برای مهاجرت به امریکا مساعد می‌شود.

همچنین، این نمایندگان خواستار آن شده اند که ویزای ویژه مهاجرتی برای والدین، خواهر و برادر واجد شرایط اعضای نیروهای مسلح امریکا و کهنه‌سربازان امریکایی اعطا شود.

حفاظت در برابر طالبان

هدف از این لایحه، مصونیت، امنیت و آینده‌ای مطمئن برای کسانی عنوان شده که به‌واسطه همکاری با نیروهای امریکایی، هم‌اکنون با تهدیدات جدی، به‌ویژه از سوی طالبان، مواجه هستند.

جیسون کرو، نماینده ایالت کلرادو و از کهنه‌سربازان جنگ افغانستان که این لایحه را ترتیب کرده، گفت: «من در افغانستان در میدان نبرد خدمت کردم.اگر به خاطر افغان‌های شجاعی که دوشادوش ما جنگیدند و خدمت کردند، نبود شاید امروز زنده نبودم.»

ماریانت میلر-میکس، نماینده دیگر کانگرس اظهار داشت: «با ۲۴ سال خدمت در ارتش، به‌خوبی از فداکاری‌هایی که متحدان افغان ما در کنار نیروهای امریکایی انجام دادند، آگاه هستم. آن‌ها جان خود را برای حمایت از ما به خطر انداختند و اکنون به دلیل این همکاری، با تهدیدات جدی از سوی طالبان روبه‌رو هستند.»

این عضو کانگرس امریکا گفت که قانون تعدیل وضعیت افغان‌ها تلاشی مسئولانه و دوحزبی برای وفا کردن به تعهدات امریکا است.

این لایحه با حمایت گسترده نهادهای کهنه‌سربازان و مدافعان حقوق پناهجویان افغان روبه‌رو شده است.

جو چنلی، مدیر اجرایی اتحادیه کهنه‌سربازان امریکا گفت که آنها از لایحه تعدیل وضعیت افغان‌ها به‌طور کامل حمایت می‌کنند. به گفته او، این قانون گامی اساسی برای عمل به تعهدات‌ در قبال کسانی است که شجاعانه در کنار نیروهای امریکایی در افغانستان جنگیدند. 

با روی کار آمدن حکومت ترامپ، نگرانی سازمان‌های حامی پناهجویان افغان از اخراج همکاران پیشین ارتش و حکومت امریکا در افغانستان بالا گرفته است. حکومت ترامپ با لغو وضعیت حفاظت قانونی هزاران پناهجوی افغان، از آنها خواسته است که خاک امریکا را ترک بگویند.

لایحه جدید در صورت تصویب در کانگرس، دستکم بخشی از پناهجویان افغان را از دایره خطر اخراج بیرون می‌کند.

با این که شماری از مقام‌های امریکایی از روند پذیرش پناهجویان افغان به علت نگرانی‌های امنیتی و به گفته آنها تدابیر ناکافی بررسی سوابق امنیتی در حکومت بایدن انتقاد کرده اند، اما شخص رئیس جمهور وعده سپرد افغان‌هایی که در کنار نیروهای امریکایی جنگیدند یا همکاری کردند، اقامت به دست آورند.

براساس خبرنامه‌ وزارت صنعت و تجارت طالبان که روز سه‌شنبه، ۱۴ اسد، منتشر کرد، نورالدین عزیزی در این دیدار با اشاره به آنچه «سهولت‌های سرمایه‌گذاری» و «زمینه مساعد فعالیت در افغانستان» خوانده، گفته است: «ما برخلاف هیچ انسانی در زمین نیستیم و تنها هدف ما، تطبیق قانون و شریعت الهی در زمین است.»

افغانستان از مدت‌ها پیش یک کشور مصرفی و وارداتی بوده و پس از تسلط دوباره طالبان، بسیاری از کمک‌ها به افغانستان قطع شده و شمار زیادی از سرمایه‌گذاران نیز سرمایه‌های خود را از این کشور خارج کرده‌اند.

طالبان با آن‌که به‌جز روسیه از سوی هیچ کشوری به رسمیت شناخته نشده‌اند و در انزوای سیاسی و اقتصادی قرار دارند، همواره تلاش می‌کنند سرمایه‌گذاران خارجی را به سرمایه‌گذاری در افغانستان تشویق کنند.

این نهاد روز سه‌شنبه با توجه به فرارسیدن چهارمین سالگرد برگشت طالبان به قدرت در گزارشی نوشت که با وجود مستندات گسترده درباره سیاست‌های سرکوبگرانه طالبان از جمله ممنوعیت تحصیل برای دختران، محدودیت‌های شدید بر زنان، بازداشت روزنامه‌نگاران و سرکوب مخالفان، هیچ سازوکار موثری برای پاسخگو کردن طالبان ایجاد نشده است.

این سازمان تاکید کرده است که شورای حقوق بشر سازمان ملل باید فوراً یک سازوکار مستقل بین‌المللی برای پیگیری و ثبت شواهد نقض حقوق بشر در افغانستان ایجاد کند. ائتلافی از نهادهای حقوق بشری افغان و بین‌المللی نیز در سپتمبر ۲۰۲۴ این درخواست را مطرح کرده‌اند، اما همچنان بدون پاسخ مانده است.

دیده‌بان حقوق بشر همچنین از اتحادیه اروپا خواسته است که در قطعنامه سالانه‌اش که به شورای حقوق بشر ارائه می‌دهد، پیشنهاد تشکیل یک سازوکار جامع برای پاسخگویی در قبال جنایات طالبان را مطرح کند.

این نهاد هشدار داده است که تداوم انفعال جامعه جهانی، به طالبان اجازه داده است سیاست‌های زن‌ستیزانه، خشونت‌بار و سرکوبگرانه‌ خود را بدون مواجهه با تبعاتی دنبال کنند که پیامد آن گسترش بحران انسانی در افغانستان است.

دیده‌بان حقوق بشر گفت که طالبان از زمان تسلط بر افغانستان، سرکوب زنان، روزنامه‌نگاران و منتقدان را تشدید کرده است.

به گفته این نهاد، چهار سال پس از به قدرت رسیدن طالبان، افغانستان با یکی از بدترین بحران‌های انسانی جهان روبرو است.

این نهاد با نگرانی از تشدید بحران گفت که اخراج ۱.۹ مهاجر افغان از ایران و پاکستان و کاهش کمک‌های بین‌المللی بشردوستانه بحران را عمیق‌تر کرده است.

او باور دارد که هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان با نسخه برداری از جمهوری اسلامی، نیرویی شبیه سپاه پاسداران ساخته است.

علی احمد جلالی روز سه‌شنبه در مصاحبه با افغانستان اینترنشنال تاکید کرد که دشمنی طالبان با غرب و امریکا از اهمیت ویژه‌ای برای ایران برخوردار است. به گفته جلالی، روابط ایران و طالبان نه‌تنها استراتژیک، بلکه اقتصادی نیز است. این استاد دانشگاه دفاعی امریکا ابراز داشت که طالبان نه‌تنها خطری برای ایران ایجاد نمی‌کند، بلکه با توجه به مخالفت این گروه با غرب، در راستای منافع ایران عمل می‌کند.

جلالی همچنین به نقش طالبان در مبارزه با داعش اشاره کرد و گفت که این موضوع یکی از دلایل علاقمندی ایران به تقویت روابط با طالبان است. او در ادامه به مقایسه رژیم‌های طالبان و جمهوری اسلامی پرداخت و اظهار داشت که این دو رژیم ویژگی‌های مشترکی دارند: هر دو دیکتاتوری هستند، همه امور تحت کنترول رهبر قرار دارد، دارای ایدئولوژی واحدی هستند و هر کدام نوعی ارتش ویژه دارند.

جلالی افزود که در نظام‌های تمامیت‌خواه، رهبر نقش محوری دارد و هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان، نماد این تمامیت‌خواهی است.

او تاکید کرد که هبت‌الله تمام اختیارات حکومت و ارتش طالبان را در کنترول خود دارد و از میان قوم نورزایی نیرویی شبیه سپاه پاسداران ایران جمهوری اسلامی ایجاد کرده است.

نفوذ ایران کاهش یافته است

اما آرین شریفی، پژوهشگر امنیت بین‌الملل، دیدگاه متفاوتی ارائه داد و مدعی شد که رابطه استراتژیک تنگاتنگی میان ایران و طالبان وجود ندارد.

شریفی با اشاره به اینکه طالبان در گذشته به‌عنوان گروه نیابتی ایران و پاکستان عمل کرده، اظهار داشت که نفوذ ایران در افغانستان در مقایسه با دوره جمهوریت به‌طور قابل‌توجهی کاهش یافته است.

به گفته او، در دوره جمهوریت، نفوذ ایران در نهادهای افغانستان بسیار بیشتر از امروز بود. شریفی همچنین تاکید کرد که ائتلاف استراتژیک میان ایران و طالبان غیرممکن است، زیرا جمهوری اسلامی به‌عنوان یک رژیم شیعه افراطی نمی‌تواند با رژیم سنی افراطی طالبان اتحاد استراتژیک برقرار کند.